Możliwość restrukturyzacji długu i wcześniejszej jego spłaty; nowe zasady wyliczania wskaźnika spłaty zadłużenia; uelastycznienie gospodarki finansowej - to główne zmiany, jakie wprowadzić ma w samorządach nowelizacja ustawy o finansach publicznych.

W środę projektem przygotowanym przez Ministerstwo Finansów ma się zająć rząd, wcześniej pozytywnie zaopiniowała go m.in. Komisja Rządu i Samorządu Terytorialnego.

Nowe możliwości obsługi zadłużenia

Projekt znosi m.in. obowiązujące ograniczenia we wcześniejszej spłacie zadłużenia samorządów. Obecnie jeśli jednostka samorządu terytorialnego nie ma nadwyżki bieżącej z ostatnich trzech lat, a posiada własne środki, nie może przeznaczyć ich na wcześniejszą spłatę długów, bo nie pozwala na to art. 243. Ustawy o finansach publicznych.

Po zmianach JST jeśli tylko będą posiadały wolne środki, pochodzące np. ze zwrotu udzielonej pożyczki czy z nadwyżki budżetowej z lat poprzednich, będą mogły przeznaczyć je na wcześniejszą spłatę zadłużenia.

"Proponowane regulacje mają zastosowanie tylko do wcześniejszej spłaty zadłużenia, a więc do spłaty przypadającej w latach wykraczających poza rok budżetowy, na który uchwalono budżet i tylko do spłaty następującej w roku budżetowym. Powyższe związane jest z koniecznością zachowania możliwości efektywnej weryfikacji realistyczności prognozy długu JST w kontekście obowiązującego limitu spłaty zadłużenia" - wskazuje resort.

Nowelizacja pozwoli też samorządom na restrukturyzację swoich długów poprzez zaciąganie nowych kredytów o niższych kosztach obsługi, co - jak podkreśla MF - jest korzystne z ekonomicznego punktu widzenia.

Nowy wskaźnik spłaty zadłużenia

Jednym z głównych celów projektu jest zwiększenie bezpieczeństwa finansowego JST i ograniczenie zagrożenia wynikającego z nadmiernego zadłużania. Temu służyć ma zmiana sposobu wyliczania indywidualnego wskaźnika spłaty zadłużenia samorządów.

MF chce, by przy wyliczaniu indywidualnego wskaźnika spłaty zadłużenia uwzględniane były również "te zobowiązania, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu". Obecnie, jak podkreśla resort, niektóre JST korzystają z takich instrumentów, obchodząc wskaźnik zadłużenia na co wskazują Najwyższa Izba Kontroli i Regionalne Izby Obrachunkowe.

Chodzi nie tylko o pożyczki zaciągane w parabankach, ale też - jak wskazano w uzasadnieniu projektu - o "umowy sprzedaży, w których cena jest płatna w ratach, umowy leasingu (…), w których ryzyko i korzyści z tytułu własności są przeniesione na korzystającego z rzeczy, a także umowy nienazwane o terminie zapłaty dłuższym niż rok, związane z finansowaniem usług, dostaw, robót budowlanych, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu".

Ujęcie takich zobowiązań w art. 243. ma wyeliminować możliwość obchodzenia wskaźnika zadłużenia. Zobowiązania te mają być objęte ograniczeniami takimi samymi jak tradycyjne kredyty i pożyczki, a samorządy przed ich zaciągnięciem będą zobowiązane do uzyskania opinii regionalnej izby obrachunkowej.

MF chce ponadto objąć limitem spłaty zadłużenia wszystkie wydatki na obsługę długu (jak np. prowizje, opłaty), a także wyłączyć wolne środki z reguły dotyczącej zrównoważenia budżetu, określonej w art. 242 ustawy o finansach publicznej, aby JST nie zaciągały nadmiernych kredytów.

Ponadto przy wyliczaniu wskaźnika zadłużenia - jak zakłada projekt - nie byłyby brane pod uwagę dochody ze sprzedaży majątku. "Sprzedaż majątku to element, który może doraźnie poprawiać sytuację JST i zachęcać do pozbywania się majątku samorządowego tylko w celu poprawy wskaźnika. Dodatkowo sztuczne zawyżanie prognoz obniża realistyczność Wieloletniej Prognozy Finansowej. W związku z tym planowana sprzedaż majątku nie powinna być stałym elementem konstrukcyjnym wzoru limitującego spłatę długu JST" – uzasadnia resort.
 
Projekt ustawy przewiduje jednak, że wykonane dochody ze sprzedaży majątku mogą być źródłem wcześniejszej spłaty długów.

Nowelizacja miałaby wydłużyć do 7 lat okres, z którego liczony jest limit spłaty zadłużenia (prawa strona relacji). Resort chce w ten sposób ograniczyć incydentalne zdarzenia, które mogą wpływać na możliwości JST w zakresie spłaty zadłużenia. Ponadto wyliczenia indywidualnego wskaźnika spłaty zadłużenia byłyby oparte na danych z wykonania budżetu, a nie z planowania.

Oprócz uszczelnienia systemu samorządowych finansów MF chce też uelastycznić gospodarkę finansową w samorządach. Zniesione mają zostać m.in. ograniczenia w dokonywaniu zmian planów finansowych w zakresie środków z funduszy unijnych. W art. 232 projektu wprowadzono możliwość upoważnienia wójta przez organ stanowiący JST do zmian limitów zobowiązań i wydatków na realizację przedsięwzięcia finansowanego z udziałem środków europejskich, o ile zmiany te nie pogorszą wyniku budżetu dla każdego roku objętego prognozą.
 
Upoważnienie to obejmuje także zmiany w ramach środków współfinansowania krajowego, w tym wkładu własnego beneficjenta, oraz wynikające z rozstrzygniętych konkursów. "Propozycja ta ma generalnie charakter fakultatywny, a jej wykorzystanie jest uzależnione od aktualnych potrzeb i możliwości JST" – podkreśla MF.

js/ woj/

Opublikowano:

Uwaga! Artykuł pochodzi z portalu internetowego Serwis Samorządowy PAP.