Prezydent miasta Skarżysko-Kamienna zwrócił się do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach z wnioskiem o udzielenie wyjaśnień w sprawie możliwości przeznaczenia z budżetu gminy środków na sfinansowanie zakupu umundurowania dla młodzieżowej drużyny pożarniczej. We wniosku prezydent pytał również, czy realizacja takiego przedsięwzięcia nie narusza art. 44 ust. 2 ustawy o finansach publicznych.

W odpowiedzi na wniosek RIO w Kielcach wyjaśniła, że w pierwszej kolejności należy przywołać treść ogólnej zasady wyrażonej dyspozycją art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, zgodnie z którą, jednostki sektora finansów publicznych dokonują wydatków zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków. 

„Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.), sprawy ochrony przeciwpożarowej należą do zadań własnych gminy. Zadania te zaliczone zostały przez ustawodawcę do zadań użyteczności publicznej gminy, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, co znajduje potwierdzenie w art. 9 ust. 4 tejże ustawy” – wskazano w wyjaśnieniach. 

RIO powołała się również na stanowisko wyrażone przez wiceszefa MSWiA Wiesława Leśniakiewicza, który w odpowiedzi na interpelację wyjaśnił kwestie związane z finansowaniem młodzieżowych drużyn pożarniczych. 

„Zgodnie z obowiązującymi regulacjami, podstawowy ciężar finansowania jednostek OSP, w tym ponoszenie kosztów funkcjonowania MDP należy do zadań własnych gminy. Ponadto jednostki samorządu terytorialnego mogą przekazywać ochotniczym strażom pożarnym dodatkowe środki pieniężne również w formie dotacji (art. 32 ust. 5 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych)” – wskazał Leśniakiewicz.

Jak wyjaśniła RIO podstawą prawną finansowania ochotniczych straży pożarnych z budżetu gminy jest art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o OSP, zgodnie z którym koszty funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych są pokrywane z budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 10 ust. 1 tej ustawy gmina w ramach realizacji zadania własnego w zakresie ochrony przeciwpożarowej zapewnia, stosownie do posiadanych sił i środków, ochotniczym strażom pożarnym m.in. obiekty, tereny, pojazdy i sprzęt specjalistyczny, środki ochrony indywidualnej, umundurowanie, w tym umundurowanie wyjściowe, i środki łączności oraz ich utrzymanie a także ubezpieczenie strażaków ratowników OSP i kandydatów na strażaków ratowników OSP oraz członków i opiekunów młodzieżowych drużyn pożarniczych i dziecięcych drużyn pożarniczych.

„Przepis ten zawiera katalog obejmujący swoim zakresem przedmiotowym zadania finansowane przez gminę ze swojego budżetu, jako zadanie własne gminy, o którym mowa w przepisie art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy o samorządzie gminnym. Z takiej konstrukcji przepisu należy wnioskować, że każda gmina samodzielnie decyduje o wysokości środków przeznaczonych na realizację zadania własnego w zakresie ochrony przeciwpożarowej” – podkreślono. 

RIO zauważyła również, że ustawodawca wyszczególnił zakres możliwych wydatków, podając m.in. umundurowanie, w tym umundurowanie wyjściowe, przy czym przepis ten nie wskazuje na bezpośredni związek zapewnienia umundurowania z realizacją działań ratowniczych. 

„Odrębnej podstawy prawnej legalizującej wspomniany wydatek można upatrywać w przywołanej już treści art. 32 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, gdzie postanowiono, że koszty funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych są pokrywane w szczególności z budżetów jednostek samorządu terytorialnego” – wskazała RIO.

W wyjaśnieniach przypomniano też, że istnieją inne źródła pokrywania kosztów funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych, w tym m.in.: środki z budżetu państwa przekazywane Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej, wpływy instytucji ubezpieczeniowych, środki pochodzące ze zbiórek publicznych i darowizn oraz środki własne OSP.

mr/