Urząd miasta Stąporkowa zwrócił się do RIO z prośbą o wykładnię przepisów w sprawie możliwości finansowania odłowu i uśmiercania dzików. Opisując problem samorząd zwrócił uwagę, że realizacja decyzji starosty zezwalającej na odłów z humanitarnym uśmierceniem 100 sztuk dzików z terenu gminy natrafiła na bariery formalno-finansowe.

Wojewoda świętokrzyski stanął na stanowisku, że tego rodzaju działania należą do zadań własnych starosty, powołując się na opinię resortu środowiska. Z kolei orzecznictwo sądów administracyjnych oraz stanowiska izb obrachunkowych wskazywały na brak możliwości finansowania odłowu ze środków gmin i powiatów. W efekcie samorząd gminy Stąporków znalazł się w sytuacji, w której posiadając decyzję starosty, nie posiadał prawnej możliwości wydatkowania środków budżetowych na jej wykonanie.

W związku z uchwaleniem ustawy z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, władze gminy zwróciły się do RIO w Kielcach o wyjaśnienie, czy art. 4 ust. 1 pkt 4 lit. h w związku z art. 9 ustawy daje podstawę prawną do pokrycia kosztów odłowu z budżetu gminy w ramach realizowania zadań własnych z zakresu ochrony ludności.

W odpowiedzi RIO przypomniała, że zgodnie z Prawem łowieckim „administracja w zakresie łowiectwa stanowi zadanie z zakresu administracji rządowej, którą sprawuje samorząd województwa”.  

Izba zaznaczyła przy tym, że przyznanie staroście kompetencji do wydawania decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny świadczy wyłącznie o tym, że w tym zakresie wykonywanie administracji z zakresu łowiectwa, jako zadania z zakresu administracji rządowej, powierzono innemu podmiotowi niż samorząd województwa, nie zmieniając jego rządowego charakteru.

RIO, opierając się na wyrokach NSA (m.in. sygn. akt II GSK 2198/14 oraz II OW 90/20), zwróciła uwagę, że mocno wyartykułowano w nich pogląd, zgodnie z którym wykonywanie przez starostę kompetencji określonych w art. 45 ust. 3 Prawa łowieckiego powinno być finansowane z dotacji budżetu państwa, ponieważ orzekanie przez starostę m.in. o odstrzale redukcyjnym to zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej organowi jednostki samorządu terytorialnego. 

„Nie istnieje natomiast podstawa prawna, która pozwalałaby na możliwość finansowania tych kosztów ze środków własnych powiatu ani ze środków własnych gminy. Koszty takie powinny obciążać Skarb Państwa będący właścicielem dziko żyjącej zwierzyny łownej” – wskazała RIO w Kielcach zaznaczając, że śmierć zwierzęcia nie zmienia stosunków własnościowych. 

„Ponoszenie kosztów związanych z realizacją decyzji wydanej przez starostę na podstawie art. 45 ust. 3 Prawa łowieckiego wykracza zatem poza obowiązki gminy. W przypadku ich pokrycia istnieje podstawa do roszczenia względem Skarbu Państwa o zwrot poniesionych kosztów, które co potwierdzają liczne wyroki sądów, są zasądzane” – zauważyła Izba.

RIO przeanalizowała również wpływ przepisów ustawy z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej na sytuację finansową samorządów, przychylając się do stanowiska zaprezentowanego wcześniej przez RIO w Krakowie (WIAS.710.92.2025). Izba wskazała, że przepisy te przewidują wprawdzie wśród zadań ochronę ludności przed zagrożeniami związanymi z występowaniem zwierząt wolno żyjących (dzikich) na obszarach zamieszkałych (art. 4 ust. 1 pkt 4 lit. h), jednak szczegółowy katalog zadań organów gminy i zasady ich finansowania regulują art. 10 i art. 58 tej ustawy.

Izba zwróciła uwagę na znowelizowany art. 7 ust. 1 pkt 14a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Przepis ten wprost wyłącza z zakresu zadań własnych gminy w dziedzinie ochrony ludności i obronie cywilnej te obowiązki, które zostały określone w ustawie o ochronie ludności jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Skoro wydawanie decyzji o odłowie i ich wykonanie wpisuje się w zadania zlecone administracji rządowej, źródłem ich finansowania niezmienie pozostaje dotacja celowa z budżetu państwa.

mp/