Państwowa Inspekcja Pracy przypomniała zasady stosowania przepisów związanych z wykorzystaniem urlopu wypoczynkowego przez pracownika. Chodzi m.in. o to, czy podczas urlopu lub po godzinach pracy trzeba mieć przy sobie telefon służbowy i sprawdzać służbową pocztę elektroniczną.

„Pracownik korzystający z urlopu wypoczynkowego lub czasu wolnego od pracy co do zasady nie musi mieć przy sobie telefonu służbowego ani kontrolować służbowej skrzynki e-mail, a telefon służbowy może pozostawić w pracy, jeżeli pracodawca nie określił innych zasad dotyczących korzystania z powierzonych narzędzi pracy” – wskazano w wyjaśnieniach. 

Jak podkreślono, stała dostępność pracownika podczas urlopu byłaby trudna do pogodzenia z celem urlopu wypoczynkowego, ponieważ prawo do urlopu i odpoczynku oznacza, że pracownik powinien mieć możliwość rzeczywistego oderwania się od obowiązków zawodowych i regeneracji sił, bez konieczności pozostawania w bieżącej gotowości do wykonywania pracy. Według PIP konieczność podejmowania w czasie urlopu obowiązków służbowych może prowadzić do uznania, że urlop został zakłócony lub faktycznie przerwany, a pracodawca będzie musiał ponieść konsekwencje swoich decyzji.

PIP wyjaśniła, że zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów”. Regulacja ta została rozwinięta w art. 152 § 1 Kodeksu pracy, który stanowi, że „pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego”.

„Celem urlopu jest rzeczywisty wypoczynek i regeneracja sił pracownika, dlatego w okresie wolnym od pracy co do zasady nie powinien on pozostawać w stałej gotowości do wykonywania obowiązków służbowych. Co do zasady pracownik nie ma obowiązku pozostawania w dyspozycji pracodawcy poza czasem pracy ani podczas urlopu wypoczynkowego, chyba że wynika to z przepisów, charakteru zajmowanego stanowiska” – wskazano.

PIP przypomniała również, że Kodeks pracy przewiduje wyjątkową możliwość odwołania pracownika z urlopu. Zgodnie z art. 167 § 1 Kodeksu pracy pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko wtedy, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu. Jednocześnie, zgodnie z § 2 tego przepisu, pracodawca jest obowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu.

„Kontaktowanie się z pracownikiem przebywającym na urlopie powinno mieć charakter wyjątkowy. Jeżeli pracodawca oczekuje od pracownika podjęcia czynności służbowych, rozwiązania problemu lub stawienia się do pracy z uwagi na nieprzewidziane okoliczności, taka sytuacja może być traktowana jako faktyczne przerwanie urlopu i odwołanie pracownika z urlopu, ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z art. 167 Kodeksu pracy. Nie można więc przyjmować, że pracownik w trakcie urlopu pozostaje stale do dyspozycji pracodawcy tylko dlatego, że posiada telefon służbowy lub dostęp do służbowej poczty elektronicznej” – wskazano.

Inspekcja wyjaśniła, że podobne zasady dotyczące korzystania ze służbowego telefonu lub poczty elektronicznej obowiązują nie tylko w czasie urlopu, ale również po godzinach pracy określonych w umowie. 

„Po zakończeniu dnia pracy pracownik nie jest zobowiązany do stałego monitorowania skrzynki e-mail czy odbierania połączeń służbowych. Wymaganie ciągłej dostępności mogłoby prowadzić do naruszenia prawa do odpoczynku dobowego i tygodniowego” – wskazano. 

Wyjątkiem od tej zasady są sytuacje, w których pracownik pełni dyżur lub z uwagi na specyfikę stanowiska został zobowiązany do pozostawania w gotowości do podjęcia określonych działań. W takich przypadkach obowiązki i zasady kontaktu powinny być jasno określone przez pracodawcę.

mr/