Wicedyrektor departamentu Finansów Samorządu Terytorialnego w MF przedstawiła informację na temat funkcjonowania tzw. „rezerwy drogowej” w ustawie z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Dyrektor przypomniała, że od 2025 roku w Polsce obowiązuje nowy system dochodów samorządów, który poprawił kondycję finansową JST. Wskazała, że w porównaniu do regulacji obowiązujących do końca 2024 roku, dochody samorządów w ciągu dwóch lat zostały wzmocnione o 53,3 mld zł, a w perspektywie najbliższych 10 lat będą wyższe o prawie 345 mld zł. 

Przedstawicielka MF zwróciła też uwagę na wzrost nadwyżki operacyjnej JST, będącej kluczowym miernikiem ich kondycji finansowej. Przypomniała, że za IV kwartał 2025 r. wyniosła ona ponad 1,8 mld zł. Dodała, że dobre wyniki utrzymują się także w 2026 roku – w I półroczu wykonane dochody ogółem okazały się wyższe od planu o ponad 45 mld.

Zdaniem Wasążnik lepsza sytuacja finansowa samorządów znajduje też odzwierciedlenie w nakładach na inwestycje. Wskazała, że w 2025 r. wydatki majątkowe ogółem JST wzrosły o 9,7 proc. rok do roku, a plan na 2026 r. opiewa na kwotę 128,8 mld zł, co oznacza wzrost o 48,9 proc. w porównaniu z wykonaniem za 2024 r.

Wicedyrektor zwróciła uwagę, że tendencję wzrostową wykazują również nakłady samorządów na infrastrukturę drogową. W 2024 roku samorządy wydały na zadania drogowe ponad 35 mld zł, a w 2025 roku wydatki te wyniosły 31,4 mld zł. Z kolei w planach na 2026 rok kwota ta wzrasta do ponad 40 mld zł, co stanowi wzrost o 15,5 proc. w stosunku do wykonania z 2024 r. oraz o prawie 30 proc. w odniesieniu do roku 2025.

Wasążnik zwróciła uwagę, że obok dochodów własnych uzupełnianych subwencją, dodatkowym i istotnym źródłem wsparcia inwestycji drogowych samorządów są środki z rezerw. Obok tradycyjnej rezerwy subwencji ogólnej, która w 2025 r. wyniosła 330 mln zł, istotne znaczenie zyskała nowa rezerwa w wysokości 1 proc. wszystkich potrzeb finansowych samorządów.

Wasążnik poinformowała, że w 2025 roku z tego nowego mechanizmu przekazano na drogi 438 mln zł, z czego 220 mln zł trafiło na dofinansowanie zadań inwestycyjnych na drogach powiatowych, wojewódzkich oraz w miastach na prawach powiatu zapewniających dojazd pojazdów ciężkich do miejsc załadunku i wyładunku. Z kolei 218,4 mln zł trafiło na dofinansowanie zadań na drogach gminnych znajdujących się na listach rezerwowych Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg.

Przedstawicielka MF poinformowała, że w 2026 roku łączna kwota przeznaczona z rezerw na zadania drogowe będzie jeszcze wyższa i sięgnie 814 mln zł. Dotychczas podzielono środki w wysokości 475 mln zł w dwóch głównych obszarach – 302 mln zł trafią na rozbudowę i przebudowę obiektów inżynieryjnych na drogach powiatowych, wojewódzkich oraz krajowych w granicach miast na prawach powiatu. Z kolei ponad 172 mln zł trafi na dofinansowanie remontu, utrzymanie i ochronę dróg wojewódzkich i krajowych w granicach miast na prawach powiatu.

Jak zaznaczyła Wasążnik, w trakcie uzgodnień znajduje się pula 339,6 mln zł. Wskazała jednak, że zgodnie ze stanowiskiem strony samorządowej 171,8 mln zł zostanie przeznaczone na zadania drogowe dojazdowe, a 167,8 mln zł na drogi gminne.


mp/