„W krótkim okresie JST powinny utrzymać relatywnie dobre wyniki finansowe, czemu sprzyja stabilizacja dochodów oraz ograniczona presja wydatkowa. W trudniejszej sytuacji mogą jednak pozostawać jednostki o słabnącej bazie podatkowej, wynikającej m.in. z procesów depopulacyjnych lub ograniczania aktywności gospodarczej” - napisano w raporcie PKO BP.

Ekonomiści zaznaczają, że rok 2025 był pierwszym rokiem funkcjonowania nowego systemu finansowania JST, opartego w znacznie większym stopniu na dochodach własnych generowanych przez mieszkańców i przedsiębiorstwa z terenu danej jednostki.

„Łączne dochody JST wyniosły 468,2 mld zł, rosnąc o 8,5 proc., a więc wolniej niż rok wcześniej. W strukturze dochodów wyraźnie wzrósł udział dochodów własnych (do blisko 70 proc. vs ok. 50 proc. przed reformą), przy jednoczesnym spadku udziału subwencji (do 11 proc. wobec ok. 28 proc.)” - napisano w raporcie.

„Wydatki JST rosły nieco wolniej niż dochody (+7,9 proc.), co przełożyło się na niewielką nadwyżkę budżetową w wysokości 1,8 mld zł – pierwszą od 2021” - dodano.

Autorzy raportu wskazują, że tempo wzrostu wielu kategorii wydatków bieżących wyraźnie osłabło, zwłaszcza w obszarze wynagrodzeń, kosztów obsługi długu oraz wydatków na energię.

„Obserwowany obecnie wzrost cen surowców energetycznych, będący wynikiem konfliktu na Bliskim Wschodzie, może jednak zwiększyć presję na koszty samorządów związane z zakupem energii oraz utrzymaniem podmiotów odpowiedzialnych za lokalny transport, gospodarkę odpadami, wod-kan, czy funkcjonowanie obiektów sportowych” - napisano.

„Nadwyżka operacyjna wzrosła do rekordowych 39,3 mld zł. Poprawiła się również sytuacja większości jednostek – jedynie 2,1 proc. JST odnotowało deficyt operacyjny (wobec 7,3 proc. rok wcześniej). Wciąż jednak istotna grupa miast na prawach powiatu (15 proc.) nie równoważy części bieżącej budżetu, co ogranicza ich zdolność do finansowania inwestycji” - dodano.

Inwestycje samorządowe powróciły z kolei na ścieżkę wzrostu (+9,4 proc.), po spadku w 2024.

„W 2026 oczekiwane jest utrzymanie tej tendencji, m.in. w związku z kumulacją środków z KPO” - prognozują ekonomiści PKO BP.

„Zadłużenie JST wzrosło umiarkowanie (+4,0 proc.) do 115,5 mld zł, przy jednoczesnym spadku relacji długu do dochodów – do 24,7 proc. Pozycja krajowego sektora finansowego w finansowaniu samorządów umacnia się – udział banków i pozostałych krajowych instytucji finansowych wzrósł do 75 proc.” - wskazano w raporcie.

pat/ mam/