facebook RSS # #

14.10.2019 18:53

Polska Agencja Prasowa Serwis Samorządowy
 
2019-07-13 12:41       aktualizacja: 2019-07-13 12:45       Aktualności
  A A A

Etyka w Pzp

Etyka w Pzp
Fot. Depositphotos/UŁ
Wśród propozycji rozwiązań wspierających postawy etyczne pracowników zamówień 
publicznych znaleźć powinny się regulaminy oraz kodeksy etyczne - uważa Justyna Piech w artykule „Aspekty etyczne w procedurze zamówień publicznych”, który ukazał się w czasopiśmie „Annales. Annales. Etyka w Życiu Gospodarczym".

Podstawowymi uczestnikami rynku zamówień publicznych są zamawiający, będący z reguły organami administracji publicznej, i wykonawcy, którzy na ogół  reprezentują sektor prywatny. Rolą systemu zamówień publicznych jest to, aby zakupy towarów i usług odbywały się w sposób optymalny z ekonomicznego i społecznego punktu widzenia oraz, co jest szczególnie istotne dla wykonawców, aby wybór ofert odbywał się w oparciu o jednoznaczne i merytoryczne kryteria, a nie według uznania przedstawicieli organów administracji publiczne

Kodeks etyczny

Wśród propozycji rozwiązań wspierających postawy etyczne pracowników zamówień 
publicznych znaleźć powinny się regulaminy oraz kodeksy etyczne, w treści których należy zawrzeć uniwersalne zasady (sumienność w wykonywaniu obowiązków, niezależność, obiektywizm, rzetelność w ocenie merytorycznej pracy) i wartości etyczne (odpowiedzialność, sprawiedliwość, uczciwość, przejrzystość).

Kodeks etyczny powinien składać się z zapisów definiujących grupę docelową (grupę osób, do których jego zapisy są adresowane), wskazania dobrych praktyk i zasad postępowania w przypadku wykrycia nieprawidłowości, określenia zachowania w sytuacji wystąpienia konfliktu interesów, a 
także podania sankcji stosowanych w przypadku naruszenia jego zapisów. Kodeks pracowników administracji publicznej powinien określać standardy postępowania urzędników na rzecz realizacji interesu publicznego. W sposób znaczący może to przyczynić się do usprawnienia działalności administracji i zwiększenia zaufania przedsiębiorców poprzez wzmocnienie postaw etycznych pracowników. 

Kodeksy zawierające zbiór zasad etycznych powinny być obecne w każdej profesji, jednak ich rola nie powinna być większa niż przepisów prawa. W sytuacji, gdy oceną naruszenia przez pracownika obowiązujących zasad zajmuje się wyłącznie komisja etyki oceniająca czyn z perspektywy etycznej i  pomija się konsekwencje prawne, a karą staje się jedynie ostracyzm towarzyski, może dochodzić do uniknięcia odpowiedniej kary. 

Szkolenia etyczne

Kodeks etyczny może okazać się jednak niewystarczający do zmiany lub ugruntowania zachowań etycznych, dlatego poziom świadomości etycznej w miejscu pracy powinien być systematycznie podnoszony. Jednym ze sposobów uchronienia pracowników przed zachowaniami nieetycznymi jest edukacja etyczna, czyli uwrażliwienie na kwestie etyczne, uświadomienie zagrożeń, pokazanie sposobu rozwiązania problemów oraz wzmocnienie wewnętrznej postawy etycznej.

Narzędziem podnoszenia poziomu świadomości etycznej są szkolenia etyczne. Idea tych szkoleń wyrasta z przekonania, że większość nieetycznych zachowań pracownika wynika raczej z jego niewiedzy lub ze złożoności problemów i   zadań, przed którymi jest stawiany, a nie z   przyrodzonej człowiekowi nieetyczności. Zadaniem szkoleń jest więc usunięcie przyczyny, jaką może być brak wiedzy o tym, jak należy w danej sytuacji postąpić.

Whistleblowing

Wskazując na rozwiązania systemowe, należy również wspomnieć o whistleblowingu. Termin ten pojawił się w latach siedemdziesiątych XX w. w Stanach Zjednoczonych. 

Transparency International definiuje whistleblowing jako ujawnienie albo przekazanie informacji o nieprawidłowościach, które dotyczą: korupcji lub innych działań o   charakterze przestępczym, niedopełnienia obowiązków, niezgodnych z prawem decyzji, sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego i środowiska naturalnego, nadużycia władzy, nieuprawnionego wykorzystywania publicznych środków i majątku, rażącego marnowania zasobów publicznych lub złego zarządzania, konfliktu interesów oraz wszystkich działań mających na celu ukrycie tych patologii. 

Sposób informowania o przypadkach nieetycznego zachowania pracowników różni się w zależności od kraju. We Francji urzędnicy mają możliwość zgłaszania aktów korupcji do   Centralnej Służby Antykorupcyjnej Ministerstwa Sprawiedliwości. W Stanach Zjednoczonych, gdzie powołano specjalne biuro (Office of Special Counsel), prawna ochrona whistleblowera przyniosła oczekiwane rezultaty, ponieważ osoby zgłaszają zachowania nieetyczne bez obawy o represje ze strony pracodawcy. W Danii nie ma określonej procedury informowania o korupcji, istnieje jednak nadzór nad personelem i raportowanie wykroczeń lub podejrzeń dotyczących korupcji. Urzędnik, który sformułował podejrzenia, nie musi obawiać się zwolnienia z pracy lub innych form represji. Często stosowanym rozwiązaniem jest ponadto wprowadzanie kodeksów etycznych służby publicznej, w  których określa się podstawowe wartości oraz zasady, jakimi należy kierować si  ę w   tej profesji. W Norwegii kodeks etyczny jest częścią ustawy przyjmowanej przez parlament, zaś w Wielkiej Brytanii zapisy kodeksu etycznego włączone są wprost do umów o pracę.

Ustawa o jawności życia publicznego

W Polsce trwają prace nad ustawą o jawności życia publicznego. W projektach ustawy możemy spotkać się z określeniem „sygnalista” (ang. whistleblower) oznaczającym osoby, których współpraca z wymiarem sprawiedliwości polega na zgłoszeniu informacji o możliwości popełnienia przestępstwa przez podmiot, z którym osoby te są   związane umową o   pracę lub innym stosunkiem umownym, co   mogłoby niekorzystnie wpłynąć na ich sytuację  życiową, zawodową czy materialną. Dotychczas w Polsce żadna ustawa wprost nie określała zasad i środków ochrony sygnalistów. W uzasadnieniu do projektu tej ustawy określone jest zarówno, kto będzie mógł nadawać status sygnalisty, jak i komu będzie można go nadać. Wskazane są również środki ochrony prawnej sygnalisty (cf. Uzasadnienie..., 2018). Zdaniem projektodawcy jasne sformułowanie tych zasad przyczyni się do zmniejszenia obaw osób, które są świadkami popełniania przestępstw, szczególnie ze strony pracodawcy. 

Przepisy powinny skutecznie zapobiegać działaniom odwetowym w stosunku do osób, które informują o nieprawidłowościach. Obecnie w polskich warunkach whistleblowing jest obarczony ogromnym ryzykiem osobistym dla sygnalisty, nierzadko brakiem wsparcia otoczenia zawodowego, jak również niebezpieczeństwem szykan ze strony pracodawcy.

Ustawa ma pozwolić na skuteczną ochronę osób, które dostrzegają nieprawidłowości i nie obawiają się ich ujawniać. Uregulowanie ochrony prawnej sygnalistów w jednym akcie prawnym może przyczynić się do pogłębienia świadomości społecznej odnośnie do tej kwestii. 

Podsumowanie

Podstawowym celem systemu zamówień publicznych w  krajach o gospodarce rynkowej 
jest uniknięcie sytuacji, w których wydatkowanie środków publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi odbywa się w sposób pochopny, nieracjonalny, nieprzemyślany czy wręcz nieuczciwy. Jednym z podstawowych warunków poprawnego funkcjonowania systemu zamówień publicznych służących jego przejrzystości jest zasada jawności postępowania. Gwarancją przejrzystości zamówień publicznych są m.in.: publikowanie ogłoszeń o zamówieniach, zapraszanie do udziału w aukcjach elektronicznych, informowanie o wyborze najkorzystniejszej oferty, ofertach odrzuconych, wykonawcach wykluczonych, ogłaszanie o udzieleniu zamówienia oraz o unieważnieniu postępowania.

Fragment artykułu  Justyny Piech „Aspekty etyczne w procedurze zamówień publicznych”, który ukazał się w czasopiśmie „Annales. Annales. Etyka w Życiu Gospodarczym / Annales. Ethics in Economic Life”. Całość można przeczytać tutaj: https://czasopisma.uni.lodz.pl/annales/article/view/3966/3445

TAGI:
 
KOMENTARZE: 0 PRZEJDŹ NA FORUM

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

 
newsletter

TAGI

PARTNERZY 


  Związek Gmin Wiejskich  

KONTAKT
Polska Agencja Prasowa SA
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (+48 22) 509 22 22
Faks: (+48 22) 509 22 34
REDAKCJA SERWISU SAMORZĄDOWEGO PAP
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (22) 509 29 25
Faks: (22) 509 23 72, (22) 509 22 20
e-mail: samorzad@pap.pl
e-mail klubowy: klub@pap.pl
DZIAŁ SPRZEDAŻY I OBSŁUGI KLIENTA
Rafał Szafrański
Tel.: (22) 509 27 03
Kom.: 722 202 428
r.szafranski@pap.pl
PAP Copyright © PAP SA 2013 .
Redakcja  |  O portalu  |  Licencje  |  Polityka Prywatności  |  v 1.4.25