Spór w przedmiotowej sprawie dotyczył w istocie odpowiedzi na pytanie: czy przeznaczenie w planie miejscowym nieruchomości należących do prywatnego właściciela pod usługi publiczne, stanowi przekroczenie dopuszczalnych prawem granic władztwa planistycznego gminy?

Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że w sytuacji gdy na danym terenie gmina nie posiada własnych działek, które mogłaby przeznaczyć na tego typu działalność, a są one niezbędne dla prawidłowego zagospodarowania tego terenu przy uwzględnieniu wymagań ładu przestrzennego i zachowaniu zasady zrównoważonego rozwoju, to takie przeznaczenie terenu, które wprawdzie narusza interesy właściciela tych działek, prowadząc w istocie do jego wywłaszczenia, mieści się w granicach dopuszczonych prawem i wynikających z przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, władztwa planistycznego. 

Działania gminy w tym zakresie nie były pozbawione uzasadnienia i wynikały z ustaleń dokonanych przez zespół urbanistów oraz analiz w zakresie niezbędności tego terenu na potrzeby usług publicznych (szkoła, przedszkole, biblioteka, dom kultury, żłobek, placówki opiekuńczo-wychowawcze).

NSA nie podzielił stanowiska, zgodnie z którym jeżeli na tym terenie pozostałe działki zostały już zabudowane budynkami wielorodzinnymi, to również taka zabudowa powinna znaleźć się na przedmiotowych działkach. 

NSA zauważył, że planowanie zagospodarowania przestrzennego powinno uwzględniać realia wynikające z dotychczasowego sposobu zagospodarowania terenu i w sytuacji gdy powstaje uzasadniona potrzeba na dostarczenie usług publicznych, reagować na takie potrzeby. Przy czym musi być to uzasadnione okolicznościami, tak jak w niniejszej sprawie. 

Źródło: NSA (wyrok z 13 października 2026 r. II OSK 759/26)

mp/