facebook RSS # #

17.10.2019 23:47

Polska Agencja Prasowa Serwis Samorządowy
 
2019-06-03 12:58       aktualizacja: 2019-06-04 15:33       WIADOMOŚCI
  A A A

21 postulatów. Fundacja Batorego proponuje zmiany w funkcjonowaniu JST

21 postulatów. Fundacja Batorego proponuje zmiany w funkcjonowaniu JST
Fot. D.Paszliński/gdansk.pl
Weto samorządowe blokujące proces legislacyjny, zastąpienie wojewody niezależną od rządu izbą audytu samorządowego, wreszcie lokalny 1 proc. PIT – to niektóre z 21 rozwiązań zaproponowanych w raporcie Fundacji Batorego, jakie pomogą udoskonalić polski samorząd.  

W niedzielę, 2 czerwca, w przededniu 30-lecia pierwszych częściowo wolnych wyborów odbyła się w Gdańsku pierwsza publiczna prezentacja raportu pn. “Polska samorządów. Silna demokracja, skuteczne państwo” przygotowanego przez forum Idei Fundacji Batorego.

Dokument zawiera 21 konkretnych rozwiązań, które pozwolą udoskonalić polski samorząd. Podzielono je na trzy obszary: usługi publiczne, relacje samorząd - władza centralna oraz zagadnienia demokracji lokalnej.

Twórcy raportu zaproponowali m.in. reformę systemu ochrony zdrowia, której organizatorem stałby się samorząd wojewódzki, przejmując środki ze składek zdrowotnych, łącznie z możliwością regulacji wysokości tej składki (w ramach określonych ustawą). 

Autorzy raportu opowiedzieli się też za przywróceniem oświaty samorządom i wprowadzeniem nowego modelu jej finansowania. W tym zakresie zasugerowali m.in. odejście od szczegółowej podstawy programowej, ustalanej na poziomie centralnym, a także umożliwienie kształtowania przez szkoły i samorządy programów nauczania wraz z zachowaniem ogólnych wymogów w zakresie treści nauczania objętych egzaminami centralnymi. W raporcie zaproponowano też przejęcie przez władzę centralną bezpośredniej odpowiedzialności za finansowanie wynagrodzeń nauczycieli.

Prezentując raport w Gdańsku, dr hab. Dawid Sześciło podkreślił, że do przeprowadzenia proponowanych zmian, samorządy potrzebują nowych źródeł dochodów własnych, w tym podatku gminnego od nieruchomości wyznaczonego w powiązaniu z wartością danej nieruchomości. „To byłoby dużo stabilniejsze źródło dochodów niż dzisiejszy PIT czy CIT: władza centralna lubi zaskakiwać samorządy pomysłami cięć i ulg w tych podatkach, nie patrząc, że większość kosztów ulg dla obywateli, obciąża samorządy. Proponujemy także, by mieszkańcy mogli pozostawić w rozliczeniu podatku od osób fizycznych więcej pieniędzy niż wynika z ustawy, co najmniej 1 proc., co stanowiłoby swoisty test zaufania mieszkańców do samorządu” – tłumaczył główny autor raportu.

W jednym z punktów autorzy raportu zaproponowali odpolitycznienie nadzoru nad samorządem poprzez zastąpienie wojewody niezależną od rządu izbą audytu samorządowego, utworzoną na bazie regionalnych izb obrachunkowych. Ich zdaniem w dłuższej perspektywie izba audytu samorządowego mogłaby się również zająć rozstrzyganiem sporów między samorządami i rządem o wycenę kosztów realizacji przez samorządy zadań zleconych z zakresu administracji rządowej.

Twórcy raportu opowiedzieli się także wprowadzeniem tzw. weta samorządowego. Dzięki temu reprezentacja samorządu mogłaby czasowo wstrzymywać proces legislacyjny, co pozwoliłoby na przeprowadzenie dodatkowych konsultacji.

Jedna z propozycji zakłada wprowadzenie nowego modelu zarządzania w miastach na prawach powiatu. Autorzy raportu uznali, że dziś rządzenie miastem to zadanie wymagające więcej niż jednego silnego lidera w osobie prezydenta, chcieliby więc wzmocnić go przez radnych wykonawczych - by każda sfera miała swojego bezpośrednio odpowiedzialnego ministra, co skutkować będzie, koniecznym ich zdaniem rozproszeniem władzy.

21 propozycji raportu: 

Usamorządowienie opieki zdrowotnej 

• przejęcie przez samorząd województwa od Narodowego Funduszu Zdrowia roli głównego organizatora regionalnych systemów opieki zdrowotnej wraz z przejęciem funduszy na ten cel • możliwość tworzenia przez samorząd województwa koszyka regionalnego świadczeń zdrowotnych, finansowanego ze składki podwyższanej przez same województwa 
• powiat i miasto na prawach powiatu w roli organizatora podstawowej opieki zdrowotnej w nowej, poszerzonej formule – finansowanie tych zadań trafiać będzie bezpośrednio do powiatów 
• władza centralna w roli ustalającego i monitorującego standardy dostępności opieki zdrowotnej 

Przywrócenie oświaty samorządom i nowy model finansowania 

• zwiększenie autonomii programowej szkół i samorządów – odejście od szczegółowej podstawy programowej, ustalanej na poziomie centralnym 
• możliwość kształtowania przez szkoły i samorządy programów nauczania wraz z zachowaniem ogólnych wymogów w zakresie treści nauczania objętych egzaminami centralnymi 
• przejęcie przez władzę centralną bezpośredniej odpowiedzialności za finansowanie wynagrodzeń nauczycieli wraz z możliwością wyrównania wynagrodzeń zasadniczych w górę • likwidacja kuratoriów oświaty i zastąpienie ich niezależną agencją kontrolującą dostępność i jakość edukacji 

Prawo do dobrego mieszkania w przyjaznej przestrzeni nasyconej usługami publicznymi 

• przeciwdziałanie rozlewaniu się miast poprzez rygorystyczny zakaz zabudowy na obszarach, gdzie nie ma dostępu do podstawowych usług publicznych, wyeliminowanie decyzji o warunkach zabudowy 
• zapewnienie nowych źródeł finansowania samorządowych projektów mieszkaniowych, np. dzięki zreformowanemu podatkowi od nieruchomości i poprzez samorządowy bank mieszkaniowy 

Prawo do nieposiadania samochodu – bez wykluczenia komunikacyjnego 

• ustalenie ustawowego standardu dostępu do transportu publicznego, np. na zasadzie „autobus w każdym sołectwie” 
• przejęcie przez powiat odpowiedzialności za organizację transportu ponadgminnego i za realizację standardu dostępności komunikacyjnej, wraz z przejęciem dochodów na ten cel, np. z nowego podatku od obowiązkowych składek OC 
• dążenie do nowego „porozumienia komunikacyjnego” – nieodpłatna komunikacja miejska w zamian za rygorystyczne ograniczenia dla transportu prywatnego 

Prawo do kultury, czyli bon na kulturę 

• nowa formuła organizacyjna kultury w każdej gminie – lokalne centrum kultury jako instytucja łącząca bibliotekę publiczną z innymi formami działalności kulturalnej; zachęcanie do powierzenia prowadzenia lokalnego centrum kultury organizacjom pozarządowym 
• przeznaczony dla każdego mieszkańca bon na kulturę do wykorzystania w gminnych instytucjach kultury 

Policja samorządowa 

• wyodrębnienie i podporządkowanie powiatowi części policji odpowiedzialnej za ruch drogowy i porządek publiczny 
• likwidacja straży gminnych (miejskich) poprzez ich włączenie do policji samorządowej 

Podatek gminny – podatek od nieruchomości powiązany z wartością nieruchomości 

• podatek od nieruchomości ściśle powiązany z wartością rynkową nieruchomości, a nie z jej powierzchnią, jako docelowo najważniejsze źródło dochodów własnych samorządu 
• ulgi lub inne mechanizmy chroniące najmniej zamożnych podatników przed skokowym wzrostem obciążeń podatkowych 

Lokalny podatek dochodowy (PIT komunalny) 

• możliwość kształtowania przez gminę – w ramach ustawowych widełek – ostatecznej stawki PIT 
• dochody z PIT komunalnego w całości zasilają budżet lokalny 

Lokalny 1% PIT 

• możliwość zwiększania przez mieszkańców udziału gminy w PIT na zasadzie analogicznej do mechanizmu dotychczasowego finansowania organizacji pożytku publicznego Polska samorządów 
• w zeznaniu rocznym podatnik określa, czy chce, aby w budżecie gminy pozostał dodatkowy 1% PIT ponad gwarantowany ustawowo udział gmin w tym podatku 

Komunalny bank mieszkaniowy 

• utworzenie – na bazie Banku Gospodarstwa Krajowego, kapitału od samorządów i Skarbu Państwa – banku kreującego kapitał przeznaczony na lokalne inwestycje mieszkaniowe 

Lokalny crowdfunding 

• pozyskiwanie przez samorządy środków na dodatkowe projekty i inicjatywy bezpośrednio od mieszkańców, dokonujących dobrowolnych wpłat poprzez internetowe platformy crowdfundingowe 

Sprawiedliwy mechanizm wyrównawczy 

• wyliczanie „janosikowego” uwzględniające potrzeby wydatkowe, a nie tylko poziom dochodów podatkowych – gminy i powiaty wykonujące bardziej kosztowne zadania zapłacą mniej 
• ulga metropolitalna w „janosikowym” – metropolie płacą mniej ze względu na obciążenia wynikające z zadań metropolitalnych, a ulgę finansuje państwo – nie zmniejsza ona wpłat najmniej zasobne samorządy 

Więcej demokracji w samorządzie: zarząd miejski – rozproszone przywództwo lokalne 

• w miastach na prawach powiatu (docelowo – także w pozostałych większych miastach) organem wykonawczym powinien być zarząd miejski, składający się z wybieranego bezpośrednio przez mieszkańców prezydenta i radnych wykonawczych (wyłanianych ze składu rady miasta lub spoza niej), którzy funkcjonują jako „ministrowie” odpowiedzialni za poszczególne obszary spraw lokalnych 
• silniejsza komisja rewizyjna – gwarantowana większość opozycji w komisji, możliwość zlecania przez komisję audytu zewnętrznego 
• prawo do panelu obywatelskiego – zagwarantowanie w przepisach lokalnych klubom radnych, grupom mieszkańców i organizacjom pozarządowym wiążącego prawa do żądania zorganizowania panelu obywatelskiego w określonej sprawie 

Rzecznik praw mieszkańców – lokalny ombudsman 

• wybierany bezpośrednio przez mieszkańców lub przez organy samorządowe powiatowy rzecznik praw mieszkańców, upoważniony do badania naruszeń praw i wolności obywateli na skutek działań samorządów oraz do zaskarżania uchwał i zarządzeń samorządów 

Grupowa skarga powszechna 

• możliwość zaskarżania uchwał i zarządzeń samorządów przez grupy mieszkańców bez konieczności wykazywania interesu prawnego – ułatwienie mieszkańcom sądowego kontrolowania działań organów samorządowych 

Sąd zamiast samorządowych kolegiów odwoławczych 

• skrócenie drogi do kontroli sądowej dotyczącej decyzji organów samorządowych poprzez zniesienie samorządowych kolegiów odwoławczych i możliwość zaskarżania takich decyzji bezpośrednio do sądów administracyjnych 

Kodeks informacji samorządowej 

• większa przejrzystość działań samorządów i lepsza kontrola obywatelska dzięki znacznie poszerzonemu katalogowi informacji, które powinny być publikowane na stronach internetowych urzędów samorządowych 
• likwidacja „informacyjnej szarej strefy”, np. poprzez lepszy dostęp do informacji na temat spółek komunalnych 

Niezależna izba audytu samorządowego zamiast wojewody

• odpolitycznienie nadzoru nad samorządem i zmiana charakteru tego nadzoru w rodzaj audytu – zastąpienie wojewody niezależną od rządu izbą audytu samorządowego, utworzoną na bazie regionalnych izb obrachunkowych 
• w dłuższej perspektywie izba audytu samorządowego mogłaby się również zająć rozstrzyganiem sporów między samorządami i rządem o wycenę kosztów realizacji przez samorządy zadań zleconych z zakresu administracji rządowej 

Komisja Wspólna jako Komisja Trójstronna 

• włączenie reprezentacji parlamentu do Komisji Wspólnej, co miałoby uniemożliwić pomijanie konsultacji z samorządami poprzez wykorzystywanie poselskich projektów ustaw 

Federacja Samorządowa 

• jedna silna organizacja, grupująca wszystkie samorządy, reprezentująca je wobec władzy centralnej, promująca współpracę samorządów oraz zapewniająca im eksperckie wsparcie 

Weto samorządowe 

• możliwość czasowego wstrzymywania procesu legislacyjnego przez reprezentację samorządu, co pozwoliłoby na przeprowadzenie dodatkowych konsultacji.

Raport "Polska samorządów. Silna demokracja, skuteczne państwo"


Źródło: batory.org/gdansk.pl

mp/

 
KOMENTARZE: 13 PRZEJDŹ NA FORUM

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

 
2019-06-08 15:37:16
MB: Te propozycje to jeszcze większy paraliż decyzyjny i chęć wyciągnięcia publicznych pieniędzy poprzez tworzenie niepotrzebnych tworów.
Oto moje trzy proste propozycje. Ograniczenie liczy radnych, wzmocnienie pozycji skarbnika i przewodniczącego rady - obecnie są to tylko figuranci.
 
2019-06-06 15:21:36
radek : Reformując Polskę samorządową należało by przyjrzeć się aktualnej siatce gmin i dokonać połączenia gmin. Wskazuje na to spadek liczby mieszkańców - stały trend. Korzyści to przede wszystkim zmniejszenie biurokracji, optymalizacja usług a więc oszczędności oraz powstanie silniejszych ekonomicznie jednostek. Równolegle powinno się dokonać likwidacji powiatów. Nie ma racjonalnego uzasadnienia dla funkcjonowania tego poziomu JST. Usługi publiczne realizowane przez starostwa z powodzeniem mogą przejąć wzmocnione gminy. Reformę samorządową wprowadzano na początku lat 90. Kilka lat później powstały powiaty. Polska po prawie 30 latach jest innym krajem. Inne są też możliwości komunikacyjne i technologiczne. Jesteśmy w okresie wzrostu gospodarczego. Dlatego to dobry moment na refleksję i działanie.
 
2019-06-06 07:55:31
Czarek: Antypolskie cele Fundacji Batorego, sorry! Sorosa są powszechnie znane w Polsce. Tych ludzi drażni, że Polska w ogóle jest jeszcze na mapie Europy.
 
2019-06-06 07:45:40
Maciej: Fundacja Batorego to V kolumna Sorosa i Timmermansa.
 
2019-06-06 07:44:01
Olek: Fundacja Batorego to agresywnie antypolski podmiot działający na rzecz Berlina.
 
2019-06-05 14:35:52
OldestWoman: No, kochani, jeśli taki podatek od nieruchomości chcecie wprowadzać, to mojego głosu w wyborach już nie macie. Doszczętnie chcecie z ludzi zrobić nędzarzy? Szczególnie z tych, którzy mają naprawdę niewiele ale zdobyli to ciężką pracą i życiem pełnym wyrzeczeń. Dziękuję za waszą "łaskę".
 
2019-06-05 13:28:23
gość: Dziękuję za podobne głosy. Czuję że proponuje się rozbiory Polski z pewnych poprawnie politycznych gremiów. To skargi w Brukseli nie wystarczyły. Nie jestem w ZADNEJ partii. Jestem patriotą.
 
2019-06-05 08:26:08
nie, dziekujemy: "podatek od nieruchomości ściśle powiązany z wartością rynkową nieruchomości"....czyli katastralny. Dla ludnosci to katastrofa finansowa. Żarty Batorego w najgorszym wydaniu.
 
2019-06-04 10:05:39
Fan: W pełni popieram wnioski pana Wojtani. To co proponuje Soros poprzez tzw. Fundację Batorego to w większości pomysły z piekła rodem.
 
2019-06-04 08:16:23
K.M.: Samorządy nie sprawdziły się. Bezprawie i korupcja. Wójt, burmistrz, prezydent miasta, tylko jako wysoko wykwalifikowany i krystalicznie czysty, specjalista-administrator-państwowiec-patriota. Mianowany przez premiera. Radni, w tej sytuacji mogą pochodzić z demokratycznego wyboru. Poza tym wadliwy materiał ludzki i brak weryfikacji kompetencji. Wadliwy system wyborczy. Poza tym, jeśli "doradza" "Batory" - uważaj co robisz.
 
2019-06-04 07:58:52
gość: postulaty do dyskusji, głos Pana Wojtani ciekawy. Ale Fundacja Batorego Sorosa. To nie mamy związków samorządowych
 
2019-06-04 07:08:52
tornet: Dobrze by było, aby Samorząd terytorialny posiadał na miarę samorządną zdolność do własnych, zintegrowanych, inicjatyw, generując jakość wspólnych postulatów, monitorowania swojej działalności wobec potrzeb społecznych poprzez regionalne ośrodki badawczo-rozwojowe, ułożenia koncepcji, oraz występowania z konkretnymi wskazaniami do stron otoczenia o konsultacje. Tak jest w modelu "Izby Reprezentantów Samorządu Terytorialnego Rzeczypospolitej Polskiej". Wykonywanie misji i strategii to też codzienność w samorządzie terytorialnym.


"Wyobraźmy sobie zmianę w art. 164 Konstytucji RP polegającą na dodaniu wskazania, że JST powołują Izbę Reprezentantów Samorządu Terytorialnego RP na zasadach określonych w ustawie..." - "Izba Reprezentantów. O awansie konstytucyjnym jednostek samorządu terytorialnego RP" - Wiadomości, 2019-05-20, Serwis Samorządowy PAP, - http://samorzad.pap.pl/depesze/wiadomosci_centralne/191260/Izba-Reprezentantow--O-awansie-konstytucyjnym-jednostek-samorzadu-terytorialnego-RP
 
2019-06-03 18:25:37
Tomasz Wojtania: Uważam, że postulaty Fundacji Batorego są błędne ale faktycznie aby coś wreszcie w Polsce się trwale zmieniło to należy zmienić system zarządzania Państwem.

Jest nam potrzebna reorganizacja państwa i WZMOCNIENIE SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W POLSCE.

Chodzi o to, że Państwo powinno wzmocnić samorząd gminny i miejski konsolidując zadania JST w gminach i miastach.

Gminy powinny przejąć zadania powiatu z zakresu oświaty i pomocy społecznej oraz z zakresu bezrobocia (urzędy pracy powinny trafić pod Krajowe biuro pracy a świadczenia bezrobotnym powinien wypłacać OPS, tak jak i inne w ramach systemu świadczeń państwowych). PUP zajmowałby się tworzeniem miejsc pracy i szukaniem pracy. Gmina powinna przejąć drogi od powiatów tak aby na swoim terenie nimi zarządzać. Reszta dróg powinna być krajowa w gestii GDDKIA. Geodezja powinna wrócić pod GIGIK gdyż zasób jest i tak państwowy. Itp.itd..

Powiaty powinny zatem zostać zlikwidowane, a w zasadzie wchłonięte przez gminy i miasta.

Województwa powinny zostać przekształcone w tworzone z mocy prawa związki komunalne gmin z terenu danego województwa.

Można by było utworzyć wtedy specjalny region dla Warszawy.

Rada gminy wybierałaby jednego swojego delegata/przedstawiciela do rady takiego związku. Lub byłby nim z mocy prawa wójt, burmistrz, prezydent.

Na czele takiego województwa powinien stać przedstawiciel rządu czyli wojewoda, a nie marszałek. Rząd musi przecież koordynować swą politykę z samorządem tak aby realizować zadania rządu i samorządu....czyli PAŃSTWA.

Nastąpiłoby wówczas połączenie wojewódzkiej administracji rządowej z samorządową na poziomie regionów a gminy poprzez delegata/przedstawiciela miałyby bezpośredni wpływ na to co się dzieje w regionie i w Państwie. A zatem połączono by administrację rządową i samorządową w województwie (konsolidacja)

Samorządowcy mieliby wtedy wpływ na los województwa a zatem i państwa.

Środkami unijnymi decydowałby region pod kontrolą wojewody czyli państwa. Skończono by bzdury z budowaniem lotnisk aquaparków itp. gdzie popadnie. Można by realizować wtedy spójną politykę prorozwojową.

Powinno się połączyć tzw. gminy "obwarzankowe" tak aby na danym terenie był jeden ośrodek decyzyjny ... a nie gmina wiejska i gmina miejska i jeszcze starostwo. To absurd i patologia. I marnotrawstwo środków publicznych, które blokuje rozwój Polski.

Niewątpliwie wzmocniono by samorząd gminny i miejski gdyż dziś struktura organizacyjna samorządu jest nieefektywna i zbyt kosztowna. A najlepsze efekty ma samorząd gminny. I ten trzeba wzmocnić.

Gminy i miasta to wielki sukces Polski. Powiaty i województwa samorządowe to porażka.

Powinno się też opracować również plan RESTRUKTURYZACJI ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ poprzez reorganizację Rady Ministrów. Minister powinien być odpowiedzialny za swą część budżetu i podległe mu jednostki wykonujące zadania. Tak jak teraz zrobiono ze spółkami Skarbu Państwa. Pieniądze powinny iść przez ministra odpowiedzialnego za swój budżet, a nie przez wojewodę w ślad za zadaniem do danej jednostki działającej w terenie. Powinno się zlikwidować jednostki wojewódzkie działające w zespoleniu pod wojewodą, gdyż inna rola powinna być przypisana wojewodą - zarządzanie regionem wspólnie z gminami i miastami.

Wojewodowie zarządzającymi regionami powinni przynajmniej częściowo uczestniczyć w pracach Rady Ministrów i współpracować z samorządami tworzącymi region.

Państwo Polskie powinno w końcu się zreorganizować i uelastycznić swoje struktury. Polska to i rząd i samorząd.

Tu trzeba podzielić kompetencje kto co konkretnie robi.

Szkoda, że to się nigdy nie spełni.

 
newsletter

TAGI

PARTNERZY 


  Związek Gmin Wiejskich  

KONTAKT
Polska Agencja Prasowa SA
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (+48 22) 509 22 22
Faks: (+48 22) 509 22 34
REDAKCJA SERWISU SAMORZĄDOWEGO PAP
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (22) 509 29 25
Faks: (22) 509 23 72, (22) 509 22 20
e-mail: samorzad@pap.pl
e-mail klubowy: klub@pap.pl
DZIAŁ SPRZEDAŻY I OBSŁUGI KLIENTA
Rafał Szafrański
Tel.: (22) 509 27 03
Kom.: 722 202 428
r.szafranski@pap.pl
PAP Copyright © PAP SA 2013 .
Redakcja  |  O portalu  |  Licencje  |  Polityka Prywatności  |  v 1.4.25