Jako dokument nieprzemyślany i niedopracowany ocenili Polski Ład przedstawiciele kilku organizacji samorządowych. Problemy traktowane są ogólnikowo, a rozwiązania – hasłowo; brakuje źródeł finansowania poszczególnych zadań, konkretów dotyczących roli samorządów w realizacji przedstawionych propozycji - alarmują samorządowcy.
"Z wielką obawą przyjęliśmy założenia rządowego programu Polski Ład – Nowa Nadzieja. Nie mamy bowiem wątpliwości, że burzy on podstawy funkcjonowania państwa polskiego, od ponad 30 lat stojącego stabilnymi samorządami. Program stoi też w sprzeczności z art. 15 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w kwestii ustroju terytorialnego zapewnia decentralizację władzy publicznej. Ponadto, jak głosi Konstytucja, podział terytorialny państwa musi być oparty na więzach społecznych, gospodarczych i kulturowych, a także winien zapewniać jednostkom samorządu zdolność wykonywania zadań publicznych" - czytamy w stanowisku reprezentantów korporacji.
W jej ocenie mechanizmy finansowe zawarte w programie zrujnują finanse samorządów, dramatycznie obniżając wpływy budżetowe. Samorządowcy podają wyliczenia, zgodnie z którymi np. budżet Warszawy zostanie rocznie uszczuplony o 1,2 mld zł, Wrocławia – o 400 mln zł, Poznania – 234 mln zł, Gdańska – 194 mln zł. Bolesławiec swoje straty szacuje na ponad 20 mln zł, a gmina Lądek Zdrój uszczuplenie swojego udziału w podziale wpływów z PIT szacuje na 40 proc., co stanowi kwotę 2,7 mln zł. To zagrozi prawidłowej realizacji zadań związanych z edukacją oraz może doprowadzić do ograniczenia usług na terenach wiejskich, w tym np. transportu dzieci do szkół czy funkcjonowania funduszu sołeckiego.
Samorządowcy krytykują powrót do centralnego planowania inwestycji w samorządach - "a więc, de facto, powrót do mechanizmów PRL-u, gdy stołeczne władze centralne decydowały, co, gdzie i za ile powstanie w danej gminie". Negatywnie oceniają zapowiedź stworzenia korpusu menedżerów i zmiany struktury właścicielskiej szpitali. "Tworzy się dodatkowy podmiot pochłaniający kolejne środki finansowe z systemu ochrony zdrowia, a przedstawione zadania są dublowaniem działalności Narodowego Funduszu Zdrowia" - alarmują.
Według nich wiele kontrowersji wzbudzają inne populistyczne propozycje z dziedziny ochrony zdrowia, takie jak udostępnienie atrakcyjnych kredytów na start dla medyków po egzaminie specjalizacyjnym lub powrocie z zagranicy. "Proponowanie młodym lekarzom kredytów w naszej ocenie jest kompromitujące dla Państwa Polskiego, a propozycje usprawnienia procesów medycznych nie zawierają konkretnych rozwiązań" - oceniają.
Odnosząc się do zapisu o realizacji budynków jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2 będzie możliwa bez pozwolenia, kierownika i książki budowy, a jedynie na podstawie zgłoszenia, oceniają, że doprowadzi to do skarłowacenia, spowoduje chaos infrastruktury budowlanej, a na obrzeżach centrów miast i miasteczek będą powstawały niezrozumiałe w założeniu domki z płaskim dachem. Z innych propozycji w zakresie gospodarki komunalnej i ochrony środowiska zwracają uwagę na nieprecyzyjne zapisy dotyczące m.in. miejskich terenów zielonych, rewitalizacji, gospodarki obiegu zamkniętego, dróg wodnych.
Jako kwestię budzącą największe wątpliwości stowarzyszenia wskazują certyfikowanie energetyczne budynków. Według nich przymus certyfikacji (również domów jednorodzinnych) doprowadzić może do poważnego kryzysu na rynku nieruchomości. "W całej Polsce znajdziemy przecież niemało domów jednorodzinnych o słabej charakterystyce energetycznej. W momencie wprowadzenia takich przepisów istotnie stracą one na wartości, bo wskaźnik energetyczny może stać się podstawą do dużej negocjacji ceny. O ile zatem wprowadzenie konkretnych wskaźników energetycznych dla nowych budynków wydaje się pożądane, nie sposób obejmować tymi zasadami domów już istniejących, jeśli zostały wybudowane zgodnie z prawem i na etapie ich budowy spełnione zostały wszelkie wymogi. Co więcej, spodziewać się można, że wprowadzenie takich zapisów skłoni właścicieli nieruchomości do uzasadnionych prób sądownego egzekwowania poniesionych strat, co oczywiście narazić może na szwank Skarb Państwa" - czytamy w stanowisku.
W podsumowaniu obszernego dokumentu samorządowcy oceniają, że Polski Ład potraktować można obecnie jedynie jako zbiór roboczych propozycji, które powinny trafić teraz do konsultacji ze stroną samorządową. "Tylko w ten sposób może on w przyszłości spełnić oczekiwania mieszkańców polskich gmin i reprezentujących ich samorządowców" - podkreślają.
Stanowisko podpisali reprezentanci organizacji: Samorządy dla Polski, Unia Metropolii Polskich, Ruch Wspólna Polska, Dolny Śląsk Wspólna Sprawa, Wielkopolska - Kierunek Europa.
woj/