Słaby jak skarbnik. KR RIO: trzeba wzmocnić pozycję prawną samorządowych skarbników

Krajowa Rada RIO postuluje wzmocnienie pozycji prawnej samorządowych skarbników. Wszystko przez martwe przepisy o kontrasygnacie. 

W przekazanym do Sejmu sprawozdaniu z działalności za 2017 r. Krajowa Rada RIO zaproponowała zmianę przepisów regulujących pozycję prawną skarbnika w samorządzie. Przedstawiciele izb obrachunkowych proponują, aby do odwołania skarbnika potrzebna była większość 3/5 głosów ustawowego składu rady.

Jest to większość kwalifikowana, wymagana obecnie w ustawach ustrojowych między innymi dla uchwały o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta czy odwołania starosty.

Martwa kontrasygnata

Zgodnie z przepisami skarbnikiem jest pracownik, któremu kierownik jednostki powierza obowiązki i odpowiedzialność w zakresie gospodarki finansowej, m.in. za prowadzenie rachunkowości jednostki, wykonywanie dyspozycji środkami pieniężnymi oraz dokonywanie wstępnej kontroli zgodności operacji gospodarczych i finansowych z planem finansowym, czego dowodem jest złożenie podpisu na dokumentach dotyczących danej operacji.

Ujawnienie nieprawidłowości w tym zakresie obliguje skarbnika do odmowy podpisania dokumentu, a w przypadku polecenia zwierzchnika - zawiadomienia o tym fakcie organu stanowiącego oraz właściwej regionalnej izby obrachunkowej.

Również dla ważności czynności prawnych polegających na zaciąganiu kredytów i pożyczek, udzielaniu pożyczek i gwarancji, emisji papierów wartościowych, niezbędna jest kontrasygnata skarbnika, który w przypadku odmowy złożenia kontrasygnaty, dokonuje jej na pisemne polecenie przewodniczącego zarządu jst, z wyjątkiem przypadku, gdyby wykonanie tego polecenia stanowiło przestępstwo lub wykroczenie; wówczas skarbnik ma obowiązek powiadomić organ stanowiący i regionalną izbę obrachunkową.

Tymczasem z analiz KR RIO wynika, że instytucja odmowy dokonania kontrasygnaty skarbnika jest w praktyce martwa, a przypadki jej dokonania na pisemne polecenie zwierzchnika są całkowicie incydentalne.

Skarbnik nie odmawia

Z danych zawartych w „Sprawozdaniu z działalności regionalnych izb obrachunkowych w 2017 roku" wynika, że w latach 2015 i 2016 w całym kraju nie wystąpił ani jeden taki przypadek, a od roku 2010 wystąpiło ich łącznie 18. Przy czym w większości przypadków powołane w izbach komisje uznawały odmowy dokonania kontrasygnaty za uzasadnione.

KR RIO zwraca jednocześnie uwagę, że w tym samym okresie (od roku 2010), izby stwierdziły w toku przeprowadzonych kontroli aż 884 przypadki zawarcia umów powodujących powstanie zobowiązań pieniężnych, które nie były kontrasygnowane przez skarbników.

„Może to świadczyć o tym, że umowy co do których skarbnicy mają lub mogą mieć obiekcje są podpisywane przez organ wykonawczy bez uzyskania kontrasygnaty i bez wydawania formalnego polecenia jej wykonania" - podkreśla KR RIO w sprawozdaniu.

Zdaniem przedstawicieli izb oznacza to również, że przepisy kreujące RIO na arbitra, który rozstrzyga spór pomiędzy skarbnikiem a jego zwierzchnikiem nie funkcjonują w praktyce. Według KR RIO prawdopodobnie skarbnicy unikają też nagłaśniania konfliktów ze swoim pracodawcą, ponieważ ich stosunek pracy nie jest chroniony.

Przedstawiciele RIO zauważają też, że pomijanie skarbnika przy zawieraniu umów (za wyjątkiem tych dotyczących zobowiązań wspomnianych w ustawie o finansach publicznych) nie jest obciążone istotną sankcją. „Powoduje to, że w sytuacji braku porozumienia pomiędzy organem wykonawczym a skarbnikiem, kontrasygnata nie odgrywa swojej roli" - podkreślono w dokumencie.


mp/



Opublikowano: 2018-07-04 15:16

Uwaga! Artykuł pochodzi z portalu internetowego Serwis Samorządowy PAP.