Pierwsza setka. Rośnie liczba zabytków na prestiżowej liście Pomników Historii

Powiększa się lista Pomników Historii – zabytków o szczególnym znaczeniu dla kultury naszego kraju. Wkrótce liczba takich miejsc w Polsce przekroczy pierwszą setkę.

Pomnik Historii to jedna z pięciu form ochrony zabytków z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Pomnik Historii jest ustanawiany przez prezydenta specjalnym rozporządzeniem na wniosek ministra kultury po uzyskaniu opinii Rady Ochrony Zabytków. W kwietniu do grona 81 zabytków o szczególnym znaczeniu dołączyło kolejnych dziesięć. Sprawdź listę.

Nie tylko prestiż, ale i promocja

Dla samorządów to cenny i prestiżowy tytuł. Na listę Pomników Historii w kwietniu br. trafił XIV w. zespół zamkowo-katedralny w Kwidzynie. To jeden z najbardziej imponujących zabytków architektury gotyckiej w Polsce z monumentalnym, najokazalszym w kraju gdaniskiem (danskerem).

- To dla nas wielki prestiż, zaszczyt, wyróżnienie, ale przede wszystkim duma. Cieszymy się, że jesteśmy w pierwszej setce na liście Pomników Historii - powiedział nam Jan Kozłowski z Wydziału Promocji Urzędu Miasta w Kwidzynie.

Jego zdaniem, praktyczny wymiar wpisania Kwidzyna na tą listę to możliwości dla miasta poszerzenia oferty produktów turystycznych.

- Tytuł podniesie atrakcyjność turystyczną. Kwidzyn leży na trasie przemieszczania się turystów, którzy zwiedzając Malbork, jadą na południe w kierunku Torunia, szlakiem byłych zamków krzyżackich. Mamy nadzieję, że w nieodległej przyszłości ten produkt będzie tak dojrzały jak szlak zamków nad Loarą we Francji. To kolejny kamyczek do tego ogródka. Otrzymanie tego tytułu przybliża nas do stworzenia w pełni dojrzałego produktu turystycznego - powiedział Kozłowski.


Zamek i katedra w Kwidzynie, mimo wprowadzanych na przestrzeni wieków przekształceń, w znacznym stopniu zachowały swój oryginalny średniowieczny układ. W wystroju wnętrza katedry jest zespół gotyckich malowideł ściennych z przełomu XIV/XV w., przemalowanych podczas prac restauracyjnych w XIX i XX w.

- Na górnej kondygnacji części prezbiterialnej znajdują się przedstawienia naturalnej wielkości postaci 17 biskupów pomezańskich z katolickiego okresu funkcjonowania katedry oraz trzech mistrzów Zakonu Krzyżackiego pochowanych w katedrze - czytamy w opisie zabytku na liście Pomników Historii.

Zainteresowanie w górę

To, że wpisanie na listę Pomników Historii zwiększa zainteresowanie zabytkiem, przyznają przedstawiciele miasta Ozimek, którego ponad 190-letni Żelazny Most Wiszący z 1827 r. wpisano na listę w ubiegłym roku. Miasto szczyci się tym zabytkiem jako perełką kunsztu hutniczego. Most składa się z przęsła podwieszonego do żelaznych łańcuchów i waży ok. 55 ton, a oparty jest na murowanych przyczółkach.

- Wpisanie na listę Pomników Historii podnosi rangę samego obiektu. Miasto Ozimek jest młodym miastem, nie posiada własnego rynku, wcześniej było osadą hutniczą, która powstała przy Hucie Mała Panew, dlatego kładziemy duży nacisk na zachowanie zabytków przemysłowo-hutniczych. Sam most został wykonany przez hutników z Ozimka na podstawie projektu królewskiego inspektora hutniczego Karla Schotteliusa- poinformował nas Marcin Widera z Urzędu Gminy i Miasta Ozimek.

Zdaniem władz miasta, wpisanie mostu na listę Pomników Historii spowodowało spore zainteresowanie tym zabytkiem. Sama procedura starania się o tytuł Pomnika Historii trwała kilka lat. Wniosek burmistrz Ozimka złożył do opolskiego konserwatora zabytków w 2013 r. Po uzyskaniu poparcia konserwatora zabytków wniosek trafił do resortu kultury. Sam tytuł przyznano w 2017 r.

Wcześniej na zlecenie gminy Ozimek dr inż. Przemysław Jakiel z Wydziału Budownictwa i Architektury Politechniki Opolskiej opracował dokumentację na potrzeby złożenia wniosku o uznanie mostu za Pomnik Historii. Most w Ozimku miasto gruntownie odrestaurowało w latach 2009-2011 dzięki środkom unijnym. W ramach inwestycji m.in. oczyszczono i zakonserwowano około 1600 części, a łańcuchową konstrukcję mostu wzmocniono stalowymi linami.

- Cały most został rozebrany, prześwietlony, a potem ponownie złożony. Wtedy też nadano mu iluminację, co nadaje mu szczególnego uroku nocą i sprawia, że jest wyjątkową atrakcją dla zwiedzających – powiedział Widera. Most w Ozimku zdobył też inne nagrody m.in. Zabytek Zadbany 2012, oraz nagrodę Footbridge Award dla najlepiej zaprojektowanych kładek dla pieszych jako pierwszy obiekt w Polsce (kategoria: - historic renovation/reuse - obiekt najlepiej odrestaurowany). 

Z listy Pomnika Historii na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO

Pomniki historii są ustanawiane od 1994 r. Jako jedne z pierwszych w 1994 r. na listę zostały wpisane kopalnie krzemienia pasiastego z epoki neolitu w Krzemionkach koło Ostrowca Świętokrzyskiego (jako jedyny Pomnik Historii w woj. świętokrzyskim).

O ustanowieniu tego miejsca Pomnikiem Historii zadecydował m.in. stan zachowania obiektu i unikatowość w skali światowej (są największym i najlepiej zachowanym obiektem na świecie, związanym z pradziejowym górnictwem), największy zasięg - eksploatowane w „Krzemionkach” w 1. 3000-1800 p.n.e. złoża krzemienia miały dla ówczesnych, zamieszkujących Europę Środkową ludzi, ogromne znaczenie oraz atrakcyjności turystyczna i dydaktyczna.

Kompleks kopalń krzemienia „Krzemionki” został odkryty w 1922 r. Ponieważ teren kopalni porastał las, doskonale zachowała się do naszych czasów pierwotna rzeźba nakopalniana.

 - Utworzenie rezerwatu uchroniło obiekt przed dewastacją, a systematycznie prowadzone badania archeologiczne pozwoliły na wzbogacenie naszej wiedzy o technice górniczej i gospodarce w pradziejach.
Fot. Muzeum Krzemionki/ K. Pęczalski


Opracowania naukowe prac prowadzonych w „Krzemionkach” są inspiracją i wskazaniem konkretnych metod badawczych dla archeologów w całej Europie – czytamy na stronie internetowej Muzeum Archeologicznego i Rezerwatu „Krzemionki”.

Prawdopodobnie już w połowie przyszłego roku zapadnie decyzja, czy Krzemionki trafią na prestiżową listę światowego dziedzictwa UNESCO, gdyż Polska zgłosiła „Krzemionkowski region prehistorycznego górnictwa krzemienia pasiastego” do wpisania na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Do elitarnego grona polskich Pomników Historii mogą dołączyć nie tylko obiekty architektoniczne, ale też krajobrazy kulturowe, układy urbanistyczne lub ruralistyczne, zabytki techniki, obiekty budownictwa obronnego, parki i ogrody, cmentarze, miejsca pamięci najważniejszych wydarzeń lub postaci historycznych oraz stanowiska archeologiczne. 

 
Więcej na ten temat: Pomniki historii. Lista wydłużona do 91 obiektów

amk/

Opublikowano: 2018-05-15 10:43

Uwaga! Artykuł pochodzi z portalu internetowego Serwis Samorządowy PAP.