Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji rozporządzenia ws. wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego. Regulacja przewiduje zastąpienie określenia „Kobieta” i „Mężczyzna” określeniem „Pierwszy małżonek” i „Drugi małżonek” we wzorze odpisu zupełnego oraz skróconego aktu małżeństwa, a także zaświadczeniu o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby.

Jak wyjaśniono w OSR projektu, zmiana wynika z konieczności dostosowania aktów małżeństwa do obowiązującej ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Zdaniem resortu dotychczasowe określenia „Kobieta” i „Mężczyzna” nie są zgodne z ustawą, w której jest mowa o osobach, które zawierają małżeństwo.

Projekt przewiduje też zmiany innych określeń. We wzorze odpisu zupełnego oraz skróconego aktu małżeństwa określenia „Ojciec mężczyzny”, „Matka mężczyzny”, „Ojciec kobiety” i „Matka kobiety”  mają być zastąpione określeniami „Ojciec pierwszego małżonka”, „Matka pierwszego małżonka”, „Ojciec drugiego małżonka” i „Matka drugiego małżonka”.

Dodatkowo we wzorze zupełnego odpisu zupełnego i skróconego aktu małżeństwa wyrazy „Mężczyzny” i „Kobiety” mogą być zamienione na „Pierwszego małżonka” i „Drugiego małżonka” w sekcji „Nazwiska małżonków po zawarciu związku małżeńskiego” i w sekcji „Aktualnie noszone nazwisko, jeżeli jest inne niż po zawarciu małżeństwa”.

Resort cyfryzacji wyjaśnił, że inne kraje Unii Europejskiej już dążą do wprowadzenia określeń neutralnych płciowo, wprowadzając takie określenia jak m.in. małżonek 1, małżonek 2, partner A, partner B.

Rozwiązania mają wejść w życie jeszcze w tym roku. Obecnie projekt jest na etapie opiniowania.

Wyrok TSUE i dylematy samorządów

Dyskusja na temat zmiany formy aktu małżeństwa rozpoczęła się po wyroku TSUE, który orzekł, że państwo członkowskie ma obowiązek uznać małżeństwo pary tej samej płci zawarte legalnie w innym kraju UE, nawet jeśli prawo tego państwa nie uznaje takich związków.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku TSUE wyjaśniało, że dotyczy on kwestii technicznej, czyli transkrypcji dokumentu potwierdzającego zawarcie takiego małżeństwa, a nie uznania takiego związku za małżeństwo w rozumieniu polskiego prawa. Przedstawiciele samorządów podkreślali, że obecny stan prawny i ograniczenia techniczne uniemożliwiają wprowadzenie do systemu zagranicznych dokumentów małżonków tej samej płci i czekają na decyzje rządu w tej sprawie.

„Od kilku lat nie prowadzimy rejestrów ręcznie, tylko wszystko dzieje się w przestrzeni wirtualnej. W przypadku transkrypcji mamy system, który zezwala na wprowadzenie danych tylko kobiety i mężczyzny. Jeśli wpiszemy numer PESEL osób tej samej płci, system odczyta to jako niezgodność i nie przepuści tego dalej. I to jest problem, który uniemożliwia nam zrobienie transkrypcji” – mówiła w rozmowie z Serwisem Samorządowym PAP prezydent Świdnicy Beata Moskal-Słaniewska.

MSWiA poinformowało w połowie grudnia PAP, że w resorcie prowadzone są szczegółowe analizy prawne, które mają na celu wypracowanie sposobu wykonania wyroku w pełnej zgodności z polskim porządkiem prawnym oraz Konstytucją RP.

„Po zakończeniu analiz i wypracowaniu sposobu wdrożenia orzeczenia do polskiego prawodawstwa wszystkie zainteresowane podmioty, w tym urzędy stanu cywilnego, otrzymają potrzebne rekomendacje w tej sprawie” – przekazał Wydział Obsługi Mediów Departament Komunikacji Społecznej MSWiA.

Propozycja nowych wzorów aktu małżeństwa dostępna jest w poniższym załączniku.

mc/