Na początku marca Obywatelska Sieć Watchdog Polska uruchomiła serwis, w którym można sprawdzić listę radnych łączących mandat z pracą w jednostce zależnej od gminy. Serwis ma charakter społeczny i opiera się na zgłoszeniach mieszkańców, które są weryfikowane przez zespół organizacji.

Powstaje rejestr radnych, którzy pracują w jednostkach zależnych od gmin

Jak czytamy, do serwisu wpłynęły 4904 zgłoszenia. Po usunięciu duplikatów i niepotwierdzonych zgłoszeń Watchdog wysłał 2952 wnioski o informację publiczną, w których pytał wskazane przez mieszkańców instytucje, czy zatrudniają radnego. „Każdy przypadek sprawdzaliśmy u źródła, zanim pojawił się na mapie” – zaznaczyła organizacja.

Najwięcej radnych pracuje w szkołach 

Jak wynika z raportu, 2366 instytucji potwierdziło zatrudnienie lub współpracę radnego. Brak potwierdzenia uzyskano od 355 instytucji. Kolejne 54 odpowiedzi od podmiotów oznaczono jako „problematyczne”, a 174 instytucje nie odpowiedziały na wniosek. 

Według danych aż 49 proc. sprawdzonych radnych pracuje w szkołach. Po uwzględnieniu innych placówek oświatowych, w tym przedszkoli i zespołów szkolno-przedszkolnych, odsetek ten wzrósł do 58 proc. „Oznacza to, że zdecydowana większość potwierdzonych przypadków zatrudnienia radnych dotyczy właśnie sektora oświaty”- napisał Watchdog.

Na drugim miejscu znalazły się spółki komunalne, w których pracuje 18 proc. zweryfikowanych radnych. W dalszej kolejności znalazły się: biblioteki i ośrodki kultury (11 proc.), przedszkola i zespoły szkolno-przedszkolne (9 proc.) i ośrodki pomocy społecznej (7 proc.). 

Prócz tego, radni pracują również m.in. w centrach sportu i rekreacji, centrach usług społecznych, szpitalach i przychodniach, żłobkach, muzeach i w straży miejskiej.

W swoim raporcie Watchdog opublikował też listę instytucji, które zatrudniały największą ilość radnych. Jak czytamy, na pierwszym miejscu znalazł się Ośrodek Sportu i Rekreacji w Ciechocinku, który zatrudniał 5 radnych. W zestawieniu znalazły się też instytucje, które zatrudniają po 4 radnych, tj.: Szkoła Podstawowa nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Solcu Kujawskim, Zakład Usług Komunalnych w Świdnicy i Ozorkowskie Przedsiębiorstwo Komunalne.

Zdarzały się również przypadki, w których jedna osoba była zatrudniona w kilku jednostkach zależnych od gminy lub z nimi współpracowała. Jak przekazał Watchdog, najwięcej takich osób pracowało w szkołach.

„Taka sytuacja często wynika nie z gromadzenia kilku niezależnych miejsc pracy, lecz z konieczności uzupełniania pensum w różnych placówkach. Przyczyną może być m.in. niż demograficzny i związana z nim mniejsza liczba godzin dostępnych w jednej szkole, co zmusza nauczycieli do dzielenia etatu pomiędzy kilka jednostek” – wyjaśniła organizacja.

Zatrudnienie w podziale na województwa

Jak wynika z raportu, najwięcej radnych zatrudnionych w podmiotach zależnych od gmin odnotowano w woj. dolnośląskim – 250 spośród 2729 radnych. Na drugim miejscu znalazło się woj. mazowieckie, gdzie w takich jednostkach pracuje 249 z 5345 radnych. Trzecie miejsce zajęło woj. zachodniopomorskie – tam zatrudnienie w podmiotach zależnych od gmin znalazło 185 spośród 1793 radnych.

Najmniej radnych łączących funkcję radnego z pracą w jednostce zależnej od gminy było w woj. świętokrzyskim (111 na 1590 radnych), lubuskim (96 na 1286 radnych) i opolskim (82 na 1139 radnych).

W opublikowanym raporcie Watchdog Polska przypomniał, że zatrudnienie radnych w podmiotach zależnych od gmin jest zgodne z prawem, o ile radny nie zasiada w radzie nadzorczej, nie kieruje gminną jednostką organizacyjną i nie jest zastępcą jej kierownika. Mimo to, zdaniem organizacji, taki rodzaj zatrudnienia „budzi wątpliwości co do jego niezależności”. 

„Radna lub radny może pracować w instytucji zależnej od władz gminy i jej budżetu – w szkole, spółce komunalnej czy domu kultury. Trzeba wtedy zapytać, czy wykonuje mandat w pełni niezależnie. Od odpowiedzi zależy też, jak skutecznie rada sprawuje kontrolę” – wyjaśnili autorzy raportu.

Watchdog Polska to organizacja pożytku publicznego działająca od ponad 20 lat na rzecz przejrzystości życia publicznego, dobrego rządzenia oraz odpowiedzialności władzy przed obywatelami. Jej działania obejmują m.in. kontrole obywatelskie, poradnictwo prawne, udział w sprawach sądowych dotyczących jawności oraz edukację i szkolenia.

mc/