System postępowania z rzeczami znalezionymi, obowiązujący od ponad dziesięciu lat, przejdzie gruntowną reformę. Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o rzeczach znalezionych oraz Kodeksu cywilnego, podpisana przez Prezydenta 12 lutego 2026 r., wprowadza szereg zmian mających odciążyć administrację samorządową oraz doprecyzować procedury.

Kluczową zmianą z punktu widzenia organizacji pracy urzędu jest doprecyzowanie właściwości miejscowej organu. Dotychczasowe przepisy dopuszczały dwie możliwości – sprawą mógł się zajmować albo starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania znalazcy, albo ze względu na miejsce znalezienia rzeczy. Według nowych przepisów organem prowadzącym postępowanie poszukiwawcze jest wyłącznie starosta właściwy ze względu na miejsce znalezienia rzeczy.

Znalazca nadal może oddać przedmiot staroście właściwemu dla swojego miejsca zamieszkania, jednak ten staje się jedynie pośrednikiem. Jego obowiązkiem jest niezwłoczne powiadomienie starosty właściwego miejscowo i przekazanie mu rzeczy wraz z odpisem protokołu.

Nowelizacja wprowadza mechanizm waloryzacji progów finansowych, odchodząc od sztywnej kwoty 100 zł. Zgodnie z nowymi przepisami próg ten został ustalony na poziomie 5 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę. W bieżącym roku będzie to 240,30 zł.

W przypadku znalezienia pieniędzy starosta sporządza opis ich nominałów i waluty, a następnie wpłaca je na rachunek sum depozytowych. Nowością jest możliwość przechowywania walut obcych w kasie pancernej urzędu lub skrytce sejfowej, zamiast obligatoryjnego przewalutowania.

Ustawodawca wprowadził szczególny tryb postępowania z przedmiotami wrażliwymi, takimi jak dokumenty z danymi osobowymi, klucze, karty dostępu czy piloty. Przedmioty te zostały wyłączone z możliwości nabycia ich własności przez znalazcę. Po upływie terminów odbioru przez osobę uprawnioną stają się one własnością powiatu, który ma ustawowy obowiązek ich niezwłocznego zniszczenia – co musi zostać potwierdzone protokołem.

Rozszerzono katalog podmiotów uprawnionych do przyjmowania sprzętu i ekwipunku wojskowego – oprócz starosty będzie to również najbliższa jednostka Żandarmerii Wojskowej. Wyłączono z obowiązku przekazania staroście rzeczy wymagających pozwolenia, w tym broń i amunicję, oraz rzeczy niebezpiecznych; w takich przypadkach znalazca ma obowiązek zawiadomić Policję.

Nowelizacja wydłuża czas, w którym zarządcy budynków publicznych lub środków transportu mogą samodzielnie poszukiwać właściciela – z 3 dni do 30 dni. Dopiero po tym terminie rzecz musi trafić do właściwego starosty.

Dla urzędników istotne będzie skrócenie wynikających z Kodeksu cywilnego terminów na odbiór rzeczy: do 6 miesięcy od dnia znalezienia rzeczy w przypadku imiennego wezwania oraz do roku, jeśli wezwanie było publiczne z powodu braku danych uprawnionego. Po upływie tych terminów rzecz stanie się własnością znalazcy albo Skarbu Państwa – w przypadku zabytków i materiałów archiwalnych.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia i ma zastosowanie do rzeczy znalezionych po dniu wejścia w życie.

mam/