Rolą gminnych operatorów jest zapewnienie mieszkańcom bezpłatnej pomoc na każdym etapie udziału w programie. Gminy pełniące funkcję operatora otrzymują wynagrodzenie za realizację zadań operatorskich.

„Decyzja ta (o przedłużeniu naboru – PAP) wynika z potrzeby dalszego rozwoju systemu operatorów oraz zapewnienia mieszkańcom możliwie szerokiego dostępu do wsparcia – w szczególności w zakresie najwyższego poziomu dofinansowania oraz prefinansowania inwestycji, które realizowane są przy obowiązkowym udziale operatorów” – czytamy w komunikacie NFOŚiGW.

Zgodnie z danymi podanymi przez fundusz, na dzień 13 marca 2026 r. funkcję operatora pełniło 1401 gmin, czyli około 57 proc. wszystkich gmin w Polsce, a kolejne samorządy deklarują gotowość do udziału w programie – 126 gmin zgłosiło już chęć przystąpienia.

„Dodatkowo operatorami są wszystkie wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, co wzmacnia zasięg i stabilność całego systemu” – poinformował NFOŚiGW.

Z programu „Czyste Powietrze” właściciele domów jednorodzinnych mogą otrzymać dotacje do wymiany starych pieców na bardziej ekologiczne źródła np. pompy ciepła (obecnie nie można uzyskać wsparcia do zakupu pieców gazowych), a także do termomodernizacji budynku. Od kwietnia ub.r. obowiązkowym w programie jest przeprowadzenie przed inwestycją audytu energetycznego, a po niej - świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, które pokazuje, jak termomodernizacja przyczyniła się np. do ograniczenia zużycia ciepła.

Program był reformowany i w nowej odsłonie obowiązuje od 31 marca ub.r. Jak informowano w pierwszym tygodniu marca 2026 r. od startu zreformowanego programu złożono wnioski na ponad 3,4 mld zł, a tygodniowo składanych jest ok. 1 tys. wniosków, a docelowo rozpatrywanych miałoby być ok. 4 tys. wniosków tygodniowo. Dla porównania przed ubiegłoroczną reformą programu składano w nim między 5 a 6 tys. wniosków tygodniowo.

Do 16 marca br. trwały konsultacje społeczne kolejnych zmian w programie „Czyste Powietrze”. Mają być one wdrażane etapami w 2026 r., a na część z nich musi się zgodzić Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) sprawujący pieczę nad Funduszem Modernizacyjnym, z którego finansowany jest program.

Od września 2018 roku w programie złożono ponad 1,08 mln wniosków (w tej liczbie są też wnioski odrzucone lub wycofane podczas oceny) na blisko 41,6 mld zł dofinansowania. Od startu programu zawarto 957 tys. umów na ponad 34,9 mld zł; beneficjentom wypłacono blisko 20 mld zł.

mam/