facebook RSS # #

22.09.2017 04:47

Polska Agencja Prasowa Serwis Samorządowy
 
2017-03-31 11:14       aktualizacja: 2017-03-31 11:34       Aktualności
  A A A

Społeczna odnowa. Konsekwencją błędów jest niemożność poprawy stanu rewitalizowanego obszaru

Społeczna odnowa. Konsekwencją błędów jest niemożność poprawy stanu rewitalizowanego obszaru
Fot. UŁ
Błędy przedsięwzięć rewitalizacyjnych to m.in. powierzchowna diagnostyka uwarunkowań lokalnych, fragmentacja działań i brak zaangażowania mieszkańców – uważa ekspertka.

Konsekwencją błędów popełnianych przy przedsięwzięciach rewitalizacyjnych jest niemożność osiągnięcia kluczowego celu rewitalizacji: kompleksowej poprawy stanu obszaru rewitalizowanego w oparciu o spójną, wynikającą ze szczegółowej diagnozy i szytą na miarę lokalnych uwarunkowań koncepcję zrównoważonego rozwoju.

Publikujemy opracowanie Justyny Przywojskiej z Uniwersytetu Łódzkiego.
Rewitalizacja zrodziła się jako koncepcja polityki miejskiej odnoszącej się do zaniedbanych i zniszczonych terenów zurbanizowanych, na których występują równocześnie niepożądane zjawiska natury społecznej, np. ubóstwo i wykluczenie społeczne, bezrobocie, przestępczość, trudne warunki mieszkaniowe, deficyt usług, niski poziom edukacji lub kapitału społecznego czy zanieczyszczone środowisko.

Ważnym wymiarem dobrej rewitalizacji powinno być oczywiście kompleksowe oddziaływanie na społeczność lokalną celem jej aktywizacji, animacji i integracji. Obszar rewitalizowany to nie tylko kamienice i infrastruktura ale przede wszystkim ludzie: mieszkańcy, konsumenci, użytkownicy. Społeczna odnowa oznacza trudny wieloletni proces podejmowania spójnych, zintegrowanych działań, związanych z zatrzymaniem rozwoju negatywnych zjawisk społeczno-gospodarczych, przeciwdziałaniem wykluczeniu społecznemu oraz poprawą bezpieczeństwa i jakości życia mieszkańców.

Z reguły jest to proces inicjowany i koordynowany przez samorząd gminny i jego jednostki organizacyjne, jednak poza działaniami kierowanymi odgórnie, warto zwrócić uwagę na oddolne stymulowanie rewitalizacji. Chodzi tu przede wszystkim o integrację i aktywność wspólnoty sąsiedzkiej oraz zdolność mieszkańców do samoorganizacji i mobilizacji na rzecz poprawy warunków życia i jakości przestrzeni. Przykładem takich działań mogą być choćby ruchy miejskie, tworzone na bazie dzielnicowych lub miejskich inicjatyw obywateli społecznie zaangażowanych w poprawę warunków życia.

Niestety, zintegrowane i kompleksowe podejście do rewitalizacji rzadko występuje w praktyce zarządzania rozwojem polskich miast. Dotychczasowy sposób pracy nad procesami rewitalizacji i uzyskane efekty w postaci lokalnych programów rewitalizacji, diagnoz służących do ich sporządzenia oraz opracowanych projektów realizacyjnych, przynosiły rezultaty odmienne od powyższych charakterystyk zintegrowanej odnowy. Jako główny mankament większości ujęć należy wskazać przewagę perspektywy remontowej nad społecznymi problemami miast i gmin.

Ponadto do błędów programowych i planistycznych, którymi obarczone są przedsięwzięcia rewitalizacyjne w Polsce, można zaliczyć powierzchowną diagnostykę uwarunkowań lokalnych, fragmentację działań i ich iluzoryczne powiązanie z gospodarczymi i społecznymi celami rewitalizacji oraz deficyt partycypacji i zaangażowania mieszkańców w przedsięwzięcia rewitalizacyjne. Konsekwencją tych błędów jest niemożność osiągnięcia kluczowego celu rewitalizacji: kompleksowej poprawy stanu obszaru rewitalizowanego w oparciu o spójną, wynikającą ze szczegółowej diagnozy i szytą na miarę lokalnych uwarunkowań koncepcję zrównoważonego rozwoju.

Dotychczasowe doświadczenia w obszarze rewitalizacji sprowokowały decydentów do podjęcia działań na rzecz upowszechniania właściwego, to jest zintegrowanego podejścia do tego procesu. Na poziomie centralnym rozpoczęto organizowanie formalno-prawnego otoczenia rewitalizacji, poprzez opracowanie pakietu dokumentów programowych i aktów prawnych, takich jak: ustawa o rewitalizacji, Krajowa Polityka Miejska, Wytyczne w zakresie rewitalizacji w programach operacyjnych na lata 2014-2020 czy projektowany Narodowy Plan Rewitalizacji.

Kluczowym instrumentem jest przyjęta w październiku 2015 roku ustawa o rewitalizacji, definiująca jej istotę i określająca ogólne warunki prowadzenia rewitalizacji w jednostkach samorządu terytorialnego. Ustawa stanowi odpowiedź na dotychczasowe, fragmentaryczne i remontowe, podejście do rewitalizacji oraz eksponuje zasadę partycypacji. Głównym celem procesu zmiany rewitalizacyjnej jest tutaj poprawa sytuacji społeczno-gospodarczej danego obszaru, a działania przestrzenne, w tym budowlane, mają tworzyć materialne podstawy dla odnowy i rozwoju. Wskazano tu również formułę opracowania gminnego programu rewitalizacji, stanowiącego podstawę dla prowadzenia działań rewitalizacyjnych w gminach.

Co istotne, ustawowo określone ramy rewitalizacji w Polsce wyraźnie odwołują się do koncepcji współzarządzania samorządowego (governance). Oznacza to, że obok proefektywnościowych rozwiązań i instrumentów właściwych dla przedsiębiorczego stylu zarządzania gminą, popularność i zastosowanie znajdują mechanizmy i narzędzia oparte na zaangażowaniu obywateli i innych aktorów lokalnych w przedsięwzięcia rewitalizacyjne. Gdyby gminy faktycznie decydowały się na programowanie i wdrażanie procesów odnowy miejskiej we współpracy z mieszkańcami i innymi partnerami (jak wskazuje ustawa), rewitalizację można by uznać za prawdziwe studium kooperacji i partycypacji, rozumianej jako udział obywateli w życiu publicznym i społecznym.

Kolejne lata niewątpliwie pokażą, na ile zmiany wprowadzone ustawą o rewitalizacji wpłyną na uspołecznienie zarządzania tym procesem. Ewaluacja pilotażowych programów rewitalizacji Łodzi, Bytomia i Wałbrzycha, a także realizacja nowych gminnych programów rewitalizacji w innych miastach, to swego rodzaju żywe laboratorium działań na rzecz społecznej odnowy. Oby eksperyment się powiódł, a rewitalizacja na stałe wpisała się w kanon metod lokalnej polityki społecznej - nie do końca jeszcze rozpoznanej i docenianej przez samorządowych włodarzy.

Justyna Przywojska – dr nauk ekonomicznych, adiunkt w Katedrze Pracy i Polityki Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego, specjalista w zakresie zarządzania publicznego, lokalnej polityki społecznej, rozwoju i rewitalizacji miast. Od 10 lat wykonawca projektów badawczych w obszarze samorządności terytorialnej i problemów społecznych. Autorka i współautorka 50 publikacji naukowych, m.in. Rewitalizacja miast. Aspekt społeczny. W 2014 roku koordynowała Program Rewitalizacji Społecznej Zgierza: „Społecznie aktywni – by żyło się lepiej”.

Źródło: Uniwersytet Łódzki
kkż/
TAGI:
 
KOMENTARZE: 0 PRZEJDŹ NA FORUM

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

newsletter

TAGI

PARTNERZY 


  Związek Gmin Wiejskich     Związek Powiatów Polskich

KONTAKT
Polska Agencja Prasowa SA
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (+48 22) 509 22 22
Faks: (+48 22) 509 22 34
REDAKCJA SERWISU SAMORZĄDOWEGO PAP
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (22) 509 23 67
Faks: (22) 509 23 72, (22) 509 22 20
e-mail: samorzad@pap.pl
e-mail klubowy: klub@pap.pl
DZIAŁ SPRZEDAŻY I OBSŁUGI KLIENTA
Tel.: (22) 509 22 25
Faks: (22) 509 22 72
pap@pap.pl
PAP Copyright © PAP SA 2013 .
Redakcja  |  O portalu  |  Licencje  |  Polityka Prywatności  |  v 1.4.23