W przyjętym stanowisku ZWRP podkreślił konieczność zwiększenia stabilności,  przejrzystości i przewidywalności finansowania zadań regionalnych. Zdaniem samorządowców choć reforma poprawiła sytuację finansową regionów, to obecne rozwiązania nie gwarantują wystarczającej przewidywalności finansowania zadań województw.

Z danych Ministerstwa Finansów wynika, że dochody województw z PIT, CIT i subwencji ogólnej wyniosły w 2025 r. 24,73 mld zł, natomiast w 2026 r. mają sięgnąć 24,27 mld zł. Oznacza to spadek o ok. 460 mln zł, czyli 1,86 proc.

ZWRP zwrócił uwagę, że w tym samym czasie dochody pozostałych kategorii samorządów rosną – gmin o 10,33 proc., miast na prawach powiatu o 9,62 proc., a powiatów o 7,85 proc. Według związku nominalny spadek dochodów systemowych dotyczy 88 proc. województw.

„Reforma systemu dochodów samorządowych była potrzebna, a jej zasadniczy kierunek oceniamy pozytywnie. Nie możemy jednak pomijać faktu, że województwa są jedyną kategorią samorządów, która w 2026 roku odnotowuje spadek dochodów” – podkreślił prezes Zarządu ZWRP Olgierd Geblewicz.

Szczególne zastrzeżenia województw budzą niższe wpływu z CIT i subwencji ogólnej. Jak czytamy, w  porównaniu z ubiegłym  rokiem wpływy regionów z CIT zmniejszają  się o ok. 810 mln zł i osiągają ponad 94 proc. poziomu z roku poprzedniego.

„Co więcej, w 2026 r. dochody województw z CIT według nowych zasad mają wynieść 13,32 mld zł. Jest to mniej niż 13,54 mld zł, które województwa otrzymałyby na podstawie poprzedniego systemu” – przekazały województwa.

W swoim stanowisku ZWRP postuluje o zapewnienie województwom dostępu do zagregowanych danych podatkowych i informacji wykorzystywanych do obliczenia należnych im dochodów. 

„Obecnie jednostki samorządu terytorialnego otrzymują wynik kalkulacji, ale nie mają pełnej możliwości sprawdzenia danych i przesłanej, na podstawie których został on ustalony. Utrudnia to ocenę poprawności wyliczeń oraz przygotowywanie realistycznych wieloletnich prognoz finansowych” – wskazano w stanowisku.

Dodatkowo województwa postulują o przeprowadzenie audytu mechanizmu CIT-ST oraz przygotowania symulacji różnych wariantów udziału województw w CIT. 

Związek chce również zmian w sposobie wyliczania potrzeb finansowych województw. W stanowisku postuluje m.in. podział determinanty transportowej na odrębny komponent drogowy i kolejowy oraz uwzględnienie rzeczywistych kosztów realizacji zadań w obszarach transportu, ochrony zdrowia, kultury, oświaty i inwestycji.

„Celem propozycji ZWRP jest poprawa funkcjonowania nowego systemu bez podważania głównego kierunku reformy. Mechanizmy finansowania powinny zapewniać województwom stabilność dochodową, możliwość planowania wieloletnich inwestycji oraz  środki odpowiadające rzeczywistym kosztom wykonywania zadań regionalnych” – podsumował ZWRP.

mc/