W odpowiedzi na interpelację poselską w sprawie planów rządu dotyczących kontynuacji rządowego Programu Inwestycji Strategicznych oraz stworzenia alternatywnych instrumentów wsparcia inwestycji gmin wiceszefowa MF podkreśliła, że „obecnie nie planuje się wdrożenia nowego, analogicznego do Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych, programu inwestycyjnego skierowanego do samorządów”.

Majszczyk wyjaśniła, że program ten został wprowadzony w czasie, gdy zmiany w systemie podatkowym negatywnie wpłynęły na dochody własne jednostek samorządu terytorialnego (JST). Wskazała przy tym, że obecny rząd uznał za priorytet zastąpienie doraźnego wsparcia nową ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, która weszła w życie 1 października 2024 r.

Według wiceminister, nowa regulacja ma zapewnić samorządom stabilny i przewidywalny system finansowania. Jak zaznaczyła, zamiast oczekiwania na kolejne edycje programów dotacyjnych, samorządy mają dysponować środkami ustalonymi według obiektywnych kryteriów.

„Z tego też względu nie planuje się nowych naborów wniosków w ramach Programu Inwestycji Strategicznych. Niemniej Program jest w dalszym ciągu realizowany, tj. obecny rząd zapewnia środki na pokrycie bieżących wpłat z przyznanych w latach poprzednich promes, na warunkach określnych w programie” – zaznaczyła Majszczyk

Co z rozpoczętymi inwestycjami?

Wiceszefowa MF poinformowała, że rząd nie planuje zmian w zasadach realizacji zadań w ramach Programu Inwestycji Strategicznych – m.in. w zakresie poziomu wkładu własnego czy wymogów przetargowych.

„Z uwagi na znaczące zaawansowanie realizacji Programu, wprowadzanie zmian w zakresie: poziomu wkładu własnego, limitów dofinansowania, wymogów przetargowych i terminów rozliczeń nie znajduje uzasadnienia. Wielu beneficjentów zakończyło już realizację inwestycji, co oznacza, że każda zmiana zasad skutkowałaby powstaniem nierówności w dostępie do środków programu wśród jednostek samorządu terytorialnego, które z tych środków korzystały” – wyjaśniła Majszczyk. 

Odnosząc się do pytania o gwarancję ciągłości finansowania samorządowych inwestycji z "Polskiego Ładu" rozpoczętych na podstawie udzielonych promes oraz zapewnienia gminom możliwości domykania montażu finansowego w przypadku wzrostu kosztów realizacji tych inwestycji Majszczyk wyjaśniła, że "w przypadku gdy wartość ostateczna inwestycji objętej dofinansowaniem z Programu, ustalona po przeprowadzeniu postępowania zakupowego, będzie wyższa niż jej wartość przewidywana we wniosku o dofinansowanie z Programu, wnioskodawca jest  zobowiązany do pokrycia różnicy między wartością przewidywaną a wartością ostateczną, zwiększając tym samym udział własny w sfinansowaniu inwestycji".

Zaznaczyła przy tym, że zasada ta obowiązuje od początku ustanowienia programu.

Alternatywne źródła finansowania

Wiceszefowa MF wskazała, że zamiast nowych edycji "Polskiego Ładu", samorządy mają do dyspozycji m.in. środki unijne, w tym z Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Przypomniała, że w celu ułatwienia ich absorpcji, wprowadzono rozwiązania systemowe pozwalające samorządom na łatwiejsze pozyskiwanie środków zwrotnych (kredytów, obligacji) na wkład krajowy, poprzez wyłączenie tych zobowiązań z limitów spłaty zadłużenia.

Program Inwestycji Strategicznych to bezzwrotne dofinansowania inwestycji publicznych realizowanych przez gminy, powiaty, miasta i województwa w całej Polsce. Dofinansowanie z programu udzielane było na wniosek składany do Prezesa Rady Ministrów za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego. Wnioski o dofinansowanie składane były poprzez specjalną aplikację BGK. Łącznie rozstrzygnięto dziewięć edycji programu. W wyniku rozstrzygnięcia wszystkich edycji, dofinansowaniem z Programu objęto łącznie ponad 19,5 tys. inwestycji na terenie całego kraju, na ogólną kwotę dofinansowania w wysokości 99,2 mld zł.

mp/