W piątek opublikowano zaktualizowaną wersję projektu ustawy wdrażającej nowy system ROP (UC100), który ma m.in. odciążyć mieszkańców ponoszących obecnie nadmierne koszty zagospodarowania odpadów opakowaniowych w ramach opłat komunalnych. 

Regulacja zakłada, że producenci będą wnosić opłatę opakowaniową do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), który jako publiczna organizacja ROP Opakowań będzie przekazywał te środki m.in. gminom na pokrycie kosztów selektywnego zbierania i transportu odpadów.

Zgodnie z nową wersją projektu ustawa wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2027 r., przy czym na lata 2027-2028 przewidziano okres przejściowy.

W pierwszym roku okresu przejściowego stawka opłaty opakowaniowej będzie ograniczona do niezbędnego minimum, które pozwoli na pokrycie kosztów rekompensat dla gmin składających się ze stałego przepływu finansowego w wysokości ok. 6 zł na mieszkańca za utrzymanie systemu odbioru odpadów opakowaniowych od mieszkańców oraz niezbędnych kosztów administracyjnych związanych z pełnym wdrożeniem nowego systemu ROP od roku 2029.

Dodatkowo nowa wersja projektu przewiduje obniżenie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych dla roku 2025 z 55 proc. do 50 proc. Kolejne poziomy w latach 2026–2029 zostaną proporcjonalnie dostosowane, przy jednoczesnym utrzymaniu ambitnych celów (60 proc. i 65 proc.) odpowiednio od 2030 i 2035 roku. Zmiana ta ma uchronić samorządy przed dotkliwymi karami administracyjnymi za nieosiągnięcie zbyt wygórowanych celów w obecnych warunkach finansowych.

Mec. Kiełbus o nowej wersji ustawy o ROP 

W komentarzu dla Serwisu Samorządowego PAP mecenas Maciej Kiełbus ocenił, że szykują się bardzo trudne konsultacje projektu ustawy o ROP.

"Uważam, że zaproponowane przesunięcie terminu wdrożenia modelu ROP na 2027 wynika z tego, że szykują się ciężkie konsultacje. To będzie walka na śmierć i życie. Niestety w związku z sytuacją geopolityczną producenci opakowań zyskali teraz dodatkowy argument i będą próbowali przekonywać resort argumentami proinflacyjnymi" - ocenił ekspert ZMP. 

Według mecenasa, jeśli ustawy nie uda się uchwalić w tym roku "to już się to nie uda przed wyborami parlamentarnymi". 

Mec. Kiełbus przypomniał, że reforma ROP ma dla samorządów znaczenie fundamentalne. „Wpływa ona na dwa istotne elementy, na które gminy nie mają obecnie wpływu, tj. na ilość i jakość wytwarzanych odpadów (ich zdolność do recyklingu). Po drugie zapewnia ona stabilne podstawy finansowania gminnych systemów odpadowych z drugiego źródła – obok środków pochodzących z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi także ze środków ROP” – wskazał ekspert Związku Miast Polskich. 

Odnosząc się do nowej wersji projektu mec. Kiełbus pozytywnie ocenił powierzenie kluczowej roli podmiotowi publicznemu (NFOŚiGW), „co gwarantuje transparentność i chroni mniejsze gminy przed dominacją podmiotów prywatnych”.

„Model odmienny oparty na kluczowej roli podmiotów prywatnych mających negocjować z gminami – zwłaszcza tymi najmniejszymi (ok 80% gmin w Polsce to gminy poniżej 15.000 mieszkańców) stanowiłby naruszenie równowagi sił” – ocenił ekspert.

Mecenas podkreślił, że obniżenie wskaźnika recyklingu z 55 do 50 proc. „to zmiana niezwykle oczekiwana przez środowiska samorządowe”. Zwrócił jednak uwagę na dość późne jej wdrożenie.

„Niestety Ministerstwo Klimatu nie zdecydowało się zaproponować tych zmian wcześniej – np. przy okazji zmian w systemie kaucyjnym na początku roku. Upadła także koncepcja zamieszczenia tych zmian w ustawie o związku metropolitalnym w województwie pomorskim. Nie zapadła także decyzja o przygotowaniu odrębnego projektu ustawy nowelizującej, co znacząco opóźniłoby wejście w życie oczekiwanych przez samorządy przepisów w tym zakresie. Należy przyjąć, iż zdaniem Ministerstwa ustawa dotycząca ROP ma największe szanse na szybkie uchwalenie i wprowadzenie zmian związanych z poziomami recyklingu” – wskazał ekspert.

mp/