W związku z trwającym kryzysem energetycznym Komisja ENVE przyjęła projekt opinii w sprawie pakietu energetycznego dla obywateli zaproponowanego przez Komisję Europejską. Samorządowcy z zadowoleniem przyjęli w niej zalecenia Komisji Europejskiej oraz inicjatywy ustawodawcze mające na celu obniżenie cen energii, rozwój OZE oraz optymalizację rozwiązań w zakresie magazynowania. Przedstawiciele europejskich miast i regionów zwrócili jednak uwagę, że należy zrobić więcej, aby rozwiązać problem ubóstwa energetycznego, wzmocnić prawa energetyczne Europejek i Europejczyków i propagować rozwiązania, które mogą przyczynić się do poprawy przystępności cenowej energii i osiągnięcia stabilności gospodarczej. 

Dlatego m.in. w projektowanej opinii samorządowcy wezwali do wzmocnienia przepisów dotyczących przystępności cenowej energii poprzez wprowadzenie systemów zarządzania długiem, taryf socjalnych, gwarantowanych minimalnych dostaw energii oraz specjalnych przepisów dotyczących stałego zakazu odłączania energii – w tym za pośrednictwem usług leasingu socjalnego, czy ukierunkowanych obniżek podatków dla gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji.

Yonnec Polet (BE/PES), sprawozdawca opinii i radny belgijskiej gminy Berchem-Sainte-Agathe zwrócił uwagę, że rachunki za energię niepokoją wszystkich Europejczyków, a zwłaszcza osoby najuboższe. Według niego, aby wszyscy mogli cieszyć się przystępnymi cenowo i stabilnymi dostawami energii, a jednocześnie mogli korzystać ze zwiększonej ochrony jako konsumenci i obywatele, konieczne jest przyspieszenie wdrażania rodzimych rozwiązań w zakresie odnawialnych źródeł energii w Europie.

"Jest to podstawa zapewnienia spójności społecznej i strategicznej niezależności UE. Miasta i regiony odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu skutecznego wdrażania projektów dotyczących energii ze źródeł odnawialnych, ułatwianiu funkcjonowania społeczności energetycznych, a ostatecznie w zapewnianiu, aby Europa była na dobrej drodze do osiągnięcia celu neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla do 2050 r.” – podkreślił Yonnec Polet.

W opinii zaproponowano też stosowanie we wszystkich politykach energetycznych UE zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” poprzez renowację i izolację budynków przed ich elektryfikacją. Zaapelowano przy tym o pomoc w formie dotacji skierowaną do gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji w celu wsparcia renowacji, a także o ukierunkowane programy renowacji budynków o najgorszej klasie energetycznej przed realizacją elektryfikacji. W opinii wskazano przy tym, aby do strategii lokalnych zostały włączone audyty energetyczne i dotacje na renowację budynków.

Samorządowcy chcą także, aby państwa członkowskie opracowały systemy socjalne i modele najmu z opcją wykupu w celu wspierania energooszczędnych mieszkań dla gospodarstw domowych o niższych i średnich dochodach z jasnymi i przystępnymi okresami spłaty. 

W projektowanej opinii wskazano też na konieczność wsparcia dla społeczności energetycznych poprzez wyznaczenie celów krajowych wspierających osiągnięcie łącznej mocy 90 GW w ramach społeczności energetycznych do 2030 r. oraz ułatwienie im dostępu do finansowania z programów InvestEU i LIFE.

Zaproponowano też wzmocnienie praw konsumentów m.in. poprzez wprowadzenie szybkich i bezpłatnych procedur zmiany dostawcy energii (w ciągu 24h), znormalizowanych podsumowań umów oraz ochrony przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.

Projekt opinii trafi pod głosowanie podczas sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów, zaplanowanej na 2–3 grudnia 2026 roku w Brukseli.

mp/