W piśmie skierowanym do resortu finansów, ZGWRP przedstawił uwagi do projektu rozporządzenia w sprawie Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych. Kluczowym postulatem przedstawicieli gmin wiejskich jest zwolnienie z obowiązku wpisu do rejestru umów, których wartość netto jest niższa niż 10 000 zł.

Obecnie przygotowane przepisy nakładają na jednostki sektora finansów publicznych, w tym na JST, obowiązek rejestracji wydatków w oparciu o zasadę „od 1 grosza”. ZGWRP  podkreśla, że w praktyce obowiązek ten nie ogranicza się jedynie do klasycznych, pisemnych umów, ale obejmie wszystkie formy dokumentowe i elektroniczne, w tym m.in. zamówienia systemowe czy wymianę wiadomości e-mail.

Według samorządowców brak progu kwotowego spowoduje konieczność ręcznego ewidencjonowania tysięcy „mikroumów” rocznie. Jako przykłady wskazano doraźne naprawy czy rutynowe zakupy materiałów biurowych. W ocenie Związku jest to „nieuzasadniony i nieproporcjonalny nadmiar obowiązków biurokratycznych”, w którym koszty pracy administracyjnej znacznie przewyższają korzyści z jawności tak drobnych transakcji.

Stanisław Jastrzębski, przewodniczący ZGWRP, zwrócił uwagę, że pierwotny projekt rządowy zakładał istnienie racjonalnego progu kwotowego, który został jednak usunięty w trakcie prac parlamentarnych w Senacie. Związek uważa, że Minister Finansów i Gospodarki powinien skorzystać ze swoich uprawnień i przywrócić próg 10 000 zł na poziomie rozporządzenia.

Zdaniem przedstawicieli gmin wiejskich, takie rozwiązanie zapewni transparentność najistotniejszych wydatków publicznych, chroniąc jednocześnie system teleinformatyczny oraz same urzędy przed „paraliżem i zatorami informacyjnymi”.

Zgodnie z projektem rozporządzenia w sprawie zasady prowadzenia Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU)  obowiązek wpisywania umów do centralnego systemu stanie się faktem od 1 lipca 2026 roku. Jednak już od 1 kwietnia 2026 roku ruszy proces zakładania kont dla JST. System teleinformatyczny, w którym prowadzony będzie rejestr, zostanie udostępniony samorządom nieodpłatnie przez Ministerstwo Finansów. Każda jednostka otrzyma jedno konto identyfikowane numerem REGON, a za proces jego założenia i późniejsze zarządzanie danymi odpowiedzialny będzie kierownik jednostki, czyli odpowiednio wójt, burmistrz, prezydent miasta czy starosta.

Obowiązek wpisu do CRU nie będzie uzależniony od wartości umowy. Każda umowa odpłatna dotycząca nabycia usług, dostaw lub robót budowlanych – nawet na symboliczną kwotę jednego grosza – będzie musiała zostać odnotowana w systemie.

Zgodnie z rozporządzeniem pojęcie odpłatności będzie traktowane szeroko – obejmie nie tylko bezpośrednie wynagrodzenie pieniężne, lecz także umowy barterowe oraz przypadki, gdy wynagrodzenie wykonawcy pochodzi z opłat ponoszonych przez użytkowników końcowych (np. za wywóz nieczystości czy dostarczanie wody).

Z obowiązku wyłączono jedynie wybrane kategorie dokumentów: umowy o pracę, darowizny, umowy ramowe niebędące zamówieniami wykonawczymi oraz kontrakty dotyczące bezpieczeństwa państwa.

Rozporządzenie dokładnie określa też sposób wyliczania wartości umów podlegających wpisowi. Zawsze podstawą będzie wartość netto (bez VAT). W przypadku umów na czas nieoznaczony do rejestru wprowadza się wartość przewidzianą za pierwsze 48 miesięcy wykonywania. Przy wyliczaniu tej kwoty należy uwzględnić wartość opcji i wznowień przewidzianych w kontrakcie. Kwoty podaje się w złotych, a umowy walutowe przelicza zgodnie z przepisami o rachunkowości.

mp/