Krytyka ustawy. ZMP: nowa ustawa śmieciowa utrudni realizację przez gminy nałożonych na nie zadań

Zarząd Związku Miast Polskich wyraził zaniepokojenie ostatecznym kształtem ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zdaniem samorządowców ustawa uchwalona 4 lipca 2019 roku przez Sejm "stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia przez gminy nałożonych na nie zadań, wynikających zarówno z prawa unijnego, jak i krajowego".

W przyjętym stanowisku ZMP ocenił, że przyjęte rozwiązania "stanowią znaczące odstępstwo od uzgodnień ze stroną samorządową Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, co sprawia, że proces konsultacji z partnerami samorządowymi staje się coraz bardziej iluzoryczny".

Miasta skrytykowały szczególnie odstąpienie od wypracowanego kompromisu dotyczącego nieruchomości niezamieszkałych. W ocenie ZMP przyjęte przez Sejm zapisy praktycznie wyłączają tego typu nieruchomości z gminnego systemu odbioru odpadów komunalnych. Dlatego Związek zaapelował o przywrócenie wcześniej proponowanego rozwiązania.

Niepokój samorządowców wbudziło też odstąpienie od uregulowania kryteriów pozwalających stwierdzić, czy właściciele nieruchomości prawidłowo prowadzą selektywną zbiórkę odpadów komunalnych. Ich zdaniem samo zaostrzenie kar, bez konkretnych instrumentów kontrolnych, spowoduje, że nowe rozwiązania nie będą skuteczne.

Związek zaapelował również o podwyższenie stawek za gospodarowanie odpadami komunalnymi pochodzącymi z nieruchomości niezamieszkałych i letniskowych, ponieważ te zaproponowane w ustawie nie pokryją rzeczywistych kosztów ponoszonych obecnie przez gminy.

W przyjętym stanowisku członkowie Zarządu wnieśli o przywrócenie proponowanego na etapie prac rządowych uelastycznienia regulaminu utrzymania czystości i porządku w gminach. Ustalono, że konkretne poprawki do tej ustawy zostaną przedstawione przez reprezentantów ZMP w trakcie prac Senatu. Równocześnie po raz kolejny podkreślono, że trzeba jak najszybciej rozpocząć rzetelną debatę nad całościową reformą systemu gospodarki odpadami.

Ustawa uchwalona po roku burzliwych konsultacji

Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach została uchwalona 4 lipca br. po prawie roku od ukazania się jej pierwszej wersji. W tym czasie przedstawiono kilka jej wersji zmieniając wielokrotnie kluczowe zapisy, w tym m.in. w zakresie różnicy w wysokości opłaty za śmieci segregowane i zebrane selektywnie, czy też w zakresie łącznego prowadzenia przetargów na odbiór i zagospodarowanie odpadów. 

W ostatniej chwili posłowie zmienili też zapis dotyczacy nieruchomości niezamieszkałych, co zostało skrytykowane przez samorządowców, których zdaniem to doprowadzi do rozszczelnienia systemu.

Resort środowiska wskazał, że jednym z celów nowych rozwiązań ma być większa motywacja mieszkańców do segregowania odpadów komunalnych. Dlatego w uchwalonych przepisach przewidziano "widełki" w opłatach dla osób, które nie będą segregowały śmieci. Osoby, które nie będą segregować zapłacą za śmieci nie mniej niż dwukrotność, ale nie więcej niż czterokrotność opłaty śmieciowej. W pierwotnej wersji była tylko dwukrotność. Samorządy zwracały jednak uwagę, że taka różnica mogłaby być demotywująca, gdyż często obecnie taka różnica jest większa.

Oprócz różnicy w cenie za odpady segregowane i niesegregowane, dodatkowym impulsem do segregacji odpadów są rozwiązania dające samorządom możliwość obniżenia opłat śmieciowych dla mieszkańców, co byłoby rekompensowane przychodami ze sprzedaży zebranych surowców wtórnych.

Ustawa stanowi również, że opłaty śmieciowe będą niższe dla tych mieszkańców, którzy mają przydomowe kompostowniki, czyli zagospodarowują sami część produkowanych przez siebie odpadów. Samorządy będą mogły jednak skontrolować właścicieli. Jeżeli okaże się, że mimo deklaracji nie kompostują odpadów, stracą upust w opłacie śmieciowej.

Zgodnie z ustawą, jeżeli właściciele nieruchomości nie będą selektywnie zbierać śmieci, to firmy odbierające odpady przyjmą je jako niesegregowane (zmieszane) i powiadomią o tym fakcie władze gminy.

Nowe przepisy regulują również kwestię odbioru odpadów z nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady. Są to np. sklepy, galerie handlowe itp. Zgodnie z nowelą ustawy śmieciowej, właściciele takich nieruchomości będą przystępowali do zorganizowanego przez gminę systemu odbioru odpadów komunalnych dobrowolnie. W trakcie prac nad ustawą przeciwko temu pomysłowi protestowały samorządy, według których takie rozwiązanie rozszczelni system. Pisaliśmy o tym: Poprawka w Sejmie: śmieci ze sklepów poza gminnym systemem. Obecnie właściciele nieruchomości niezamieszkanych nie mogą sami wyłączyć się z systemu gminnego. Innego zdania byli za to przedsiębiorcy, którzy podkreślali, że dzięki temu będą mogli wybrać bardziej konkurencyjną ofertę na odbiór odpadów.

Nowela ustawy śmieciowej ustala też stawki, jakie za śmieci będą płacić właściciele domków letniskowych lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Opłata będzie ryczałtowa i będzie nie wyższa niż 10 proc. przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na jedną osobę ogółem – za rok od nieruchomości (ok. 170 zł), na której znajduje się domek letniskowy.

Ustawa pozwoli również gminom tworzyć specjalne punkty napraw sprzętów, bądź miejsca, w których mieszkańcy będą mogli zostawić nadające się nadal do użytku przedmioty, których chcą się pozbyć.

Nowelizacja ma pozwolić także na niezwłoczne usuwanie odpadów zagrażających życiu lub zdrowiu ludzi przez właściwe organy ochrony środowiska. Właściciel takich odpadów będzie zobowiązany do zwrotu kosztów ich usunięcia. Z noweli wynika, że inspekcja środowiska będzie mogła korzystać w takiej sytuacji ze wsparcia finansowego Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Nowe przepisy będą ponadto znosić obowiązek regionalizacji w zakresie zagospodarowania m.in. bioodpadów, zmieszanych odpadów komunalnych, czy pozostałości z sortowania. Pozwoli to na przekazywanie takich odpadów do instalacji w całym kraju.

Nowela ustawy śmieciowej zaostrza kary za gospodarowanie odpadami niezgodne z przepisami. 

mp/


Opublikowano: 2019-07-09 10:45

Uwaga! Artykuł pochodzi z portalu internetowego Serwis Samorządowy PAP.