Fot. PAP/Mateusz Marek
Monitoring wizyjny w salach dydaktycznych może ingerować w prawa uczniów – ocenił prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych Mirosław Wróblewski i ukarał gdańską podstawówkę karą w wysokości 52 511 zł za jego stosowanie bez podstawy prawnej.
Sprawa dotyczy niepublicznej szkoły podstawowej „SOKRATES” z siedzibą w Gdańsku, a kara jest wynikiem postępowania administracyjnego wszczętego po kontroli przeprowadzonej przez Prezesa UODO w szkole.
W trakcie postępowania ustalono, że 13 kamer monitoringu zostało zamontowanych w 2019 roku w pomieszczeniach dydaktycznych oraz na zewnątrz budynku szkoły jako element systemu bezpieczeństwa. Dwa rejestratory prowadziły całodobowy zapis nagrań, do którego dostęp miała dyrektorka oraz informatyk na umowie zleceniu – to jemu szkoła powierzyła przetwarzanie danych na podstawie umowy z 2018 r.
„Szkoła błędnie uznała, że jako placówka niepubliczna, wyłączona z dotyczących monitoringu regulacji Prawa oświatowego, może stosować go bez większych ograniczeń. Należało jednak pamiętać o obowiązywaniu przepisów rozporządzenia 2016/679, czyli RODO, które – w przypadku braku innych przepisów – zawsze regulują podstawę prawną przetwarzania danych osobowych. Szkoła, stosując monitoring wizyjny celem zapewnienia bezpieczeństwa, nie uwzględniła kwestii inwazyjności tego narzędzia w sferze ochrony danych osobowych” – zaznaczono w komunikacie na stronie UODO.
Jak poinformowano w komunikacie, udzielając wyjaśnień w trakcie kontroli szkoła podkreślała, że nagrania z monitoringu nie były na co dzień przeglądane i przekonywała, że w związku z tym dane w nich zawarte nie były przetwarzane. Prezes UODO ocenił jednak, że przetwarzanie danych przez szkołę odbywało się już poprzez same operacje ich przechowywania, gromadzenia, a także usuwania.
„Konsekwencją takiego podejścia było przekonanie (kierownictwa szkoły – PAP), że ryzyko dla przetwarzania danych w systemie monitoringu, w tym szczególności naruszenia praw lub wolności osób, których dane dotyczą, nie występuje. Do takiego błędnego wniosku szkoła doszła jednak niejako z góry, bez odpowiedniej analizy ww. ryzyka, pomimo faktu, że była do tego zobowiązana zgodnie z wymogami art. 32 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia 2016/679” – zaznaczono w komunikacie UODO.
Tymczasem, jak wyjaśniono w komunikacie, decydując o środkach technicznych i organizacyjnych służących bezpieczeństwu przetwarzania należy wziąć pod uwagę stan wiedzy technicznej, koszt wdrażania, charakter, zakres, kontekst i cele przetwarzania oraz ryzyko naruszenia praw lub wolności osób fizycznych o różnym prawdopodobieństwie wystąpienia i wadze.
„Z przepisu tego wynika, że ustalenie odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych jest procesem dwuetapowym. W pierwszej kolejności istotnym jest określenie poziomu ryzyka, jakie wiąże się z przetwarzaniem danych osobowych, a następnie należy ustalić, jakie środki techniczne i organizacyjne będą odpowiednie, aby zapewnić stopień bezpieczeństwa odpowiadający temu ryzyku” - czytamy.
Jak podkreślono w komunikacie UODO, ustalenia te powinny obejmować takie środki jak pseudonimizacja i szyfrowanie danych osobowych, zdolność do ciągłego zapewnienia poufności, integralności, dostępności i odporności systemów i usług przetwarzania, zdolność do szybkiego przywrócenia dostępności danych osobowych i dostępu do nich w razie incydentu fizycznego lub technicznego oraz regularne testowanie, mierzenie i ocenianie skuteczności środków technicznych i organizacyjnych mających zapewnić bezpieczeństwo przetwarzania.
„Administrator oceniając, czy stopień bezpieczeństwa jest odpowiedni, uwzględnia w szczególności ryzyko wiążące się z przetwarzaniem, w szczególności wynikające z przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utraty, modyfikacji, nieuprawnionego ujawnienia lub nieuprawnionego dostępu do danych osobowych przesyłanych, przechowywanych lub w inny sposób przetwarzanych” – czytamy w komunikacie.
W opinii UODO nieprzeprowadzenie analizy ryzyka doprowadziło szkołę do mylnego wniosku, że monitoring jest jedynym odpowiednim narzędziem do zapewnienia bezpieczeństwa uczniów i mienia.
„Tymczasem, w ocenie Prezesa UODO, osiągnięcie tego celu było możliwe również przy zastosowaniu środków mniej inwazyjnych. Można np. zatrudnić osoby dozorujące zachowanie uczniów, a także pilnujące dostępu do terenu szkoły” – czytamy w komunikacie UODO.
Prezes urzędu przypomniał, że zgodnie z RODO przetwarzanie danych możliwe jest wyłącznie po spełnieniu kryteriów wymienionych w art. 6 ust. 1, a mianowicie: osoba, której dane dotyczą wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych we wskazanym jej celu jednym lub większej liczbie określonych celów; przetwarzanie jest niezbędne do wykonania umowy, której stroną jest osoba, której dane dotyczą; przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze; przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej; przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi; przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią.
„Szkoła nie udowodniła, by okoliczności wskazane art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679 zachodziły w sprawie i dawały podstawę do przetwarzania danych przy pomocy monitoringu wizyjnego w salach dydaktycznyc” – podkreślono w komunikacie UODO.
Dlatego też w wyniku kontroli prezes UODO za przetwarzanie danych w monitoringu bez podstawy prawnej nałożył na szkołę karę w wysokości 52 511 zł. Nakazał też w ciągu 14 dni dostosować zasady używania monitoringu do przepisów RODO.
mam/