Konwent Marszałków Województw RP przyjął stanowisko w sprawie nielegalnych wysypisk, w którym wzywa do pilnego podjęcia działań legislacyjnych i organizacyjnych niezbędnych rozwiązania tego problemu.

„Problem nielegalnych składowisk odpadów występuje w każdym województwie w Polsce. To samorządy województw, wykonując zadania zlecone przez rząd, często są zmuszone do ponoszenia wielomilionowych kosztów ich usuwania. Według danych GUS w 2024 r. zlikwidowanych zostało ponad 12,7 tys. dzikich wysypisk. Wywieziono z nich blisko 40 tys. ton odpadów komunalnych” – zaznaczono w stanowisku.

W dokumencie podkreślono, że to samorządy ponoszą wielomilionowe koszty usuwania nielegalnych składowisk - obowiązek ten wynika z przepisów prawa i ma charakter zadania zleconego.

„Problem z nielegalnymi magazynami odpadów ma (…) cała Polska. Niestety, w ostatnich latach one narastają, także ze względu na błędy legislacyjne. Konieczne jest więc wprowadzenie zmian, które pomogą rozwiązać problem nielegalnych składowisk odpadów” – podkreśliła Janina Ewa Orzełowska, członkini zarządu województwa mazowieckiego.

W opinii autorów stanowiska w tym celu potrzebne jest stworzenie stałego mechanizmu finansowania, który umożliwi województwom szybkie pozyskiwanie pieniędzy na wykonanie zastępcze, bez konieczności długiego oczekiwania na programy pomocowe lub indywidualne decyzje o wsparciu.

„Należy wyraźnie oddzielić finansowanie zadań własnych samorządów od finansowania obowiązków nakładanych na nie przez państwo. Każde nowe zadanie zlecone powinno być jednocześnie wyposażone we wskazane źródło finansowania” – wskazano w stanowisku.

Zdaniem jego autorów kluczową kwestią jest też usprawnienie zabezpieczania majątku sprawców i takie uszczelnienie przepisów, które ograniczy działalność fikcyjnych firm zajmujących się tym procederem.

„Należy przede wszystkim stworzyć skuteczny system zapobiegania nielegalnemu gospodarowaniu odpadami i sprawnego ich usuwania. Nielegalne gospodarowanie odpadami podejmowane jest dla łatwego zysku. Sankcje za naruszenie prawa powinny być zatem szybkie i odczuwalne, by ten problem nie narastał i nie eskalował” – powiedział prezes zarządu Związku Województw RP, marszałek województwa zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz.

W opinii autorów stanowiska, system gospodarki odpadami powinien umożliwiać administracji publicznej reagowanie, zanim tysiące ton odpadów zostaną gdzieś zeskładowane. W dokumencie podkreślono, że obecnie samorządy nie dysponują skutecznymi instrumentami pozwalającymi zapobiec eskalacji zjawiska.

„Trzeba przyśpieszyć monitorowanie takich zjawisk jak gwałtowny wzrost ilości przyjmowanych odpadów, brak adekwatnych zdolności technicznych do ich przetwarzania, nadmierne okresy magazynowania, nietypowe kierunki przemieszczania odpadów i inne działania mogące wskazywać na ryzyko łamania prawa” – zaznaczono w stanowisku. „Organy odpowiedzialne za ochronę środowiska powinny bowiem dysponować realnymi narzędziami przeciwdziałającymi temu zjawisku” – dodano.

W dokumencie podkreślono także, że skuteczna walka z przestępczością odpadową wymaga bieżącej współpracy samorządów województw, Inspekcji Ochrony Środowiska, Policji, Krajowej Administracji Skarbowej, prokuratury i organów administracji rządowej.

„Informacje o stwierdzonych nieprawidłowościach powinny być dostępne dla właściwych organów w możliwie najkrótszym czasie” – zaznaczono w stanowisku.

mam/