Urząd Zamówień Publicznych (UZP) opublikował opinię prawną dotyczącą waloryzacji wynagrodzenia wykonawcy wynikającej ze zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę albo wysokości minimalnej stawki godzinowej. Opinia precyzuje zasady stosowania art. 436 pkt 4 lit. b) tiret drugie ustawy Prawo zamówień publicznych i wskazuje, jak prawidłowo konstruować odpowiednie postanowienia umowne.

UZP zwraca uwagę, że zgodnie z przepisami umowy zawierane na okres dłuższy niż 12 miesięcy muszą zawierać postanowienia określające zasady zmiany wysokości wynagrodzenia w przypadku zmiany minimalnego wynagrodzenia za pracę lub minimalnej stawki godzinowej, jeżeli zmiany te wpływają na koszty wykonania zamówienia przez wykonawcę. Przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący i dotyczy wszystkich umów o zamówienie publiczne niezależnie od przedmiotu zamówienia czy trybu jego udzielenia.

„Celem art. 436 pkt 4 lit. b) ustawy Pzp jest ochrona wykonawcy przed stratami, jakie może on ponieść w związku z podwyższeniem wskazanych w tym przepisie elementów publicznoprawnych oraz koszów określanych przez przepisy prawa wchodzących w koszty realizacji zamówienia. Z drugiej strony, w przypadku obniżenia wymienionych w art. 436 pkt 4 lit. b) ustawy Pzp obciążeń publicznoprawnych, które miałyby wpływ na koszty wynagrodzenia wykonawcy, ochrona przysługuje zamawiającemu” – czytamy w opinii.

UZP podkreśla, że granice czasowe spełnienia przesłanek waloryzacji są obiektywnie weryfikowalne, gdyż wynikają wprost z rozporządzeń Rady Ministrów. Przykładowo od 1 stycznia 2027 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wyniesie 4950 zł, a minimalna stawka godzinowa 32,30 zł.

W opinii zwrócono uwagę, że przepisy nie przewidują automatycznego podwyższenia wynagrodzenia, a zmiana jest możliwa wyłącznie wtedy, gdy wykonawca wykaże wpływ nowej wysokości minimalnego wynagrodzenia lub stawki godzinowej na koszty realizacji zamówienia. Dlatego w projektowanych postanowieniach umowy zamawiający powinien szczegółowo określić mechanizm waloryzacyjny, w tym obowiązki dowodowe wykonawcy. W praktyce oznacza to m.in. wymaganie pisemnego zestawienia wynagrodzeń przed i po zmianie, wskazania zakresu (części etatu), w jakim pracownicy wykonują prace bezpośrednio związane z realizacją umowy, oraz dokładnego wyliczenia kwoty, o jaką wynagrodzenie ma zostać zmienione.

„Wynagrodzenie wykonawcy z tytułu realizacji umowy w sprawie zamówienia publicznego będzie mogło zostać zmienione w części, która obejmuje koszty wynagrodzenia za pracę. Kluczowe jest zatem, aby poprzez odpowiednie zapisy umowy zamawiający zapewnił sobie skuteczne narzędzie weryfikacji zaistnienia podstaw do waloryzacji wynagrodzenia, zaś wykonawcy jak najbardziej efektywną możliwość wykazania związku pomiędzy wnioskowaną kwotą podwyższenia wynagrodzenia a wpływem zmiany na koszty wykonania zamówienia” – zaznaczono w opinii.

UZP zwraca również uwagę, że zakres waloryzacji jest ograniczony wyłącznie do osób zatrudnionych bezpośrednio przy realizacji zamówienia, którym przysługuje wynagrodzenie niższe niż płaca minimalna (lub stawka godzinowa). Nie obejmuje natomiast pracowników pośrednio przyczyniających się do wykonania zamówienia ani podwyższeń wynagrodzeń powyżej poziomu minimalnego. Przyjęcie szerszej wykładni mogłoby prowadzić do nieuzasadnionego uprzywilejowania pozycji wykonawcy i nadmiernego obciążenia zamawiających. Zamawiający może zatem zastrzec, że nie będzie akceptował kosztów wynikających z podwyższeń, które nie są konieczne do dostosowania wynagrodzeń do wysokości minimalnej.

Opinia rozróżnia także omawianą podstawę od waloryzacji uregulowanej w art. 439 Pzp. Ta ostatnia dotyczy zmiany ceny materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia i ma na celu zachowanie równowagi ekonomicznej stron. Zakres art. 439 jest szerszy i może obejmować również koszty pośrednie, a zamawiający ma większą swobodę w kształtowaniu klauzul (z uwzględnieniem obligatoryjnych elementów wskazanych w art. 439 ust. 2).

Pełna treść opinii prawnej UZP jest dostępna TUTAJ.

mam/