facebook RSS # #

20.04.2018 14:12

Polska Agencja Prasowa Serwis Samorządowy
 
2018-04-11 14:40       aktualizacja: 2018-04-12 15:51       Wiadomości PAP
  A A A

Gminy seniorom. Prezes KIGS: Działań na rzecz seniorów w gminach nadal jest za mało

Gminy seniorom. Prezes KIGS: Działań na rzecz seniorów w gminach nadal jest za mało
Fot. KIGS
Demografia będzie wielkim wyzwaniem dla budżetów gmin – ostrzega prezes Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej Marzena Rudnicka. Rozmawiamy o wyzwaniach czekających samorządy w kontekście starzenia się polskiego społeczeństwa. 

Serwis Samorządowy PAP: Ostatnio wiele mówi się o tym, że polskie społeczeństwo jest jednym z najszybciej starzejących się w Europie. Już teraz seniorzy, czyli osoby po 60. roku życia, stanowią 23,6 proc. (9 mln) naszego społeczeństwa. Za kilkanaście lat w wiek senioralny wejdzie co trzeci mieszkaniec Polski. Czy polskie gminy są gotowe na to wyzwanie? 

Marzena Rudnicka, prezes Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej: To potężne wyzwanie, bo nie dość, że przybywa nam seniorów, czyli osób po 60 r. życia, to wzrasta grupa osób po 80 r. życia. W tej chwili mamy 1,5 mln osób po 80 r. życia, ale w ciągu najbliższych 20 lat ta liczba się podwoi. Będzie ich 3 mln osób i w zasadzie każda osoba w tym wieku potrzebuje jakiegoś wsparcia. Gminy stoją przed wielkim wyzwaniem i to będzie naprawdę bardzo obciążało ich finanse.  

Czy programy rządowe, które zostały uruchomione w ostatnim czasie np. Senior 60 plus czy Opieka 75 plus są wystarczającym wsparciem? 

- Żaden z istniejących programów nie jest wystarczający, ale w innych krajach europejskich jest podobnie. Społeczeństwa, które się starzeją, po prostu nie radzą sobie w sposób wystarczający z tym problemem. Potrzeb jest więcej niż rozwiązań i środków. Z tym trzeba się borykać. Ważne jest, aby gminy były bardziej aktywne w realizacji projektów z dostępnych środków pomocowych, czyli mówimy tutaj o programach rządowych i unijnych, jak również z PFRON-u, czy z FIO. Duża część środków np. unijnych nie jest wykorzystywana, bo gminy nie startują do tych konkursów. Być może barierą jest zbyt mała liczba urzędników, którzy mogliby te wnioski przygotowywać. Faktem jest, że ich wykorzystanie jest słabe. 

Jak gminy mogą przygotować się do wyzwania, jakim jest starzenie naszego społeczeństwa?

- Tak jak starzenie jest procesem, tak procesowo powinna być dostarczana pomoc i wsparcie. Gminy powinny koncentrować się na wspieraniu seniorów już na początku ich drogi, kiedy przechodzą na emeryturę, tak aby jak najdłużej byli obecni w swojej lokalnej społeczności i nie izolowali się. Jeżeli gmina zainwestuje we wsparcie na początku drogi starzenia się danego seniora, czyli dostosuje transport, mieszkanie, zapewni dostęp do kultury, informacje o przysługującej seniorowi pomocy z OPS-ów, czy o nieodpłatnej pomocy prawnej, to senior będzie bardziej aktywny i zdrowszy, a co za tym idzie będzie rzadziej korzystał z najdroższych form pomocy, które gmina ma obowiązek dostarczyć. 

Złotówka, zainwestowana na początku drogi seniora, daje dużą społeczno-ekonomiczną stopę zwrotu. Nie chodzi jednak tylko o wsparcie finansowe, ale ważna jest rola samorządu jako animatora, zachęcanie osób starszych do aktywności, integrowanie ze społecznością lokalną.  

Jakie jeszcze wyzwania dla samorządów niesie starzenie się społeczeństwa? 

- Wyzwaniem dla gmin jest rozwiązanie problemu seniorów, o których mówi się, że są tzw. „więźniami czwartego piętra”. W mniejszych miastach w Polsce bądź na peryferiach większych miast mieszkania są usytuowane w blokach wielopiętrowych, które są bez windy. Seniorzy zamieszkują niemal jak więźniowie na czwartym, piątym piętrze, nie mogąc często wyjść do miasta. Rolą gmin może być pomoc wspólnotom mieszkaniowym, czy spółdzielniom mieszkaniowym poprzez dobudowę wind bądź zamianę mieszkań na mieszkania dla seniora na parterze. Wyzwaniem jest też infrastruktura. Gminy mogłyby pytać starszych mieszkańców, czego potrzebują. Przykładowo, jeśli senior idzie z osiedla do kościoła to być może potrzebuje po drodze więcej ławek bądź w ogóle, żeby one były. 

Mówi się również o tzw. „paradoksie mili”, który dotyczy tego, że senior mieszka za daleko, żeby dotrzeć do podstawowych punktów np. do lekarza, kościoła, sklepu, nie mówiąc o uczestniczeniu w życiu społecznym. Brakuje rozwiązań, które pozwolą na dowożenie seniorów do centrum miasta, bądź zapewnienia alternatywnego zamieszkiwania dla nich. 

Ostatnio badali Państwo sytuację mieszkaniową osób starszych w Polsce na zlecenie ministra budownictwa. Jakie są wyniki tych badań? 

- W Polsce nie ma mieszkalnictwa senioralnego, takich systemów zamieszkiwania osób starszych, które są pomiędzy zamieszkiwaniem u siebie w niedostosowanym często budynku, a mieszkaniem w domu pomocy społecznej. Mieszkania są bardzo niedostosowane do potrzeb osób starszych. Ta luka jest niezbędna do wypełnienia już dziś. 

Mieszkania senioralne powinny być budowane w dotychczasowej społeczności seniorów, czyli w ramach tej samej dzielnicy, tej samej miejscowości. W ten sposób seniorzy nie zmieniają środowiska, ale mieszkają w budynku dostosowanym do ich potrzeb, pozbawionym barier architektonicznych i z asystą, jeśli jest taka potrzebna. Może to być np. pomoc w sprzątaniu, przygotowywaniu bądź przynoszeniu posiłków. Podobnie z opieką administracyjna, czy opieką zdrowotną, która jest połączona z systemami teleopieki bądź telemedycyny. W strukturze takiego budynku wielorodzinnego bądź osiedla funkcjonuje pielęgniarka czy przychodzi dyżurny lekarz, którego można wezwać na wizytę u siebie.  

Czy to jest zadanie dla gmin? 

- Zdecydowanie tak, ponieważ to są inicjatywy, które dla prywatnych firm są trudne do wdrożenia. Developerzy nie chcą teraz eksperymentować i budować mieszkań dla seniorów. Te mieszkania są najczęściej w systemie najmu i mają zapewnione serwisy pomocy. Wszelkie formy pomocy gmin np. w postaci partnerstwa publiczno-prawnego, oddania ziemi w dzierżawę, czy partycypacji gmin w utrzymaniu serwisu dla seniorów ze środków budżetowych gmin, pomogą, aby takie mieszkania powstawały.  

Czy taki system budowy mieszkań dla seniorów gdzieś w Polsce funkcjonuje? 

- Miasto Rybnik ma opracowane przez nasz Instytut założenia i przymierza się do inwestycji mieszkań dla seniorów, które miałyby powstać w centrum miasta, tuż przy Ratuszu, tak, aby seniorzy byli w centrum społeczności, a nie gdzieś na peryferiach. To też jest ważne, aby seniorów zapraszać do społeczności, a nie izolować. To prawdopodobnie byłyby mieszkania na wynajem, bo realizowane we współpracy z prywatnym inwestorem. Natomiast byłyby tam również mieszkania wspomagane, które są własnością gminy, podobnie jak mieszkania komunalne. 

Wszystkie problemy, o których Pani mówi, to właściwie pakiet do budowania własnej polityki senioralnej dla gminy. Jakie są dobre przykłady gmin, które zbudowały politykę senioralną?

- Urzędy marszałkowskie przygotowują założenia polityki senioralnej, które rysują zręby polityki dla gmin danego województwa. Większe miasta jak Warszawa, Kraków mają opracowane założenia polityki senioralnej, a z mniejszych np. Jasło jest dobrym przykładem, który ma program aktywności lokalnej dla seniorów. Ważne, aby politykę senioralną osadzić na istniejących zasobach infrastrukturalnych, osobowych, społecznościowych, wiedzy, aby wykorzystywać zasoby istniejące w gminie. Wtedy łatwiej coś wdrożyć, bo po prostu mniej kosztuje. 

Przykładem może być wykorzystanie budynków szkół, które po lekcjach stoją puste. Dlaczego w tych szkołach popołudniami nie mogą odbywać się zajęcia dla seniorów? Jeżeli jest basen miejski, zaprośmy seniorów do niego w godzinach, w których jest najrzadziej użytkowany. Jeżeli mamy transport dzieci do szkoły, to być może mogliby z niego korzystać także seniorzy? Szukajmy rozwiązań, które są wszyte w zasoby już istniejące. 

W ramach stworzonego przez nas programu „Gmina OK senior” sprawdzamy, czy w gminie jest dokument generalny, który mówi o założeniach, jak sobie gmina zamierza poradzić z seniorami i starzeniem społeczeństwa. Później przygotowujemy rozwiązania indywidualne dla danej gminy. Jednym z elementów programu „Gmina OK Senior” są szkolenia dla urzędników z zakresu obsługi klienta - seniora w gminie oraz pozyskiwania finansowania zewnętrznego. Wszelkie szkolenia poprzedzone są wizytą tajemniczego seniora, który bada, jak coś działa na styku senior – klient, czy senior-petent. 

W każdej gminie wygląda to inaczej i każda gmina ma inne rozwiązania. Nawet w mniejszych gminach działają Uniwersytety Trzeciego Wieku, gminne rady seniora, karty seniora, dni seniora, dodatki senioralne do lokalnych gazet. Na Opolszczyźnie, w, Małopolsce są przykłady gmin, które mają dobre rozwiązania na rzecz seniorów. Miasto Warszawa ma poradnik dla seniora „Senior w Warszawie”. To są dobre przykłady, ale gmin mamy prawie trzy tysiące, a tych działań jest zdecydowanie za mało. 

Dziękuję za rozmowę. 
Rozmawiała: Anna Mikołajczyk-Kłębek  

Marzena Rudnicka jest prezesem i fundatorem Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej, który integruje podmioty komercyjne, organizacje pozarządowe działające w obszarze usług dla osób starszych oraz przedstawicieli samorządów i rządu z obszaru polityki senioralnej. Jest autorką innowacyjnych rozwiązań w silver economy oraz publikacji m.in. „Gospodarka senioralna nową gałęzią gospodarki narodowej” (2013), „Seniorzy w województwie opolskim – szanse i wyzwania”(2014). 

Od 2015 roku jest członkiem zespołu powołanego w Brukseli przy dwóch wydziałach Komisji Europejskiej – DG CONNECT i DG GROW, który w ramach programu „Otoczenie przyszłości” przygotowuje Europejskie Ramy Referencyjne dla Mieszkalnictwa Przyjaznego Wiekowi. Członek Rady Fundacji Obywatelski Parlament Seniorów. Współautorka systemu certyfikacji dóbr i usług dla osób starszych OK SENIOR.
 
KOMENTARZE: 0 PRZEJDŹ NA FORUM

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

 
newsletter

TAGI

PARTNERZY 


  Związek Gmin Wiejskich  

KONTAKT
Polska Agencja Prasowa SA
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (+48 22) 509 22 22
Faks: (+48 22) 509 22 34
REDAKCJA SERWISU SAMORZĄDOWEGO PAP
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (22) 509 23 67
Faks: (22) 509 23 72, (22) 509 22 20
e-mail: samorzad@pap.pl
e-mail klubowy: klub@pap.pl
DZIAŁ SPRZEDAŻY I OBSŁUGI KLIENTA
Tel.: (22) 509 22 25
Faks: (22) 509 22 72
pap@pap.pl
PAP Copyright © PAP SA 2013 .
Redakcja  |  O portalu  |  Licencje  |  Polityka Prywatności  |  v 1.4.25