Rządowe Centrum Legislacji opublikowało projekt ustawy o zmianie ustaw w celu optymalizacji niektórych procesów w zakresie spraw obywatelskich. Chodzi o nowelizację przepisów ustawy o obywatelstwie polskim, ustawy o dowodach osobistych, ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego oraz ustawy o dokumentach paszportowych.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji proponuje m.in. wprowadzenie przepisów nakładających na gminy obowiązek informowania o unieważnieniu dowodu osobistego z powodu zmiany danych zawartych w tym dokumencie. Jak podkreślono, nowe przepisy mają zabezpieczyć właściciela dokumentu przed skutkami posługiwania się dowodem osobistym, który został unieważniony z powodu zmiany danych.

„Organ gminy odpowiedzialny za unieważnienie dokumentu będzie zobowiązany do przekazania tej informacji, jeżeli posiadacz dowodu osobistego nie ma zarejestrowanych danych kontaktowych w rejestrze danych kontaktowych osób fizycznych” – wyjaśniono w uzasadnieniu. „W przypadku braku danych kontaktowych w RDK, organ gminy będzie w pierwszej kolejności informował posiadacza dokumentu o unieważnieniu na adres do doręczeń elektronicznych. W przypadku braku tych danych, informacja zostanie wysłana na adres zameldowania posiadacza gromadzony w rejestrze PESEL” - dodano.

Zgodnie z projektem, jeżeli po dokonanej weryfikacji organ gminy stwierdzi brak możliwości przekazania informacji o unieważnieniu dowodu, nie będzie miał obowiązku podejmowania dalszych działań w tym zakresie. Informacja o unieważnieniu dowodu osobistego nie będzie wysyłana, jeżeli zmiana nazwiska nastąpiła w wyniku zawarcia związku małżeńskiego. 

„Wyłączenie takie jest zasadne, gdyż kierownik urzędu stanu cywilnego po zawarciu związku małżeńskiego informuje, co do zasady, o konieczności wymiany dowodu osobistego” – podkreślono.

Projekt ustawy wprowadza też ułatwienia dla obywateli związane z odbiorem dowodów osobistych. Zgodnie z proponowanymi przepisami, osoba składająca wniosek będzie mogła na etapie jego składania zadeklarować chęć odbioru dowodu osobistego w innym, wskazanym przez siebie, organie gminy.

„Wystawcą dokumentu pozostanie jednak organ gminy, w którym pierwotnie złożono wniosek o jego wydanie. Jednocześnie organ gminy, w którym następować będzie odbiór dowodu osobistego będzie miał dostęp w systemie do wniosku, żeby mógł dokładnie zweryfikować dane zawarte w dokumencie przed jego wydaniem obywatelowi” – wyjaśniono w uzasadnieniu. 

Jak podkreślono, obecnie przepisy przywidują konieczność odbioru dowodu osobistego wyłącznie w siedzibie organu gminy, w którym złożony został wniosek o jego wydanie i nie ma możliwości  stosowania żadnych wyłączeń w tym zakresie.

Projekt zakłada również wprowadzenie możliwości zgłaszania utraty lub uszkodzenia dowodu osobistego dziecka poprzez dedykowaną usługę elektroniczną.

Nowe uprawnienia zyskają też urzędnicy realizujący zadania związane z dowodami osobistymi.

„Projektowane przepisy umożliwią urzędnikowi zajmującemu się sprawami dowodów osobistych dostęp do rejestru PESEL, rejestru stanu cywilnego w zakresie danych zamieszczanych w odpisach skróconych aktu urodzenia, aktu małżeństwa i aktu zgonu oraz Rejestru Dokumentów Paszportowych w zakresie wydanych dokumentów paszportowych. Projektowane przepisy mają na celu wzmocnienie procedur umożliwiających prawidłowe potwierdzanie tożsamości obywatela” – wskazano.

Przypomniano też, że obecnie urzędnik zajmujący się sprawami dowodów osobistych, poza rejestrem PESEL, nie ma możliwości weryfikacji określonych danych w innych systemach będących komponentami Systemu Rejestrów Państwowych.

MSWiA planuje, że projektowana ustawa wejdzie w życie z dniem 1 lipca 2026 r.

mr/