Raport „Rynek opieki długoterminowej w Polsce” opracował Bank Gospodarstwa Krajowego we współpracy z Krajową Izbą Domów Opieki. Z dokumentu wynika, że według stanu na koniec 2024 roku Polska posiadała łącznie ponad 151 tys. miejsc w placówkach opiekuńczych, które jednak nie zapewniają optymalnej dostępności dla osób powyżej 75 roku życia na poziomie jaki jest m.in. na terenie Niemiec, Holandii, Belgii, Francji, Danii, Norwegii i Szwecji.

„Gdyby Polska chciała osiągnąć docelowy poziom opieki instytucjonalnej zbliżony do holenderskiego, uznawanego za jeden z najbardziej efektywnych w Europie, to na koniec 2024 roku konieczne byłoby zwiększenie liczby dostępnych miejsc o 33 tys.” – wskazano w raporcie.

Brak dostatecznej liczby łóżek w placówkach przekłada się na dostępność do opieki długoterminowej. W przypadku Domów Pomocy Społecznej średni czas oczekiwania na miejsce wynosi pół roku, w prywatnych placówkach trzeba czekać około dwóch miesięcy. 

„Średnie obłożenie w placówkach wynosiło 97 proc. Większość osób mieszkających w placówkach to osoby 75+, a ze względu na demografię seniorów będzie przybywać. Bez tworzenia nowych placówek dostępność opieki długoterminowej będzie spadać” – podkreślił dyrektor biura sektora produkcyjnego i medycznego BGK Maciej Dalecki.

Jak wskazano w raporcie, przewiduje się, że w latach 2023 -2060 populacja osób w wieku powyżej 75 lat wzrośnie dwukrotnie do 5,8 mln osób. Wyniki badań sugerują też, że znaczna liczba osób w wieku powyżej 75 lat doświadcza narastających problemów zdrowotnych i wymaga różnego rodzaju wsparcia. 

„Starzenie się społeczeństwa, rosnąca liczba osób niesamodzielnych oraz zmieniające się potrzeby i oczekiwania seniorów i ich rodzin sprawiają, że opieka długoterminowa staje się jednym z kluczowych elementów systemu ochrony zdrowia i polityki społecznej. Placówki opiekuńcze mierzą się dziś z wieloma wyzwaniami – od niedoborów kadrowych i presji kosztowej, po konieczność dostosowywania infrastruktury i standardów usług do coraz bardziej wymagających realiów”  – podkreślił prezes zarządu Stowarzyszenia Krajowa Izba Domów Opieki dr Andrzej Lejczak.

Prawie 5 tys. osób w kolejce do DPS. MRPiPS: kluczowe są usługi świadczone w domu

Jak wskazano w raporcie na koniec 2024 r. działało w Polsce 1 583 domów opieki w tym 903 Domów Pomocy Społecznej oraz 680 Prywatnych Domów Opieki Całodobowej, które dysponowały w sumie ok. 112 tys. miejsc. Funkcjonowało również 618 Zakładów Opiekuńczo-Leczniczych i Pielęgnacyjno-Opiekuńczych. Oba typy placówek miały razem ponad 39 tys. miejsc. Od 2021 roku liczba miejsc w DPS-ach wynosi około 84 tys. i utrzymuje się na stałym poziomie, co wskazuje na brak większych inwestycji mających na celu rozbudowanie państwowej infrastruktury zakładów opiekuńczych.

„Największą ilością miejsc dysponują jednostki opiekuńcze zlokalizowane w mazowieckim, śląskim oraz małopolskim, które łącznie posiadają blisko 1/3 oferowanej ogólnokrajowej liczby miejsc. Dostępność do publicznych usług opiekuńczych (wskaźnik liczby miejsc w DPS-ach na 1000 mieszkańców województwa) jest silnie skorelowana z liczbą mieszkańców w poszczególnych województwach – znacznie trudniej o miejsce w gęściej zaludnionych obszarach m.in. mazowieckim, pomorskim i wielkopolskim. Najlepsza sytuacja z dostępnością miejsc jest w województwie świętokrzyskim, opolskim oraz warmińsko-mazurskim” – wskazano w raporcie.

Zgodnie z danymi GUS średni czas oczekiwania na przyjęcie do DPS w Polsce wynosi około pół roku. Najkrócej na przyjęcie do jednostki opiekuńczej czeka się w województwie podkarpackim – 1 miesiąc, natomiast najdłużej oczekuje się w województwie śląskim – 9 miesięcy. 

„Na koniec 2024 r. liczba osób oczekująca na miejsce w DPS wyniosła 6 010. Przy założeniu, że obecnie średnio jedna placówka dysponuje 93 łóżkami, natychmiastowe przyjęcie osób z listy oczekujących wymagałoby powstania ok. 63 nowych zakładów opiekuńczych” – wskazano w raporcie.

Według danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej średni koszt utrzymania mieszańca DPS w Polsce wynosi 7 024 PLN. W zależności od lokalizacji placówki opłaty znacząco się różnią. Najwięcej za pobyt trzeba zapłacić w województwie lubuskim – 8152 zł, najmniej – 5081 zł w świętokrzyskim.

Jak podkreślono w raporcie tylko nieco ponad 2 proc. pacjentów ośrodków opiekuńczych jest w stanie samodzielnie z własnych środków pokryć koszty zakwaterowania. Głównym tego powodem jest zbyt niska wysokość pobieranych świadczeń z ZUS. Według GUS przeciętna emerytura w marcu 2024 r. wynosiła 3789,6  zł , podczas gdy najniższy średni koszt utrzymania w DPS kształtuje się na poziomie ok. 5000 zł. 

W raporcie wskazano również, że ze względu na gwałtowne przyśpieszenie procesu starzenia się społeczeństwa w Polsce do 2040 r. powinno powstać dodatkowych 124 tys. miejsc w placówkach opiekuńczych.

mr/