Podczas debaty otwierającej XXIV Samorządowe Forum Kapitału i Finansów przedstawiciele instytucji finansowych i samorządów dyskutowali o tym jak finansować inwestycje w odporność i obronę cywilną na poziomie lokalnym. Jak przypomniał prezes Banku Gospodarstwa Krajowego Mirosław Czekaj jednym z nowych instrumentów przeznaczonych dla jednostek samorządu terytorialnego jest Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności, w ramach którego JST mogą ubiegać się o nieoprocentowane pożyczki na zadania związane z bezpieczeństwem i ochrona ludności. 

„Pierwszy nabór odbył się i wpłynęło projektów na ponad 11 miliardów złotych z samorządów na 204 projekty. Mam informacje od pani minister funduszy i polityki regionalnej, że należy się spodziewać, że wszystkie wnioski, które wpłynęły zostaną pozytywnie rozpatrzone, o ile spełniają wymogi formalne” – powiedział Czekaj.  

Jak podkreślił, jest to ważny mechanizm, bo zapewnia samorządom finansowanie na bardzo preferencyjnych warunkach budowli ochronnych, dróg podwójnego zastosowania, mostów, i innych elementów związanych z odpornością samorządów. 

„To oznacza, że samorządy mają w tej chwili poważny zastrzyk finansowy” – podkreślił. „Wszystko również na to wskazuje, że za kilka miesięcy możliwy będzie kolejny, dodatkowy nabór po podliczeniu całej tej pierwszej akcji. To oznacza, że mechanizmy co prawda pożyczkowe, ale rozłożone na 20 lat z zerowym oprocentowaniem, czyli w sumie z zaszytym, jakimś rodzajem dotacji spełniają swoją rolę” – wskazał.

Czekaj poinformował też o utworzeniu kolejnego instrumentu finansowego dla samorządów, wspierającego inwestycje lokalne.

„Mając na uwadze zagrożenia, ale i szanse dla samorządów związane z długoterminowym rozwojem uruchomiliśmy w banku nowy, pilotażowy mechanizm, który nazwaliśmy Horyzont 50, czyli unikatowy na polskim rynku mechanizm 50-letniego finansowania infrastruktury samorządowej. To daje samorządom możliwości zrealizowania zamierzeń inwestycyjnych dostosowujących je do nowych wyzwań” – powiedział szef BGK. „Przedsięwzięcie infrastrukturalne, nierzadko służą nie tylko jednemu ale i dwóm pokoleniom, więc mogą być rozłożone na taki okres” – dodał.

Samorządowcy biorący udział w debacie wskazywali na to, że środki przeznaczone na obronność są dobrą inwestycją, bo zwiększają bezpieczeństwo, ale również umożliwiają rozwój technologiczny. Jak wskazywał wiceprezydent Katowic Bogumił Sobula, ważne jest, by zarówno inwestycje jak i procedury, realizowane w samorządach miały uniwersalny charakter i służyły zarówno w czasie wojny jak i pokoju. 

„To musi normalnie funkcjonować, sprzęt musi być odtwarzany, amortyzowany, wymieniany. Ludzie, którzy to obsługują muszą mieć pewność użycia tego sprzętu, żeby tak od pstryknięcia można było go użyć” – podkreślił Sobula.

Wiceprezydent Katowic zaznaczył również, że finansowanie inwestycji związanych z budowa m.in. miejsc schronienia musi być rozłożone w czasie i pozwalać samorządom na więcej elastyczności w wydatkowaniu środków.

Prezydent Przemyśla Wojciech Bakun zwrócił też uwagę na kwestię edukacji społeczeństwa dotyczącej zachowania się w razie alarmu, czy identyfikowania bezpiecznych miejsc schronienia. Podkreślił też, że choć inwestycje w bezpieczeństwo są ważne, to mieszkańcy oczekują również realizowania zadań poprawiających jakość życia, jak choćby remonty ulic czy chodników.

„Wykorzystując wszelkie możliwe instrumenty finansowe, czy to rządowe, czy to instrumenty dłużne, musielibyśmy na co najmniej 10 albo 15 lat wstrzymać chyba wszystkie inne inwestycje. A myślę, że też nie tego oczekują obywatele, bo mimo wszystko chcemy żyć w państwie, które zapewnia coraz wyższy poziom usług społecznych, a nie tylko bezpieczeństwo” – wskazał Bakun.

Organizatorem Samorządowego Forum Kapitału i Finansów, które odbywa się w Katowicach, jest Municipium SA. Patronem medialnym wydarzenia jest Serwis Samorządowy PAP. 

mr/