Podczas XIX Ogólnopolskiej Konferencji BGK dla JST główny ekonomista Banku Gospodarstwa Krajowego Mateusz Walewski zaprezentował wyniki raportu dotyczącego wpływu demografii na przyszłość finansową samorządów.

Jak wynika z raportu, liczba ludności w Polsce do 2060 r. spadnie z 37,3 mln do 30,9 mln osób, a udział osób 60/65+ wzrośnie do 35,5 proc. Jednocześnie liczba gmin poniżej 5 tys. mieszkańców wzrośnie z mniej niż 30 proc. do prawie 50 proc.

„Pojawią się gminy, gdzie będzie mniej niż tysiąc mieszkańców. Takich gmin w tej chwili nie ma w ogóle. Takie gminy pojawią się w 2060 r., jeśli oczywiście prognozy GUS się sprawdzą” – ostrzegł ekspert.

Autorzy raportu wskazali, że część kosztów ponoszonych przez samorządy ma charakter stały i nie maleje wraz ze spadkiem liczby mieszkańców. Wydatki te odpowiadają średnio za 23,8 proc. wydatków bieżących, przy czym w najmniejszych gminach ich poziom jest szczególnie zróżnicowany. Według ekspertów najsilniejszy wzrost obciążeń w przeliczeniu na mieszkańca dotknie gminy liczące do 5 tys. mieszkańców.

BGK oszacował również, że do 2060 r. liczba osób pracujących spadnie w 95,4 proc. gmin, a w skali kraju spadek wyniesie ok. 30 proc. (przy konserwatywnym założeniu utrzymania wskaźników zatrudnienia z 2024 r.). W konsekwencji w 95,6 proc. gmin oczekiwane jest pogorszenie sytuacji dochodowej z tytułu PIT.

„Najwięcej o 12 p.p. spadnie udział ludności w wieku produkcyjnym w najmniejszych samorządach. Najmniejsze samorządy według prognozy GUS będą najbardziej poszkodowane jeżeli chodzi o ludność i liczbę ludności w wieku produkcyjnym” – powiedział Mateusz Walewski i dodał, że „najbardziej w puli wynagrodzeń stracą samorządy, które mają teraz do 5 tys. mieszkańców”.

W raporcie przeanalizowano też wybrane dokumenty strategiczne 103 miast wskazanych w Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. Jak wynika z danych, w związku z rosnącymi wyzwaniami demograficznymi miasta najczęściej chcą wdrażać działania poprawiające jakość życia, w tym poprawę transportu publicznego i rewitalizację zasobu mieszkaniowego.

Hasłem przewodnim XIX Ogólnopolskiej Konferencji BGK dla JST jest „Rozwój, finansowanie, bezpieczeństwo”. Wydarzenie gromadzi przedstawicieli samorządów oraz ekspertów, którzy wspólnie dyskutują o najważniejszych wyzwaniach stojących dziś przed jednostkami samorządu terytorialnego – od inwestycji po odporność lokalnych społeczności.

Polska Agencja Prasowa i Serwis Samorządowy PAP objęły wydarzenie patronatem medialnym.

mc/