Jak powinna wyglądać wzorowa współpraca między samorządem a społecznością lokalną? Przedstawiamy kilka przykładów – laureatów tegorocznej edycji konkursu „Super Samorząd”.

W 2018 r. laureatami tego konkursu, organizowanego przez Fundację Batorego w ramach akcji „Masz Głos”, zostało siedem lokalnych grup wraz z władzami samorządowymi, które „otworzyły się na dialog i zaangażowały w realizację inicjatyw podjętych przez mieszkanki mieszkańców”:

Stowarzyszenie Przyjaciół Doliny Białej Lądeckiej “Kruszynka” oraz władze gminy Stronie Śląskie (województwo dolnośląskie) – „Inicjatywa uchwałodawcza się przydaje / Stary Gierałtów”

Nagroda za skuteczne wykorzystanie inicjatywy uchwałodawczej mieszkańców i za budowanie tożsamości lokalnej poprzez upamiętnienie zasłużonej dla regionu postaci

Stowarzyszenie Przyjaciół Doliny Białej Lądeckiej „Kruszynka” pokazało mieszkankom i mieszkańcom, jak przydatna może być inicjatywa uchwałodawcza. Dzięki tej metodzie społeczność wsi zadecydowała, jak nazwany zostanie główny plac we wsi.

Dolnośląska gmina Stronie Śląskie jest przykładem samorządu opartego na rzeczywistej współpracy mieszkańców i władz – od lat działają tam takie narzędzia, jak fundusz sołecki, konsultacje społeczne i budżet obywatelski. W tym roku dzięki metodzie inicjatywy uchwałodawczej społeczność wsi Stary Gierałtów doprowadziła do nazwania głównego placu wsi imieniem księdza Stefana Witczaka, który zasłużył się m.in. obroną zabytków, pomocą niepełnosprawnym oraz wspieraniem dzieci i młodzieży. Podobną propozycję w zeszłorocznych konsultacjach społecznych poparło aż 220 osób, w tym roku pod napisanym przez stowarzyszenie projektem uchwały zebrano 45 podpisów – prawie dwa razy więcej niż wymagane w statucie gminy 25 podpisów! Władze lokalne wsparły działania mieszkańców – radni z Komisji Infrastruktury, Komisji Budżetu i Finansów, Komisji Oświaty, Sportu i Zdrowia oraz Komisji Rozwoju Gospodarczego pozytywnie zaopiniowali projekt, pomogli dokonać poprawek formalnych i przegłosowali uchwałę. Na początku kwietnia mieszkańcy uroczyście umieścili na placu dwie tabliczki z jego nową nazwą.

Fundacja TRYBIK oraz władze gminy Obrowo i władze gminy Lubicz (województwo kujawsko-pomorskie) – „Wolontariat ponad granicami”

Nagroda za współpracę ponad granicami, zaangażowanie młodzieży oraz rozwój i wzmocnienie wolontariatu w gminach

Zaangażowanie społeczności w działania, wzmocnienie współpracy między dwiema gminami i Gala Wolontariuszy – oto tegoroczne osiągnięcia Fundacji Trybik i mieszkańców oraz władz dwóch niewielkich gmin: Lubicza i Obrowa.
W ramach akcji Masz Głos 2017/2018 Fundacja Trybik zorganizowała warsztaty dla mieszkańców „Poznaj, zdecyduj i działaj! Wolontariat w pigułce”, po których wszyscy (!) uczestnicy i uczestniczki zadeklarowali chęć działania i zaangażowali się w przedsięwzięcia Fundacji (przy imprezie mikołajkowej dla dzieci pomagało aż 20 osób!), a także w inicjatywy w swoich miejscowościach, w szkolnych klubach wolontariatu lub w WOŚP. Sukcesem były też kolejne warsztaty w trzech gminnych szkołach.

Aby mieszkańcy mogli wzajemnie się poznać i zaprezentować swoje działania, Fundacja zorganizowała Galę Wolontariuszy, w której udział wzięło ponad 100 uczestników i kluby wolontariatu z 12 szkół. Docelowo ma powstać baza wolontariuszy łącząca chętnych do działania mieszkańców z akcjami, w które mogą się zaangażować. Działania Fundacji zostały wsparte przez lokalne władze, instytucje i organizacje – np. wójtowie obu gmin uruchomili dodatkowe połączenia między nimi; urzędy wsparły Galę i fundują nagrody dla działaczy; pomocą służą też radni, ośrodki pomocy społecznej, szkoły i biblioteki.

Nieformalna grupa PRO Świebodzin oraz władze gminy Świebodzin (województwo lubuskie) –„Młodzież praktykuje partycypację obywatelską”

Nagroda za stworzenie mechanizmu finansowania inicjatyw młodzieży, uczącego aktywnego udziału w życiu społecznym

Dzięki działaniom nieformalnej grupy PRO Świebodzin młodzież z całej gminy będzie poprzez praktykę uczyła się partycypacji obywatelskiej. Już w przyszłym roku szkolnym gmina Świebodzin uruchomi program grantowy Młodzież Ma Głos, w którym uczniowie będą zgłaszać projekty i decydować, które z nich zostaną sfinansowane.

Pomysł wyrósł z przekonania, że partycypacji obywatelskiej trzeba uczyć od małego i że najlepszą nauką jest nauka przez praktykę. Projekty pisane przez grupy uczniów trafią do samorządów szkolnych, a najlepsze z nich zostaną zarekomendowane Młodzieżowej Radzie Miejskiej, która przyzna projektom granty. Nauczyciele będą tylko doradzali i koordynowali działania. Propozycja programu grantowego została skonsultowana z nauczycielami, dyrektorami szkół i lokalnymi organizacjami oraz pozytywnie oceniona przez mieszkańców i Młodzieżową Radę Miejską. Po przedstawieniu konkretnej koncepcji władze lokalne przeszły od początkowego sceptycyzmu do prawdziwego entuzjazmu! Rozmowy z burmistrzem i przewodniczącym rady miejskiej oraz przedstawienie projektu Gminnej Komisji Kultury, Oświaty i Sportu zaowocowało jednogłośnym przyjęciem programu. Pierwsze granty zostaną przyznane już w nadchodzącym roku szkolnym, a pięć z sześciu gminnych szkół podstawowych już zadeklarowało udział w programie.

Fundacja Prawnikon oraz władze Rzeszowa (województwo podkarpackie) – „Kobiety silnie reprezentowane”

Nagroda za powołanie Podkarpackiej Rady Programowej Kobiet, a także konsekwentną, szeroką i systematyczną działalność na rzecz poprawy sytuacji kobiet w regionie

Mieszkanki Podkarpacia zyskały w zeszłym roku silną reprezentację. Założyły Podkarpacką Radę Programową Kobiet, doradzającą władzom samorządowym i działającą na rzecz kobiet.

Utworzona z inicjatywy Fundacji Prawnikon Rada opiniuje projekty uchwał i strategii rozwoju, monitoruje działania władz i instytucji samorządowych, organizuje wsparcie prawne, psychologiczne i obywatelskie oraz szkolenia i wydarzenia otwarte. Władze lokalne po początkowej życzliwej obojętności aktywnie zaangażowały się w działania Rady. W debacie na temat sytuacji rodziców osób z niepełnosprawnościami wzięli udział radni zajmujący się sprawami takich osób, w spotkaniu „Alimenty to nie prezenty” uczestniczył zastępca dyrektora MOPS-u. Urząd Miasta Rzeszowa co miesiąc udziela też sali na dwugodzinne wydarzenia, Rada zorganizowała tam m.in. pokaz filmu Podziemne państwo kobiet. Urzędnicy wysyłają zaproszenia na wydarzenia i licznie na nie przychodzą. Czują się współorganizatorami akcji prowadzonych przez Radę – mówi Patricia Mitro, prezeska Fundacji Prawnikon.

Postulat Rady o utworzenie przy Urzędzie Miasta stałego ciała doradczego w sprawach kobiet prezydent spełnił w niecałe dwa miesiące. Dzięki powstaniu Rady mieszkanki i mieszkańcy Podkarpacia zyskali wpływ na działania władz, a licznie odwiedzane wydarzenia są przestrzenią dialogu między nimi. Swoje sugestie i propozycje mogą wysyłać na specjalnie założoną e-mailową skrzynkę obywatelską.

Stowarzyszenie Głos Kociewia oraz władze Starogardu Gdańskiego i władze Powiatu Starogardzkiego (województwo pomorskie) – „Mieszkańcy zadają pytania, a władza… odpowiada”

Nagroda za stworzenie mechanizmu stałej kontroli przejrzystości działania władz oraz informowania mieszkańców o ich działaniu

Stowarzyszenie Głos Kociewia przekonało władze lokalne do publikowania w internecie informacji o ich pracach oraz zachęciło mieszkańców do korzystania z tych wiadomości.

Celami działań stowarzyszenia były: poszerzenie informacji publikowanych w BIP gminy i starostwapowiatowego m.in. o protokoły z posiedzeń komisji i nagrania audio sesji rady powiatu oraz wprowadzenie biuletynów na stronach spółek miejskich. Dzięki kontaktom telefonicznym i spotkaniom z wiceprezydentem miasta, przewodniczącymi rady miasta i powiatu, radnymi i starostą powiatowym udało się przekonać władze do spełnienia wszystkich postulatów! Władze miasta były otwarte na współpracę, potrzebę jawności dostrzegły także władze powiatu.

W sondzie internetowej mieszkańcy wyrazili swoje zainteresowanie streamingiem z sesji rady, a publikowane w BIP-ie interpelacje i zapytania radnych wraz z odpowiedziami Prezydenta są w miarę udostępniania kolejnych informacji żywo komentowane i dyskutowane na forach. Członkowie i członkinie stowarzyszenia odbyli około 30 spotkań na temat uzyskiwania informacji z urzędów.

Stowarzyszenie Wędkarskie Jeziora Linowskiego, Stowarzyszenie Przystanek Łęgajny oraz władze gminy Barczewo (województwo warmińsko-mazurskie) – „Drzewa dla nowego pokolenia”

Nagroda za oryginalny sposób budowania więzi mieszkańców i mieszanek z miejscem ich zamieszkania oraz angażowania w dbanie o przestrzeń wspólną

Mieszkańcy i mieszkanki miejscowości Łęgajny w nowatorski sposób zadbali o to, by okoliczne jezioro pozostało ich wspólnym dobrem. Jako Stowarzyszenie Przystanek Łęgajny oraz Stowarzyszenie Wędkarskie Jeziora Linowskiego przejęli od władz jezioro i wydzierżawili brzeg, który zagospodarowują na Centrum Aktywizacji Społecznej – otwarte, niekomercyjne miejsce spotkań.

Nad jeziorem powstają ścieżki, strefy z roślinnością, infrastruktura wypoczynkowa (także dla osób niepełnosprawnych) oraz Arboretum – Park Narodzin z drzewami dedykowanymi każdemu nowo narodzonemu mieszkańcowi. Park Narodzin zachęci mieszkańców i mieszkanki do troski o swoje otoczenie – to rodzice będą sadzić drzewka swoim dzieciom i o nie dbać. Działania są wspólnie planowane i wykonywane – podczas czterech spotkań z radą sołecką i z okolicznymi organizacjami przeprowadzono diagnozę społeczną oraz konsultacje, oddolnie zinwentaryzowano teren pod park i zebrano rośliny pod nasadzenia. W projekt zaangażował się sołtys wsi. Przychylny jest mu także burmistrz gminy Barczewo, dzięki czemu sprawy urzędowe są sprawnie załatwiane, a gmina występuje jako partner podczas starań o dotacje. Otwarcie Parku nastąpi 23 czerwca 2018 roku.

- Park Narodzin jako część składowa Centrum Aktywizacji Społecznej będzie takim miejscem w krajobrazie Łęgajn, które na stałe zwiąże mieszkańców i będzie miejscem o szczególnym znaczeniu sentymentalnym – mówi Andrzej Turek, sołtys wsi Łęgajny i jeden z inicjatorów powstania Arboretum.

Sołtysi i sołtyski z gminy Węgorzewo oraz władze gminy Węgorzewo (województwo warmińsko-mazurskie) – „Zjednoczony głos w trosce o dobro wsi”

Nagroda za kooperacyjne podejście do rozwiązywania problemów, umiejętność współdziałania i stworzenie wspólnej reprezentacji małych miejscowości w gminie

Jak wzmocnić pozycję sołtysek i sołtysów wobec władz lokalnych, a jednocześnie zadbać o zróżnicowane interesy poszczególnych wsi? Sołtyski i sołtysi z okolic Węgorzewa połączyli te cele. Powołali nieformalne Forum Sołtysów „Gromada”, bez lidera, z „obwoźnymi” spotkaniami.

Wsie leżące wokół Węgorzewa mają wspólne problemy, np. zły stan dróg, ale jako miejscowości turystyczne i rolnicze zgłaszają też różne potrzeby. Dzięki „Gromadzie” ich sołtyski i sołtysi od kilku miesięcy skuteczniej działają we wspólnych sprawach. Stanowisko ustalają, gromadząc się w urzędzie gminy na godzinę przed każdą sesją rady. Co miesiąc spotykają się też nieformalnie, w różnych miejscowościach – dzięki temu lepiej się integrują, a jako że nie ma lidera, każda wieś zachowuje równą pozycję. Brak formalnej reprezentacji pozwala zachować odrębność w kwestiach różniących wsie, wzmacnia też współpracę z mieszkańcami – składając wniosek do Funduszu Inicjatyw Obywatelskich, forum oparło się na istniejących organizacjach. Sołtyski i sołtysi uczą się od siebie, jak zachęcać mieszkańców do działania. Inicjatywa została bardzo pozytywnie przyjęta przez władze – popierają ją radni z terenów wiejskich, urząd użycza sali na spotkania, burmistrz i wicestarosta biorą udział w nieformalnych posiedzeniach.

- Rozpoczęcie inicjatywy od spotkań towarzyskich w kolejnych świetlicach sprzyjało wymianie doświadczeń, pozwoliło odkryć wspólne dla naszego środowiska trudności. Przyjazna atmosfera powodowała, że chcieliśmy sobie nawzajem pomóc, podzielić się „dobrymi praktykami”, odkryliśmy, że razem możemy więcej zdziałać dla dobra naszych sołectw. Mamy poczucie, że jesteśmy silną, zintegrowaną grupą, gotową do podjęcia trudnych wyzwań – podsumowuje Alicja Rymszewicz, sołtyska i inicjatorka Forum.

Więcej informacji o nagrodzonych działaniach pod linkiem:

https://www.maszglos.pl/wp-content/uploads/2018/05/laureaci-nagrody-super-samorzad-2018.pdf

Pod poniższym linkiem są opisy pozostałych finalistów tegorocznej edycji konkursu „Super Samorząd”:

https://www.maszglos.pl/wp-content/uploads/2018/05/finalisci-nagrody-super-samorzad-2018.pdf

To zaś wyróżnieni w akcji „Masz Głos” 2017/2018:

https://www.maszglos.pl/wp-content/uploads/2018/05/wyroznienia-akcji-masz-glos-2017-2018.pdf

Źródło: http://www.maszglos.pl/