Związek Miast Polskich poinformował, że prezydenci i burmistrzowie zasiadający w Zarządzie ZMP zaakceptowali stanowisko Komisji Administracji ZMP dotyczące reformy systemu oświadczeń majątkowych osób pełniących funkcje publiczne. Chodzi o wprowadzenie całkowitego zakazu powszechnej publikacji pełnej treści oświadczeń majątkowych na stronach Biuletynu Informacji Publicznej.

Według samorządowców konieczne jest wypracowanie nowoczesnego modelu kontroli majątkowej, który zapewni równowagę pomiędzy zasadą transparentności życia publicznego a konstytucyjną ochroną prywatności i bezpieczeństwa osób pełniących funkcje publiczne.

„Choć instytucja oświadczeń majątkowych pozostaje istotnym elementem prewencji antykorupcyjnej, jej obecny model oparty na powszechnej, trwałej i indeksowalnej publikacji danych w internecie wymaga pilnej aktualizacji ze względu na nieadekwatność do obecnych uwarunkowań technologicznych. Konieczność publicznego „obnażania” statusu majątkowego oraz obawa przed stygmatyzacją i hejtem stanowią istotną barierę w podejmowaniu służby publicznej przez wysokiej klasy ekspertów i menedżerów” – wskazano w komunikacie ZMP.

Jak podkreślono w komunikacie, przedstawiciele miast wyrazili poparcie dla rozwiązanie polegające na składaniu oświadczeń wyłącznie w formie elektronicznej bezpośrednio do instytucji kontrolnych takich jak urzędy skarbowe, czy CBA. Jednocześnie proponują zniesienie obowiązku dołączania kopii zeznań podatkowych PIT, a także publikację przez organy kontrolne jedynie informacji o wyniku analizy oświadczeń np. w formie „stwierdzono/nie stwierdzono nieprawidłowości”.

W lutym Komisja Administracji ZMP, która dyskutowała na temat konieczności przeprowadzenia kompleksowej i systemowej reformy zasad jawności oświadczeń majątkowych składanych przez osoby publiczne uznała, że obecny system publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej powstał w realiach, które nie uwzględniały zagrożeń związanych z automatycznym przetwarzaniem danych, agregowaniem oraz profilowaniem, co ułatwia inwigilację osób publicznych przez podmioty przestępcze.

„Powszechny dostęp do informacji o zasobach pieniężnych, kryptowalutach, czy mieniu ruchomym powyżej 10 000 zł (marka i rocznik pojazdów, biżuteria) stwarza realne ryzyko kradzieży, wymuszeń oraz oszustw inwestycyjnych, zagrażając bezpieczeństwu osób pełniących funkcje publiczne i ich rodzinom” – wskazano.

Jak poinformowano w komunikacie po posiedzeniu Komisji, zdaniem jej członków obowiązujący model jest niewspółmierny do celu regulacji i naruszający art. 31 ust. 3 (zasada proporcjonalności), art. 47 (prawo do ochrony życia prywatnego) oraz art. 51 Konstytucji RP, a także zasadę minimalizacji danych wynikającą z przepisów RODO. Według Komisji istnieje również niezrozumiała dysproporcja w poziomie ochrony – funkcjonariusze służb mundurowych, specjalnych oraz żołnierze zawodowi korzystają z ochrony polegającej na niepublikowaniu ich oświadczeń majątkowych, podczas gdy osoby zatrudnione w samorządzie, pełniąc równie odpowiedzialne funkcje, są tej ochrony pozbawieni.

mr/