RIO o ochronie. Czy z budżetu miasta można finansować usługę ochrony osobistej burmistrza

Czy ze środków budżetowych miasta można finansować usługę ochrony osobistej prezydenta miasta - z takim pytaniem zwróciła się do RIO prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz.

Kilka tygodni temu prezydent Gdańska została przydzielona osobista ochrona. Stało się to po serii incydentów zagrażających jej bezpieczeństwu. Pod koniec stycznia do budynku gdańskiego magistratu ktoś wysłał list z białym proszkiem i pogróżkami pod adresem Aleksandry Dulkiewicz. Do jej biura dochodziły też inne sygnały o możliwym zagrożeniu. 

W lutym prezydent zwróciła się do RIO w Gdańsku z prośbą o wyjaśnienie, czy ze środków budżetowych miasta można finansować usługę ochrony osobistej prezydenta miasta.

Ustawa ustrojowa milczy temat ochrony

W odpowiedzi Izba wskazała na nieprecyzyjne zapisy ustaw w tym obszarze, w tym m.in. na art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, który zawiera tylko ogólne stwierdzenie, że do zadań własnych gminy należą sprawy porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, w tym wyposażenia i utrzymania gminnego magazynu przeciwpowodziowego. 

W ocenie RIO dla wykazania legalności wydatku budżetowego należy więc posiłkować się przepisami ustaw szczególnych, w tym m.in. art. 115 § 13 Kodeksu karnego, który określa kto jest funkcjonariuszem publicznym. 

Zdaniem Izby posiadanie statusu prawnego funkcjonariusza publicznego lub osoby pełniącej funkcję publiczną może stanowić próbę uszczegółowienia upoważnienia ustawowego zawartego w ww. art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy o samorządzie gminnym co najmniej w dwóch aspektach. 

„Po pierwsze, ochrona osobista organu wykonawczego wpisuje się w ww. ogólny zakres przedmiotowy tej regulacji ustawy samorządowej, po drugie, osobie zajmującej takie stanowisko przysługuje przymiot funkcjonariusza publicznego, który z racji zajmowanej funkcji korzysta ze wzmocnionej ochrony prawnej" - tłumaczy RIO. 

Izba dodaje, że skoro zadaniem własnym gminy są - w szczególności - sprawy związane z szeroko pojętym porządkiem publicznym i bezpieczeństwem obywateli, „to można uznać, że w tym otwartym katalogu zadań mieszczą się również te, które są związane z zapewnieniem ochrony osobistej organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego". 

„W konsekwencji powyższego do rozważenia przez jednostkę samorządu terytorialnego jest kwestia wyłonienia wykonawcy ww. usługi, rzecz jasna w uwzględnieniem stosownych regulacji dotyczących funkcjonowania zamówień publicznych" - podkreśla RIO w uzasadnieniu. 

Izba przekonuje, że dodatkowym argumentem za dopuszczalnością tej koncepcji może być fakt, że ustawa o strażach gminnych stanowi w art. 1 ust. 1, że do ochrony porządku publicznego na terenie gminy może być utworzona samorządowa umundurowana formacja - straż gminna. 

Zatem ustawodawca uszczegółowił w tym akcie prawnym sferę wykonawczą zadania gminy, określonego w ww. art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy o samorządzie gminnym. RIO wskazuje, że z systematyki obu tych aktów prawnych wnioskować należy, że zadanie w postaci ochrony porządku publicznego może być realizowane zarówno przez jednostkę organizacyjną (straż gminną -w razie jej powołania), jak i przez pracowników pozostających w strukturze zatrudnieniowej danego urzędu gminy (miasta). 

„Wynika więc z tego, że cel w postaci ochrony porządku publicznego (w tym rozumianego również jako ochrona funkcjonariusza publicznego w związku z wykonywanymi przez niego zadaniami) może zostać zrealizowany alternatywnymi sposobami organizacyjnymi" - zauważa Izba. 

RIO nie wyklucza, że przy pewnych uwarunkowaniach prawnych realizatorem tego zadania mógłby być podmiot zewnętrzny wybrany z uwzględnieniem regulacji zamówień publicznych. 

Ochrona tak, ale tylko w związku z pełnieniem funkcji

Podsumowując Izba stwierdza, że niezależnie od koncepcji uzasadniającej legalność wydatkowania środków na ochronę prezydenta miasta, należy ograniczyć zakres świadczonych usług wyłącznie do stanów faktycznych (zdarzeń, sytuacji), które ściśle i jednoznacznie związane są ze sprawowanej funkcji (zadań) przez osobę posiadającą status organu wykonawczego gminy. 

"Oznacza to tym samym, że wspomniana usługa nie mogłaby występować w sytuacjach niezwiązanych ściśle z wykonywaniem ww. funkcji i zadań, w szczególności wykluczyć należy możliwość jej zastosowania do ochrony osób ubiegających się o stanowisko wójta (burmistrza, prezydenta miasta), czy do wszelkich sytuacji powstających funkcjonalnie poza zakresem wykonywania zadań przez organ wykonawczy (m.in. różnego rodzaju nieobecności, w tym urlopy, okresy zwolnień lekarskich i inne)" - tłumaczy RIO.

mp/

Opublikowano: 2019-03-21 23:32

Uwaga! Artykuł pochodzi z portalu internetowego Serwis Samorządowy PAP.