Ministerstwo edukacji narodowej opublikowało sprawozdanie roczne z wdrażania rządowego programu „Przyjazna szkoła”. Dane zawarte w dokumencie dotyczą okresu od 01.01.2025 do 31.12.2025 r.
Istotna część sprawozdania dotyczyła jednego z modułów programu, którym jest zatrudnianie asystentów międzykulturowych w szkołach. 

Jak wynika z danych, w powyższym okresie do otrzymania dofinansowania zatrudnienia asystenta międzykulturowego zakwalifikowało się 768 szkół. Łącznie, w roku 2025, w ramach programu podpisano umowy z 831 asystentami i asystentkami.

Wśród zgłaszanych problemów dotyczących zatrudniania asystentów międzykulturowych w szkołach wskazywano te kadrowe, brak chętnych spełniających kryteria a także skomplikowane procedury. MEN podkreśla, że kluczowym ułatwieniem było podpisanie nowelizacji Ustawy z dnia 12 września 2025 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przedłużającej do 4 marca 2027 r. zasadę, według której asystent nie musi dokumentować znajomości języka polskiego, co usunęło niepewność dyrektorów szkół co do legalności zatrudnienia.

Problemem okalało się też niechętne korzystanie ze wsparcia asystenta międzykulturowego, preferując kontakt i pomoc ze strony znanej im kadry pedagogicznej, dyrekcji, wychowawców, psychologa, pracownika sekretariatu. 

Jak wskazano w sprawozdaniu, na dofinansowanie wynagrodzeń asystentów międzykulturowych w szkołach w 2025 roku przeznaczono ponad 16 mln zł. 

Zatrudnienie asystenta odbywa się zgodnie z następującymi zasadami:

•    organ prowadzący, może ubiegać się o udzielenie wsparcia finansowego na dofinansowanie zatrudnienia asystenta na każdą 20-osobową grupę uczniów
z Ukrainy, którzy realizują obowiązek szkolny albo obowiązek nauki w szkole objętej wnioskiem o udzielenie wsparcia finansowego;

•    przypadku uczniów z Ukrainy pochodzenia romskiego organ prowadzący może ubiegać się o udzielenie wsparcia finansowego na dofinansowanie zatrudnienia asystenta na każdą 10-osobową grupę tych uczniów, którzy realizują obowiązek szkolny albo obowiązek nauki w szkole objętej wnioskiem o udzielenie wsparcia finansowego.

Asystent ma udzielać uczniom pomocy w kontaktach ze środowiskiem szkolnym, a także współdziałać z rodzicami uczniów oraz ze szkołą, w szczególności diagnozować etapy szoku kulturowego i bariery adaptacji i integracji oraz podejmować działania zapobiegawcze i naprawcze, tj.: rozpoznawać językowe i kulturowe trudności w procesie adaptacji, włączania i integracji w wielokulturowej społeczności szkolnej, współpracować z rodziną i kadrą szkoły w zakresie profilaktyki i przeciwdziałania przemocy, wykluczeniu i dyskryminacji oraz wspierać spójne funkcjonowanie wielokulturowej społeczności szkolnej. 

Asystent musi również spełniać warunek niekaralności potwierdzony odpowiednią informacją z Krajowego Rejestru Karnego.

Organ prowadzący może ubiegać się o udzielenie wsparcia finansowego na dofinansowanie zatrudnienia asystenta na każdą 20-osobową grupę uczniów z Ukrainy, którzy realizują obowiązek szkolny albo obowiązek nauki w szkole, objętej wnioskiem. Natomiast w przypadku uczniów z Ukrainy pochodzenia romskiego organ prowadzący może ubiegać się o udzielenie wsparcia finansowego na dofinansowanie zatrudnienia asystenta na każdą 10-osobową grupę tych uczniów, którzy realizują obowiązek szkolny albo obowiązek nauki w szkole objętej wnioskiem.

Maksymalna wysokość dofinansowania zatrudnienia jednego asystenta międzykulturowego przez 12 miesięcy stanowi dwunastokrotność kwoty minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę.

mo/