Zarząd komisaryczny w Bodzentynie ustanowiono na początku 2025 r. Było to następstwem pogłębiającego się kryzysu finansowego oraz nieuchwalenia przez radę miejską programu postępowania naprawczego w wymaganym terminie. Realizację programu przejęła powołana na stanowisko komisarza rządowego Anna Leżańska.

Głównym elementem programu naprawczego była pożyczka z budżetu państwa w wysokości 55,53 mln zł. Środki przeznaczono na pokrycie deficytu budżetowego oraz spłatę i restrukturyzację wcześniejszych zobowiązań. Dzięki temu wymagalne zobowiązania gminy, które w połowie 2025 r. przekraczały 4,12 mln zł, zostały do końca roku uregulowane.

Zaciągnięcie państwowej pożyczki zmieniło strukturę zadłużenia samorządu, ale nie wyeliminowało długu. Na koniec 2025 r. wynosił on 56,47 mln zł, z czego ponad 98 proc. stanowiło zobowiązanie wobec Skarbu Państwa. Spłatę rat kapitałowych zaplanowano na lata 2027-2050.

Komisarz rządowa oceniła w rozmowie z PAP, że najważniejszym rezultatem działań naprawczych jest przywrócenie stabilności finansowej samorządu.

„Udało się uzyskać pożyczkę, jest stabilność. Wszystkie zaległości zostały uregulowane, a wynagrodzenia w szkołach i urzędzie są płacone w terminie Udało się przeprowadzić redukcję etatów bez spraw w sądzie: w urzędzie gminy jest o 15 pracowników mniej, a w PUK o 10. Największymi kosztami były wynagrodzenia i pochodne” – zaznaczyła.

Według komisarz uporządkowanie stawek za dzierżawy i zawieranych przez gminę umów przyniosło dodatkowe dochody w wysokości kilkuset tysięcy złotych. Zwiększono również wpływy z opłat parkingowych. W budynku urzędu dostosowano parter do potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz powiększono pomieszczenia wydziału komunikacji.

Leżańska przyznała jednak, że nadal konieczne jest wspieranie finansowe Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych, które nie jest w stanie samodzielnie obsługiwać swojego zadłużenia.

Według RIO na koniec 2025 r. wartość zobowiązania gminy z tytułu poręczenia pożyczki zaciągniętej przez spółkę w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wynosiła 18,9 mln zł.

„Przedsiębiorstwo nie wypracowuje takich dochodów, żeby samo mogło spłacać raty pożyczek. Jako stuprocentowy właściciel gmina musi pomagać” – podkreśliła.

Nie udało się również w pełni uzyskać wpływów z opłaty klimatycznej zakładanych w programie naprawczym. Jak wyjaśniła komisarz, decyzje dotyczące jej pobierania spotkały się z odwołaniami mieszkańców prowadzących działalność turystyczną.

W kwietniu 2026 r. RIO pozytywnie zaopiniowała sprawozdanie z wykonania budżetu Bodzentyna za poprzedni rok. Dochody zaplanowane na 81,58 mln zł zrealizowano w wysokości niemal 82 mln zł, czyli 100,5 proc. planu. Wydatki wyniosły 91,52 mln zł, a deficyt zamknął się kwotą 9,53 mln zł, o ponad 7,14 mln zł niższą od planowanej.

Dla porównania w 2024 r. plan dochodów wynosił 108,89 mln zł, podczas gdy wykonanie zamknęło się kwotą 79,94 mln zł. Regionalna Izba Obrachunkowa wskazywała wówczas na przeszacowanie dochodów bieżących, których wykonanie było niższe od planu o 8,44 mln zł.

Pozytywna opinia o wykonaniu budżetu za 2025 r. nie oznacza jednak pełnej realizacji programu naprawczego. RIO odnotowała, że zakładane efekty finansowe dotyczące zwiększania dochodów i ograniczania wydatków nie zostały osiągnięte w planowanej wysokości.

Wraz ze zbliżającym się końcem dwuletniego okresu zarządu komisarycznego powraca kwestia dalszego kierowania samorządem.

„Ja gotowość wykazuję od początku. Jestem gotowy w każdym momencie wejść do urzędu i wypełniać swoją rolę, do której wybrali mnie mieszkańcy” – powiedział PAP burmistrz Dominik Dudek.

Zapowiedział, że po powrocie zamierza przeprowadzić szczegółowy audyt działań i decyzji podejmowanych w okresie zarządu komisarycznego.

Problemy finansowe Bodzentyna narastały w 2024 r. We wrześniu tamtego roku Regionalna Izba Obrachunkowa zobowiązała gminę do opracowania i uchwalenia programu postępowania naprawczego w terminie 45 dni. Deficyt budżetu planowano wówczas na około 23 mln zł.

Projekt programu naprawczego spotkał się z krytyką radnych klubu Przyjazna Gmina Bodzentyn, związanych z poprzednim burmistrzem Dariuszem Skibą. Część radnych przestała uczestniczyć w sesjach, co utrudniało podejmowanie uchwał i wprowadzanie zmian w budżecie. Przedłużający się konflikt i paraliż decyzyjny poprzedziły zawieszenie organów gminy oraz ustanowienie zarządu komisarycznego.

W obecnej kadencji doszło również do licznych zmian w składzie Rady Miejskiej w Bodzentynie. Od wyborów samorządowych w 2024 r. mandaty utraciło lub z nich zrezygnowało pięcioro radnych, a w gminie kilkakrotnie przeprowadzano wybory uzupełniające. W październiku komisarz wyborczy stwierdził wygaśnięcie kolejnego mandatu, w okręgu nr 15.

wdz/ mam/