Zdaniem bydgoskiej RIO, w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku nie ma wyraźnego przepisu, który stanowiłby, że uchwała o pokryciu części kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z dochodów własnych niepochodzących z pobranej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi musi być „odnowiona” lub podejmowana z każdym rokiem budżetowym. 

„Brak jest również wyraźnej podstawy prawnej do twierdzenia, że uchwała taka wygasa wraz z budżetem jednostki” – pokreśliła Izba dodając, że jest to akt funkcjonalnie związany z budżetem, jednak podejmowany na zasadach ogólnych. 

„Wobec powyższego, do tego rodzaju uchwał, nie stosuje się przepisów obowiązujących przy uchwalaniu budżetu j.s.t. (m.in. art. 239 u.f.p. czy art. 211 ust. 1 u.f.p.). Tym samym uchwała taka nie musi być podejmowana równolegle z uchwałą budżetową i nie ma charakteru rocznego, tj. nie wygasa z końcem roku budżetowego” – wyjaśniła RIO. 

Zdaniem Izby jeśli taka uchwała nie określa w swej treści końcowego terminu jej obowiązywania to powinna pozostać w obrocie prawnym dopóki nie zostanie uchylona przez właściwy organ. 

„Uchwałę o dopłacie do systemu gospodarowania odpadami można zatem podjąć w trakcie roku budżetowego, stwierdzając faktyczną potrzebą dopłaty” – dodała RIO. 

Izba zwróciła przy tym uwagę, że „brak jest podstawy prawnej wskazującej, by uzasadnienie uchwały miało zawierać szacunkową kwotę dopłaty do systemu gospodarowania odpadami”.

RIO zauważyła też, że uchwały ws. dopłat (podejmowane na podstawie art. 6r ust. 2da pkt 1 u.c.p.g.) nie mają charakteru prawa miejscowego, gdyż nie zawierają ani jednej normy generalno-abstrakcyjnej. 

„Charakter podejmowanych na tej podstawie przepisów będzie miał zawsze wyłącznie wymiar wewnętrzny (przepisy te będą odnosiły się do sfery planowania budżetu lub jego wykonania) wiążący tylko organy i jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego” – wskazała Izba przypominając, że kluczową zasadą jest dążenie do samobilansowania się systemu gospodarowania odpadami.  

W ocenie RIO kwestia dopłat do systemu gospodarowania odpadami komunalnymi powinna być corocznie analizowana na etapie prac nad budżetem gmin co wynika m.in. ze zmienności kosztów odbioru, transportu i zagospodarowania odpadów, a także wpływu zmian cen energii, usług oraz wyników przetargów.

„Zasadne jest, aby w ramach prac nad projektem budżetu (jak również w toku jego wykonywania) każdorazowo dokonywać szczegółowej analizy m.in. bieżącego poziomu wpływów z opłat, faktycznych kosztów funkcjonowania systemu, prognoz wynikających z zawartych lub planowanych umów oraz możliwości i konsekwencji ewentualnych dopłat z budżetu gminy” – wskazała Izba.

Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach od 2021 roku gminy mogą decydować, w drodze uchwały, o pokryciu części kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z dochodów własnych niepochodzących z pobranej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Mogą to robić w przypadku gdy środki pozyskane z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi są niewystarczające na pokrycie kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi lub gdy celem jest obniżenie opłat za śmieci pobieranych od właścicieli nieruchomości.

Według danych Krajowej Rady RIO samorządowe systemy gospodarki odpadami zanotowały w 2024 rok deficyt w wysokości 1,1 mld zł. Ujemne saldo w finansowaniu systemu wystąpiło w 1 099 gminach wiejskich, 564 gminach miejsko-wiejskich, 182 gminach miejskich oraz 51 miastach na prawach powiatu.


mp/