W szkołach i przedszkolach obowiązują zmiany w zasadach żywienia dzieci i młodzieży. W jadłospisach obok mięsa mają regularnie pojawiać się m.in. ryby i potrawy z nasion roślin strączkowych, a ograniczane są cukier i sól. Zmiany mają pomóc w przeciwdziałaniu otyłości wśród dzieci.

Rzecznik Głównego Inspektoratu Sanitarnego Marek Waszczewski powiedział PAP, że rozporządzenie ministra zdrowia nie wprowadza zmian w zakresie organizacji i planowania kontroli przez Państwową Inspekcję Sanitarną.

„Prowadzimy stały nadzór nad jednostkami systemu oświaty. Kontrole, tak jak dla całego obszaru żywności, będą odbywać się zgodnie z ustalonym harmonogramem” - wskazał rzecznik.

Zaznaczył, że kontrole odbywają się bez zapowiedzi, a te które zostaną przeprowadzone po wejściu w życie nowych przepisów, będą brały pod uwagę zmienione wymagania dotyczące jadłospisów.

W ubiegłym roku szkolnym Państwowa Inspekcja Sanitarna przeprowadziła ponad 16 tys. kontroli w ponad 12,7 tys. stołówek - w szkołach, przedszkolach, bursach i internatach oraz zakładach specjalnych i wychowawczych. Skontrolowano też ponad tysiąc sklepików szkolnych.

„Liczba kontroli jest wyższa od liczby skontrolowanych miejsc, bo z zasady Inspekcja wraca do placówek, w których stwierdzono uchybienia” - wyjaśnił rzecznik.

Waszczewski zaznaczył, że nie każde uchybienie kończy się mandatem.

„Podczas kontroli zakładów żywienia zbiorowego osobom odpowiedzialnym za organizację żywienia oraz przygotowywanie posiłków przekazywane są wskazówki i zalecenia dotyczące prawidłowego planowania jadłospisów. Kontrolerzy informują również o obowiązujących przepisach określających wymagania dla środków spożywczych stosowanych w żywieniu zbiorowym dzieci i młodzieży. Zwracają także uwagę na obowiązek udostępniania, w miejscu widocznym dla dzieci i młodzieży, informacji o składnikach i surowcach użytych do przygotowania posiłków, w tym o substancjach alergennych” - przekazał rzecznik.

W ubiegłym roku szkolnym stwierdzono nieprawidłowości w 1,8 tys. obiektów. Państwowa Inspekcja Sanitarna wydała ponad 800 decyzji „w celu poprawy stanu sanitarnego”, nałożyła prawie 460 grzywien (łącznie na ponad 107 tys. zł) oraz 67 kar pieniężnych (łącznie na ponad 142 tys. zł).

Najważniejsze zmiany wprowadzone nowym rozporządzeniem ministra zdrowia dotyczące szkolnych jadłospisów to: wprowadzenie co najmniej jednego pełnowartościowego posiłku na bazie nasion roślin strączkowych w tygodniu i bez dodatku produktów odzwierzęcych, ograniczenie podawania potraw mięsnych w ramach obiadu do dwóch razy w tygodniu oraz przygotowywanie zup na wywarach warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu. W codziennych posiłkach ma być więcej warzyw i owoców oraz produktów pełnoziarnistych. Preferowanym napojem jest woda.

Zmiany poprało Polskie Towarzystwo Otyłości Dziecięcej (PTOD), ale podkreśliło, że o ich skuteczności zdecyduje praktyka oraz sposób wdrożenia.

Zdaniem PTOD kluczowe jest stworzenie w szkołach i przedszkolach takiego otoczenia, w którym zdrowszy wybór będzie łatwo dostępny dla dzieci. Towarzystwo zwróciło uwagę, że nie powinno się przenosić całej odpowiedzialności za wybory żywieniowe na uczniów.

„Nowe przepisy idą w dobrym kierunku, ponieważ zmieniają nie tylko wymagania dotyczące produktów i posiłków, ale całe środowisko, w którym dzieci dokonują wyborów żywieniowych. Nie wystarczy mówić dziecku, że powinno wybierać zdrowiej, jeśli łatwiej dostępne są produkty o niskiej wartości odżywczej. Teraz najważniejsze będzie to, aby nowe zasady rzeczywiście zadziałały w praktyce” - przekazał PAP prof. Paweł Matusik, przewodniczący PTOD, konsultant wojewódzki ds. pediatrii w woj. śląskim.

Według najnowszych danych badania WHO COSI nadwaga lub otyłość występują u 33 proc. polskich dzieci w wieku wczesnoszkolnym, a 15 proc. ośmiolatków choruje na otyłość.

Nowe rozporządzenie ministra zdrowia zastąpiło regulacje obowiązujące od 2016 r.

kra/ jms/ mark/