facebook RSS # #

24.11.2017 21:00

Polska Agencja Prasowa Serwis Samorządowy
 
2016-11-14 15:25       aktualizacja: 2016-11-14 18:00       Aktualności
  A A A

Liczne obowiązki. Czystość w gminie wciąż przedmiotem rozbieżności w sądach

Liczne obowiązki. Czystość w gminie wciąż przedmiotem rozbieżności w sądach
Utrzymanie czystości w gminie
przedmiotem rozbieżności w sądach
Fot. Fotolia
Pozbawienie kompetencji spółek komunalnych w sprawach opłat może utrudnić gospodarowanie odpadami komunalnymi – uważają eksperci.

Od 1 stycznia 2012 r. obowiązują nowe rozwiązania prawne w przedmiocie utrzymania czystości w gminach. Ustawa „śmieciowa” rzuciła nowe wyzwania gminom, ich mieszkańcom, ale jak się okazuje także sądom administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny próbuje zmierzyć się z problemem dotyczącym wykonywania obowiązków nałożonych tą ustawą, a dyskusja wśród sędziów trwa nadal.

Na czym polega problem?

Ustawa „śmieciowa” nałożyła na gminy liczne obowiązki. Przede wszystkim muszą one zapewnić wywóz odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości oraz określić wysokość opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W praktyce pojawia się wątpliwość, czy zarząd spółki komunalnej zajmującej się wywozem odpadów może realizować kompetencje związane z opłatami za ten wywóz (np. przyjmować deklaracje o wysokości opłat, określać wysokość zaległości z ich tytułu albo dokonywać czynności sprawdzających).

Ustawa o samorządzie gminnym (art. 39 ust. 4) dopuszcza, by do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej rada gminy upoważniła organ wykonawczy jednostki pomocniczej oraz organy jednostek i podmiotów, z którymi gmina zawarła umowy w celu wykonywania swych zadań. Wątpliwości dotyczą rozumienia sformułowania „załatwienie indywidualnej sprawy”.

Nie jest jasne, czy są to wyłącznie sprawy, których rozstrzygnięcie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Wiąże się to z szerszym problemem dekoncentracji kompetencji. Problem jest doniosły, gdyż zgodnie z konstytucją ograny władzy publicznej mogą działać wyłącznie w granicach i na podstawie prawa (art. 7).

Dekoncentracja kompetencji

Dekoncentracja kompetencji organów administracji publicznej jest instytucją znaną prawu administracyjnemu. Przybiera ona postać albo dekoncentracji zewnętrznej, albo dekoncentracji wewnętrznej. Pierwsza z nich polega na przekazaniu przez organ kompetencji przyznanej mu przepisami prawa organowi lub jednostce organizacyjnej.
 
Dekoncentracja wewnętrzna z kolei to przekazanie realizacji kompetencji wewnątrz struktury organizacyjnej organu administracji publicznej.

Liberalne podejście NSA

W wyroku z 26 listopada 2013 r., (II OSK 2409/13) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym stanowi podstawę do przekazania przez radę gminy podmiotowi zewnętrznemu kompetencji do wydawania aktów oraz podejmowania wszelkich czynności o charakterze publicznoprawnym, w tym prowadzących do ustalenia (lub odmowy ustalenia), stwierdzenia (odmowy stwierdzenia), czy też potwierdzenia (odmowy potwierdzenia) uprawnienia lub obowiązków określonych przepisami prawa administracyjnego.

Okoliczność, że podejmowane czynności mające niewątpliwie charakter indywidualny, nie muszą wszystkie prowadzić do wydania decyzji, nie może skutkować zawężeniem możliwej delegacji uprawnienia organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego do władczego działania. Sąd uznał więc de facto zarząd spółki komunalnej za organ administracji publicznej.

Restrykcyjne podejście NSA

Po niecałych trzech latach problem powraca. W wyroku z 10 maja 2016 r. (II FSK 1409/14) NSA uznał wykonywanie zadań z zakresu ustalania i poboru opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a także przyjmowanie i weryfikowanie deklaracji o wysokości opłat przez osoby niebędące pracownikami urzędu gminy, np. przez pracowników lub organy spółek komunalnych, z powołaniem się na art. 39 ustawy o samorządzie gminnym, za niedopuszczalne.

Sąd zwrócił uwagę na zawarte w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach odesłanie do przepisów ordynacji podatkowej, która w art. 143 par. 1 zezwala wyłącznie na dekoncentrację wewnętrzną (upoważnienie przez organ podatkowy pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej). Zdaniem NSA art. 143 par. 1 ordynacji podatkowej jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym.

Przekazanie organom gminy uprawnień organów podatkowych ze wskazaniem, że mają działać na podstawie ordynacji podatkowej, m.in. zgodnie z art. 143 par. 1, oznacza, że art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym nie znajduje zastosowania.

Rozbieżności w orzecznictwie nie są niczym nadzwyczajnym w praktyce działania sądów, choć zasadne byłoby ich rozstrzygnięcie przez powiększony skład NSA. Sędziowie powinni mieć jednak na uwadze, że pozbawienie kompetencji spółek komunalnych w sprawach związanych z opłatami spowodować może trudności w gospodarowaniu odpadami komunalnymi.
Anna Chmielarz-Grochal
Jarosław Sułkowski

Anna Chmielarz-Grochal - doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Konstytucyjnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego; asystent specjalista do spraw prawa europejskiego w Biurze Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego; opiekun Studenckiego Koła Naukowego Prawa Konstytucyjnego; od 2013 r. uczestniczka projektu „La gouvernance locale dans l’Union européenne: vers un modele de citoyenneté locale européenne?” realizowanego w ramach sieci naukowo-badawczej „Observatory on Local Autonomy”; w latach 2013–2015 sekretarz redakcji czasopisma „Państwo i Prawo”; w 2008 r. stypendystka rządu Republiki Francuskiej; autorka publikacji z dziedziny prawa konstytucyjnego, w tym dotyczących funkcji prawnej konstytucji, prawa wyborczego, sądownictwa administracyjnego, kontroli konstytucyjności prawa unijnego oraz ustroju i instytucji V Republiki Francuskiej.

Jarosław Sułkowski - adiunkt w Katedrze Prawa Konstytucyjnego WPIA UŁ, doktor nauk prawnych, radca prawny przy OIRP w Łodzi. W latach 2005-2008 pracował w Biurze Prawa i Ustroju Kancelarii Prezydenta RP. Od lutego 2008 r. zatrudniony w Biurze Trybunału Konstytucyjnego. Zainteresowania badawcze obejmują zasady funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości oraz konstytucyjne środki ochrony wolności i praw, także w aspekcie prawnoporównawczym. W latach 2011-12 stypendysta w projekcie „Kształcenie kadr dla potrzeb rynku flexicurity i gospodarki opartej na wiedzy – oferta kierunków nauk humanistyczno-społecznych UŁ”. Opiekun Studenckiego Koła Naukowego Prawa Konstytucyjnego.


Źródło: Uniwersytet Łódzki
kkż/Serwis Samorządowy PAP
TAGI: ODPADY , PRAWO
 
KOMENTARZE: 1 PRZEJDŹ NA FORUM

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

 
2016-11-15 19:41:40
CRTL: Przecież powiększony skład NSA już zajmuje się sprawą. Panowie doktorzy powinni byli to sprawdzić, zanim opublikowali tekst. A tak "eksperci" opisali stan orzecznictwa nie wnosząc nic do dyskursu, a i tak trzeba czekać na "7" wyrok w sprawie.

newsletter

TAGI

PARTNERZY 


  Związek Gmin Wiejskich     Związek Powiatów Polskich

KONTAKT
Polska Agencja Prasowa SA
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (+48 22) 509 22 22
Faks: (+48 22) 509 22 34
REDAKCJA SERWISU SAMORZĄDOWEGO PAP
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (22) 509 23 67
Faks: (22) 509 23 72, (22) 509 22 20
e-mail: samorzad@pap.pl
e-mail klubowy: klub@pap.pl
DZIAŁ SPRZEDAŻY I OBSŁUGI KLIENTA
Tel.: (22) 509 22 25
Faks: (22) 509 22 72
pap@pap.pl
PAP Copyright © PAP SA 2013 .
Redakcja  |  O portalu  |  Licencje  |  Polityka Prywatności  |  v 1.4.25