facebook RSS # #

17.10.2018 08:28

Polska Agencja Prasowa Serwis Samorządowy
 
2018-06-05 15:00       aktualizacja: 2018-06-05 15:03       WYBORY SAMORZĄDOWE 2018
  A A A

Nie w innym terminie. Prof. Piotr Uziębło: Konieczna jest pilna nowelizacja Kodeksu wyborczego

Nie w innym terminie. Prof. Piotr Uziębło: Konieczna jest pilna nowelizacja Kodeksu wyborczego
Fot. Fotolia
Nie ma przesłanek do przesunięcia terminu wyborów samorządowych – twierdzi prof. Piotr Uziębło. Zamiast tego proponuje powierzenie organizacji wyborów władzom lokalnym.

To jeden z głównych wniosków, które prof. Uziębło zawarł w swej analizie „Opinia w sprawie dopuszczalności przełożenia wyborów do organów stanowiących samorządu terytorialnego oraz organu wykonawczego na poziomie gminy”, wykonanej dla Fundacji Batorego.

Ekspert twierdzi też, że nie ma przesłanek do przesunięcia terminu wyborów samorządowych. Mimo, że jego zdaniem według obecnych zasad nie da się ich dobrze przeprowadzić, że – jak twierdzi - nie zostały one dobrze przygotowane. Zamiast zmiany terminu proponuje „dokonanie modyfikacji ustawy i powrót do sytuacji prawnej sprzed nowelizacji, w szczególności chodzi o rezygnację z transmisji z lokali wyborczych oraz powierzenie organizacji głosowania jednostkom samorządu terytorialnego, które radziły sobie z tym całkiem sprawie.”

Dlaczego zdaniem prof. Uziębło nie da się przesunąć terminu wyborów samorządowych? To jego argumenty w tej sprawie:

„Konstytucja nie określa długości kadencji poszczególnych organów samorządu terytorialnego. W art. 169 ust. 2 stanowi jedynie, że „wybory do organów stanowiących są powszechne, równe, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym. Zasady i tryb zgłaszania kandydatów i przeprowadzania wyborów oraz warunki ważności wyborów określa ustawa”. Nie oznacza to jednak, że ustawodawca ma pełną swobodę w kształtowaniu kadencji organów samorządowych, w tym również modyfikowania kadencji organów już funkcjonujących. Dlaczego?

Niezgodność z zasadami Konstytucji RP

Art. 2 Konstytucji RP stanowi, że „Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej”. Przepis ten wprowadza dwie fundamentalne zasady ustrojowe:

- Zasada państwa prawnego

Standardem państwa prawnego jest uznanie, że nowe kompetencje, w tym również dalsza realizacja kompetencji związanych z funkcjonowaniem organu kadencyjnego, nie powinny obowiązywać jeszcze w tej samej kadencji.
Trybunału Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 listopada 2006 r (TK 31/06) stwierdził, że „konieczność zachowania co najmniej sześciomiesięcznego terminu od wejścia w życie istotnych zmian w prawie wyborczym do pierwszej czynności kalendarza wyborczego jest nieusuwalnym co do zasady normatywnym składnikiem treści art. 2 Konstytucji.” Trybunał wskazał także, że ustawodawca powinien „umożliwić wszystkim uczestnikom procesu wyborczego zapoznanie się z nowymi regulacjami i dostosowanie swoich działań do zmieniającego się stanu prawnego”.

Zdaniem prof. Uziębły oznacza to również „konieczność zapewnienia możliwości dostosowania się do nowych reguł podmiotom odpowiedzialnym za organizację i przebieg wyborów”. Ekspert twierdzi, że w przypadku przesunięcia terminu wyborów „ ten standard wynikający z zasady prawidłowej legislacji nie byłby spełniony”.
Prof. Uziębło powołuje się też na zasadę państwa demokratycznego. Jedną z przesłanek tej zasady jest przeprowadzanie wolnych i okresowych wyborów do organów przedstawicielskich. Dotyczy to również wyborów samorządowych.

„W takich wyborach przedstawiciele wyłaniani są w oparciu o mandat wolny oparty na teorii pełnomocnictwa. Owo pełnomocnictwo udzielane jest na określony czas i tylko na ten czas przedstawiciele uzyskują legitymację społeczną do wykonywania swoich uprawnień. Po upływie kadencji legitymacja taka wygasa. W efekcie wydłużenie kadencji organów stanowiących musi być uznane za działanie, które pozwoli na funkcjonowanie organów, których legitymacja uzyskana w wyborach dobiegła już końca.” – wyjaśnia prof. Uziębło.

Jego zdaniem wydłużenie kadencji zaburzyłoby „okresowość” wyborów, dając władzy centralnej, w szczególności ustawodawcy, możliwości kształtowania kadencji organów samorządowych w sposób dowolny, korzystny dla większości parlamentarnej. Przykładowo mogłaby ona tak wybierać termin tych wyborów, aby dawał on ugrupowaniom ją tworzącym możliwie największe korzyści polityczne.

Prof. Uziębło twierdzi, że przesunięcie terminu wyborów byłoby niezgodne z prawem międzynarodowym. „Jednym ze standardów wolnych wyborów zgodnych z Europejską Kartą Samorządu Lokalnego i Światową Deklaracją Samorządu Lokalnego jest ponoszenie odpowiedzialności przed wyborcami na zasadach wcześniej określonej kadencji. Oznacza to, że kadencja na jaką zostają wybrani przedstawiciele powinna być znana z góry i określona jeszcze przed wyłonieniem tych przedstawicieli” – twierdzi ekspert.

W jego opinii zmiana długości kadencji jest możliwa w następujących przypadkach:

- prawo samorządowe daje możliwość odwołania wybieranych w wyborach powszechnych organów samorządowych w drodze referendum.

- kadencja może ulec wydłużeniu tylko w czasie stanu nadzwyczajnego i 90 dni po jego zakończeniu. Zgodnie bowiem z art. 228 ust. 7 Konstytucji „w czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu nie może być skrócona kadencja Sejmu, przeprowadzane referendum ogólnokrajowe, nie mogą być przeprowadzane wybory do Sejmu, Senatu, organów samorządu terytorialnego oraz wybory Prezydenta Rzeczypospolitej, a kadencje tych organów ulegają odpowiedniemu przedłużeniu. Wybory do organów samorządu terytorialnego są możliwe tylko tam, gdzie nie został wprowadzony stan nadzwyczajny.”

Czy w innych przypadkach może dojść do przedłużenia kadencji? Prof. Uziębło odpowiada na to pytanie tak:
„Ponieważ długość kadencji władz samorządowych nie została wprost określona w konstytucji, można przyjąć, że pewne normy i wartości ustrojowe mogą stanowić uzasadnienie dla zmiany terminu wyborów. Z pewnością jednak nie dotyczy to obecnej sytuacji…”

Analiza prof. Piotra Uziębły została przekazana posłom oraz członkom Państwowej Komisji Wyborczej w związku z posiedzeniem Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej 5 czerwca, poświęconym informacji PKW na temat roli samorządu terytorialnego w organizacji wyborów.

jmk/
TAGI:
 
KOMENTARZE: 4 PRZEJDŹ NA FORUM

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

 
2018-06-07 12:05:58
KMzP: a jednak się fałszowało, no tych ostatnich do sejmu i senatu i na prezydenta to już nie, ale znowu mogą tylko czekają na okazję. hihi
...... No i poszedł biedaczysko po szerokim szukać świecie tego co jest bardzo blisko
 
2018-06-07 08:57:39
samorządowiec II: Panie Profesorze tego nikt z rządzących nie czyta. Bardzo cenna, normalna, rozsądna zgodna obowiązującymi przepisami wykładnia. Ciekawe czy "Ktoś" z PKW odniesie się do tej analizy. Czekamy?
 
2018-06-06 08:12:50
samorządowiec: To co się u nas dzieje to przechodzi ludzkie pojęcie. Po co była zmiana kodeksu wyborczego. Jest tyle niewiadomych, skąd tyle osób do komisji, po co urzędnicy wyborczy z innej gminy, brak przedstawicieli burmistrza (którzy jedynie mają pojęcie o wyborach) w komisjach. 2 komisje spowodują przedłużenie w czasie wybory, a ten biedny urzędnik wyborczy, czy pracownicy urzędu będą siedzieli w pracy po 50 godzin i więcej. Jeszcze nie wiemy kto odbierze protokoły od okw. Jeśli to będzie np. urzędnik wyborczy to nie wyobrażam sobie aby np. po 30, 40 godzinach był jeszcze w stanie logicznie myśleć ( ktoś powie, że lekarze to robią), a może to będą delegowani przedstawiciele od wodza narodu. Wszystkim życzę powodzenia, a niektórym politykom zanim zabiorą głos to niech przeczytają przepisy, do których też odsyłam te osoby, które mówią, że urzędnik wyborczy rozpocznie swoją pracę 3 tygodnie przed wyborami.
 
2018-06-05 22:31:56
wyborca: "Zamiast zmiany terminu proponuje „dokonanie modyfikacji ustawy i powrót do sytuacji prawnej sprzed nowelizacji, w szczególności chodzi o rezygnację z transmisji z lokali wyborczych oraz powierzenie organizacji głosowania jednostkom samorządu terytorialnego, które radziły sobie z tym całkiem sprawie.”
Popieram stanowisko Pana Profesora, właśnie takich mądrych artykułów, mądrych opinii brakowało na tym portalu.
 
newsletter

TAGI

PARTNERZY 


  Związek Gmin Wiejskich  

KONTAKT
Polska Agencja Prasowa SA
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (+48 22) 509 22 22
Faks: (+48 22) 509 22 34
REDAKCJA SERWISU SAMORZĄDOWEGO PAP
ul. Bracka 6/8, 00-502 Warszawa
Tel.: (22) 509 23 67
Faks: (22) 509 23 72, (22) 509 22 20
e-mail: samorzad@pap.pl
e-mail klubowy: klub@pap.pl
DZIAŁ SPRZEDAŻY I OBSŁUGI KLIENTA
Adam Michrowski
Tel.: (22) 509 29 47
Kom.: 516 363 056
a.michrowski@pap.pl
PAP Copyright © PAP SA 2013 .
Redakcja  |  O portalu  |  Licencje  |  Polityka Prywatności  |  v 1.4.25