Fot. PAP/Tytus Żmijewski
Zbyt mała liczba punktów zwrotu, niedziałające automaty, problemy z odzyskaniem kaucji i składaniem skarg – to główne problemy w funkcjonowaniu systemu kaucyjnego, na które w piśmie do ministerstwa klimatu zwróciła uwagę rzeczniczka praw obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram.
Pismo Sylwii Gregorczyk-Abram do Ministerstwa Klimatu i Środowiska jest reakcją na spływające do biura RPO skargi na niepełną dostępność systemu kaucyjnego.
Jak czytamy w komunikacie, jednym ze zgłaszanych problemów jest zbyt duża odległość do punktów zwrotu. Zdaniem rzeczniczki mieszkańcy mniejszych miejscowości mają problem, by odzyskać kaucję w pobliskim sklepie, a „ich transport do punktu zwrotu może być szczególnie trudny dla osób starszych, chorych czy z niepełnosprawnościami”.
Znaczna część skarg dotyczy automatów do zwrotu opakowań. Jak czytamy, w ocenie RPO sposób ich funkcjonowania „może utrudniać korzystanie z systemu osobom poruszającym się na wózkach, osobom niskorosłym, niewidomym i słabowidzącym”.
„Problemy pojawiają się także wtedy, gdy automat jest nieczynny, przepełniony lub odmawia przyjęcia prawidłowo oznaczonego opakowania. Konsumenci wskazują, że nie zawsze mają wtedy możliwość skorzystania z alternatywnej formy zwrotu” – przekazało biuro rzecznika.
Do RPO wpływają też skargi dotyczące problemów z odzyskaniem kaucji. W swoich skargach mieszkańcy zwracają uwagę, że po oddaniu butelek otrzymują bony, które muszą zrealizować tylko w określonym sklepie.
„Konieczność udania się do kasy sklepu w celu wymiany bonu na gotówkę a niejednokrotnie także uzasadnienia obsłudze prawa do rezygnacji z jego wymiany na kolejne zakupy oraz przymus realizacji bonu w miejscu pierwotnego zakupu, to czynniki zniechęcające konsumentów do uczestnictwa w systemie” – uzasadniła Gregorczyk-Abram.
RPO zwróciła też uwagę na brak jasnej procedury składania skarg. Podkreśliła, że choć przepisy przewidują możliwość informowania wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska o naruszeniach, to jednak nie określają jednoznacznie procedury ani nie gwarantują szybkiego odzyskania kaucji przez konsumenta.
W piśmie skierowanym do Ministerstwa Klimatu i Środowiska rzeczniczka zwróciła się z prośbą o analizę przedstawionych problemów i odniesienie się do zgłoszonych zastrzeżeń.
Od 1 października 2025 roku obowiązuje w Polsce system kaucyjny. Duże sklepy, o powierzchni powyżej 200 m kw., mają obowiązek odbierać puste opakowania ze znakiem kaucji i oddawać za nie kaucję klientom. Natomiast mniejsze sklepy pobierają kaucję, ale przystąpienie do systemu odbioru opakowań w ich przypadku jest dobrowolne.
System obejmuje obecnie trzy rodzaje opakowań: butelki plastikowe do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra, a także - od 1 stycznia 2026 r. - szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra. W tym ostatnim przypadku producenci napojów w takich butelkach nadal mogą jednak prowadzić własne, niezależne zbiórki opakowań.
mc/