Fot. PAP/Marcin Bielecki
NFOŚiGW rozpoczął konsultacje społeczne projektu programu priorytetowego, którego celem jest doposażenie straży gminnych w sprzet niezbędny do kontroli przestrzegania przepisów antysmogowych, w tym m.in. domowych palenisk. W puli programu zaplanowano 100 mln zł.
Jak podkreślono w komunikacie, celem programu jest wsparcie jednostek samorządu terytorialnego w wyposażeniu straży gminnych i międzygminnych w sprzęt niezbędny do skutecznego prowadzenia kontroli przestrzegania przepisów ochrony środowiska, w szczególności na podstawie art. 379 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Na realizację programu zaplanowano 100 mln zł, z czego 50 mln zł w formie dotacji i 50 mln zł na dofinansowanie zwrotne. Maksymalna kwota dofinansowania dla jednej jednostki samorządu terytorialnego wyniesie 200 tys. zł.
W komunikacie wskazano, że wsparcie będzie udzielane ze środków statutowych Funduszu za pośrednictwem wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
O wsparcie będą mogły ubiegać się jednostki samorządu terytorialnego, z wyjątkiem miast powyżej 100 tys. mieszkańców, w których funkcjonuje straż gminna lub międzygminna.
Program dopuszcza również powołanie nowej straży w trakcie realizacji przedsięwzięcia. Warunkiem otrzymania środków będzie jednak jej utworzenie przed wypłatą dofinansowania. Samorząd będzie także zobowiązany do utrzymania straży przez cały okres trwałości przedsięwzięcia.
Dofinansowanie będzie można wykorzystać na zakup nowego specjalistycznego sprzętu oraz usług wspierających kontrole środowiskowe. Wśród planowanych wydatków znalazły się m.in.: samochody wykorzystywane do przeprowadzania kontroli, drony służące do wstępnego typowania budynków do kontroli i wykonywania pomiarów, sprzęt do pobierania i zabezpieczania próbek popiołu oraz usługi pobierania próbek paliwa, kamery termowizyjne, mierniki jakości powietrza, wilgotnościomierze do drewna i czujniki czadu, badania próbek popiołu i paliwa w akredytowanych laboratoriach, laptopy, tablety, przenośne drukarki i aparaty fotograficzne wykorzystywane podczas kontroli, materiały informacyjne przydatne w działaniach kontrolnych.
Program przewiduje dwie formy dofinansowania: dotacje i pożyczki. Pożyczki będą mogły być udzielane na okres do 15 lat, z oprocentowaniem stałym nie niższym niż 1 proc. w skali roku. Możliwa będzie również karencja w spłacie kapitału, nie dłuższa niż sześć miesięcy od zakończenia przedsięwzięcia. Pożyczki nie będą podlegały umorzeniu.
Szczegółowe warunki udzielania wsparcia zostaną określone w dokumentacji programu i umowach zawieranych przez wojewódzkie fundusze z samorządami.
Z informacji NFOŚiGW przekazanych Serwisowi Samorzadowemu PAP wynika, że planowany termin uruchomienia naboru dla beneficjentów, to pierwszy kwartał 2027 roku.
W 2025 r. samorządy przeprowadziły ponad 128,2 tys. kontroli przestrzegania przepisów atysmogowych. Najwięcej w województwach: mazowieckim (26 tys. w 2025 r.), małopolskim (25,7 tys. w 2025 r.) oraz śląskim i wielkopolskim (po ponad 19,5 tys.). Równolegle gminy wykonały ponad 62 tys. kontroli dotyczących spalania odpadów i roślinności w 2024 r. oraz 71,7 tys. w 2025 r.
Projekt założeń programu wraz z formularzem konsultacyjnym są dostępne TUTAJ
mp/