- Należy spodziewać się stopniowej racjonalizacji kosztów działania w jednostkach przystępujących do centralizacji usług – uważa Iwona Wieczorek, dyrektor Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego.

1 stycznia 2016 roku weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw, która daje samorządom możliwość tworzenia centrów usług wspólnych (CUW). Dzięki temu istnieje możliwość wspólnej obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej w jednostkach samorządu terytorialnego (JST).

- Rozwiązanie to jest stosowane w praktyce międzynarodowej od lat osiemdziesiątych dwudziestego wieku zarówno w sektorze prywatnym jak i publicznym. Szacuje się, że implementacja CUW może spowodować oszczędności od 25 proc. do 50 proc. , w związku z tym należy spodziewać się stopniowej racjonalizacji kosztów działania w jednostkach przystępujących do profesjonalizacji i centralizacji usług – uważa Iwona Wieczorek, dyrektor Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego.

Utworzenie wspólnej obsługi na terenie danej JST lub kilku jednostek zgodnie z zapisami nowelizowanych ustaw może nastąpić w stosunku do następujących kategorii jednostek obsługiwanych:

- jednostek organizacyjnych zaliczanych do sektora finansów publicznych;

- samorządowych instytucji kultury;

- innych zaliczanych do sektora finansów publicznych samorządowych osób prawnych utworzonych na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, instytutów badawczych, banków i spółek prawa handlowego.

Natomiast jednostką obsługującą, a więc prowadzącą działalność w zakresie wspólnej obsługi, może być urząd gminy (starostwo powiatowe lub urząd marszałkowski), inna jednostka organizacyjna JST, jednostka organizacyjna związku międzygminnego (powiatów lub powiatowo-gminnego).

W przypadku powołania CUW w ramach istniejącej struktury (np. jako wydziału/referatu w urzędzie gminy) odpowiedzialność za przekazane zadania zostanie zgodnie z ustawą przeniesiona na kierownika jednostki.

Jak podkreśla Iwona Wieczorek, odpowiednie zaplanowanie struktury jednostek w początkowej fazie procesu powoływania CUW ma ogromne znaczenie dla późniejszej działalności. Dotychczas w bardzo wielu gminach funkcjonowała wspólna obsługa ekonomiczno-administracyjna szkół tzw. ZEAS –y (Zespoły Ekonomiczno-Administracyjne Szkół). Pełniły one podobną funkcję jak CUW-y, jednak z uwagi na zmiany prawne konieczne będzie ich dostosowanie do nowych uregulowań.

Okres przejściowy trwa jeden rok od wejścia w życie ustawy, co oznacza, że do końca 2016 roku dotychczasowe zespoły obsługi szkół muszą zostać przekształcone w CUW-y. W związku z tym Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego od 4 lutego 2016 r. prowadzi szkolenia na temat praktycznych aspektów tworzenia CUW.

Eksperci doradzają, w jaki sposób należy dostosować się do zmian w przepisach. Samorządowcy zaś rozważają, czy powielić dotychczasowe rozwiązania organizacyjne i zakres zadań ZEAS-ów, czy też korzystając z nowych możliwości, stworzyć struktury o szerszym zakresie podmiotowym i przedmiotowym.

- Podczas dyskusji często pojawiają się odmienne zdania na temat tworzenia CUW, ponieważ centra obsługi wspólnej mają zarówno zdecydowanych zwolenników, jak i przeciwników. Przedstawiciele samorządów, w których funkcjonują ZEAS-y najpewniej chętniej będą przekształcać je w CUW-y – przypuszcza Iwona Wieczorek.

Jak dodaje, wielu burmistrzów, wójtów i prezydentów, podejmie zdecydowane działania w kierunku utworzenia CUW ze względu na korzyści związane z obniżeniem kosztów i poprawą jakości obsługi. Jej zdaniem odmienne podejście mają niekiedy włodarze mniejszych gmin, oni bowiem zwracają większą uwagę na bezpośrednie kontakty i relacje z mieszkańcami, nie zaś tylko na aspekty ekonomiczne.

- Wprowadzenie CUW do porządku prawnego wydaje się wystarczająco zachęcającą i elastyczną propozycją, aby zainteresować nią JST. Duża dowolność zakresu działalności i sposobu organizacji powinna zachęcić lokalne władze do aktywizacji w tym zakresie. Czy jednak samorządy będą chętnie sięgały po możliwość stosowania takiego rozwiązania? – zastanawia się Iwona Wieczorek.

Źródło: Materiał nadesłany przez Uniwersytet Łódzki

Kkż/Serwis Samorządowy PAP

Iwona Wieczorek - dr nauk ekonomicznych, dyrektor Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego, adiunkt w Katedrze Pracy i Polityki Społecznej UŁ, Prezydent Miasta Zgierza (2010-2014), członek Zarządu Związku Miast Polskich (2012-2015), członek Zarządu Łódzkiego Obszaru Metropolitalnego (2014-2015), członek Powiatowej Rady Zatrudnienia w Zgierzu (2012-2015), członek Rady Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ (2000-2004), członek Rad Nadzorczych, koordynator i sekretarz licznych projektów unijnych dotyczących problemów społecznych i przedsiębiorczości. Szkoleniowiec, autorka i współautorka ponad 50 publikacji naukowych.