
W ramach Europejskiego Tygodnia Miast i Regionów w Brukseli we wtorek odbyła się sesja wysokiego szczebla poświęcona problemom coraz szybciej wyludniających się regionów. „Bez polityki spójności trudno zrozumieć, jak możemy urzeczywistnić prawo do pozostania. Musimy docenić wysiłki podejmowane na rzecz kontynuowania i rozwijania idei Europy, która nie koncentruje się tylko w stolicach lub najważniejszych ośrodkach gospodarczych” – mówił Vasco Alves Cordeiro, były przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów.

Z raportu „Oświata samorządowa 2025/2026. Finanse, organizacja i perspektywy na przyszłość” autorstwa firmy VULCAN wynika, że czekająca nas katastrofa demograficzna nie dotyczy tylko uczniów, ale również nauczycieli. „Z danych wynika, że może nastąpić dekada, w której zabraknie nauczycieli. Konieczna jest szersza dyskusja o modelu finansowania oświaty” – przyznaje w rozmowie z Serwisem Samorządowym PAP Wojciech Sak, wiceprezes firmy VULCAN.

Od 2004 do 2024 roku depopulacja dotknęła 70 proc. polskich gmin. Wydatki jednostkowe na usługi publiczne w gminach depopulacyjnych stale rosną, a ich dochody własne wraz z kurczeniem się gospodarki lokalnej maleją - wynika z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Autorzy badania zwrócili uwagę, że w 2024 r. w 24 proc. polskich gmin koszty podstawowych usług publicznych przekraczały już wartość wszystkich dochodów własnych.

Postępująca zapaść demograficzna w Polsce odbije się na finansowaniu i organizacji oświaty. Zmniejszenie średniej liczebności oddziału podniesie koszty opieki nad jednym przedszkolakiem, co doprowadzi do konieczności likwidacji przedszkoli – wynika z raportu firmy Vulcan na temat organizacji i finansów oświaty samorządowej.

Choć większość kraju zmaga się ze skutkami niżu demograficznego, są miejscowości notujące wzrost liczby ludności. Chcąc rozbudować lub przebudować szkołę w takiej sytuacji gmina może wnioskować o dodatkowe środki z budżetu państwa. „Minister Edukacji wspiera wszelkie działania mające na celu pozyskanie środków na rozbudowę infrastruktury oświatowej i pozytywnie opiniuje wnioski o pozyskanie środków z rezerwy budżetu państwa – ogólnej i celowej” – przyznała wiceministra edukacji.

Pogłębiający się kryzys demograficzny skutkuje gwałtownym wzrostem liczby wolnych miejsc w polskich przedszkolach. Z danych zebranych przez Serwis Samorządowy PAP wynika, że w największych miastach po rekrutacji na rok szkolny 2026/2027 pozostały tysiące nieobsadzonych miejsc. W efekcie wiele samorządów decyduje się na likwidację oddziałów.