NIK opublikowała wyniki kontroli przeprowadzonej w 12 gminach i powiatach na terenie sześciu województw w zakresie wykluczenia komunikacyjnego mieszkańców obszarów pozamiejskich. Chodziło o organizację przez samorządy przewozów autobusowych w ramach ogólnodostępnej komunikacji publicznej w latach 2018 - 2023. Większość skontrolowanych jednostek oceniono negatywnie wskazując, że działania podejmowane przez wójtów i starostów były nieprawidłowe i nieskuteczne. 

Niemal wszystkim skontrolowanym samorządom NIK zarzuciła nierzetelne przeprowadzanie analiz potrzeb przewozowych mieszkańców, które swoją wiedzę opierały na braku skarg, a nie na systematycznym badaniu rynku. 

„Urząd nie dokonał rzetelnej analizy potrzeb mieszkańców, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (dalej uptz), gdyż w publicznym transporcie zbiorowym” – wskazała Delegatura NIK w Olsztynie w wystąpieniu skierowanym do wójta gminy Biskupiec. „Rzetelnie wykonana analiza potrzeb mieszkańców w zakresie publicznej komunikacji zbiorowej winna wykazać to, co ustaliła kontrola NIK, a mianowicie, że nie zapewniono połączeń umożliwiających mieszkańcom dojazd do szkół i zakładów pracy w najbliższych ośrodkach miejskich. Również nie umożliwiono mieszkańcom dojazdu publicznym transportem do ośrodków kultury i sportu, gdyż nie funkcjonował on w godzinach popołudniowych i wieczornych, a także w soboty, niedziele i święta” – dodała NIK.

Podobne uwagi delegatury NIK miały też m.in.  stosunku do: starostwa w Grajewie, gminy Kolno, gminy Werbkowice, starostwa w Parczewie i gminy Biskupiec.

Samorządom zarzucono też niedostateczny nadzór i brak kontroli nad przewoźnikami. Chodziło o sprawdzanie jakości świadczonych usług, stanu technicznego pojazdów oraz przestrzegania rozkładów jazdy.

„Negatywnie ocenić należy również brak kontroli przewoźników realizujących regularne autobusowe przewozy osób na terenie Powiatu oraz brak skutecznego nadzoru w zakresie rozkładów jazdy” – wskazała Delegatura NIK w Zielonej Górze w wystąpieniu pokontrolnym skierowanym do Starostwa Powiatowego we Wschowie.

Podobne uwagi sformułowała Delegatura NIK w Szczecinie w wystąpieniu skierowanym do Starostwa Powiatowego w Łobzie.

„Nie zapewniono odpowiednich warunków funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego, w zakresie systemu informacji dla pasażerów poprzez zamieszczenie danych o przebiegu linii komunikacyjnych, rozkładów jazdy oraz informacji o przewoźnikach świadczących usługi transportowe. Kontrole Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wykazały nieprawidłowości związane z wykonywaniem przewozu drogowego autobusami, które nie odpowiadały wymaganym warunkom technicznym w zakresie prawidłowego oznakowania lub wyposażenia pojazdu oraz z braku wyposażenia kierowcy w dokumenty” – wskazano.

Jak zaznaczono w wystąpieniach pokontrolnych, gminy Kolno, Werbkowice i Łagów ograniczyły ofertę transportową jedynie do autobusów szkolnych, dostępnych dla innych mieszkańców. Według NIK prowadziło to do wykluczenia komunikacyjnego mieszkańców w ferie, wakacje i weekendy.

„Mieszkańcy 20 spośród 26 miejscowości Gminy Werbkowice nie mieli zapewnionego dostępu do regularnej komunikacji publicznej (codziennej, w dni świąteczne oraz w okresie ferii i wakacji szkolnych) z wyjątkiem możliwości skorzystania z transportu zapewnionego przez Gminę dla dzieci szkolnych” – wskazała Delegatura NIK w Lublinie w wystąpieniu skierowanym do wójta gminy.

NIK wskazała również na błędy dotyczące realizacji obowiązku sprawozdawczego wobec Marszałka Województwa. Prawie wszystkie skontrolowane jednostki nie przekazywały corocznych informacji o publicznym transporcie zbiorowym lub robiły to nierzetelnie i po terminie.

„Starosta nie wywiązał się z obowiązku przekazywania Marszałkowi Województwa Lubelskiego corocznych informacji dotyczących publicznego transportu zbiorowego określonych w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym . Nie egzekwował również od przewoźników obowiązku składania informacji o liczbie skarg i reklamacji oraz o sposobie ich załatwienia” – podkreśliła Delegatura NIK w Lublinie w wystąpieniu skierowanym do Starostwa Powiatowego w Parczewie.

W sumie kontrolą w zakresie organizacji autobusowego transportu publicznego objęto: Starostwo Powiatowe w Grajewie, Gmina Kolno, Gmina Werbkowice, Starostwo Powiatowe w Parczewie, Starostwo Powiatowe w Olecku, Gmina Biskupiec, Starostwo Powiatowe w Łobzie, Gmina Dolice, Starostwo Powiatowe we Wschowie, Gmina Łagów, gmina Brudzeń Duży i gmina Długosiodło.

mr/