W odpowiedzi na pytanie jednej z gmin o zasady klasyfikacji wydatków na kaucję RIO przyznała, że w obowiązującym rozporządzeniu w tej sprawie nie przewidziano paragrafu wydatków właściwego dla kaucji za opakowania naliczane przy zakupie napojów. 

RIO wskazała jednak, że na stronach Ministerstwa Finansów została zamieszczona informacja dotycząca klasyfikacji budżetowej kaucji pobieranych przy zakupie napojów, w której wyjaśniono, że „Kaucja stanowi dodatkową, zwrotną opłatę doliczaną obligatoryjnie przy zakupie napojów sprzedawanych w oznaczonych opakowaniach (np. wody butelkowanej). Mając zatem na uwadze ścisły związek wydatku z tytułu kaucji z zakupem napojów, wydatki z tytułu pobranej kaucji można klasyfikować w tych samych paragrafach, w których ujmowane są wydatki na zakup napojów (odpowiednio paragrafy: „422 Zakup środków żywności” lub „302 Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń”). Natomiast wpływy z tytułu zwrotu kaucji za zakup napojów objętych systemem kaucyjnym co do zasady mogą być ewidencjonowane np. w paragrafie „097 Wpływy z różnych dochodów”. 

Poznańska RIO zwróciła przy tym uwagę, że podobne stanowisko zajęła także Izba w Gdańsku, która wskazała, że koszty kaucji należy klasyfikować łącznie z właściwym wydatkiem ponoszonym na zakup napojów, a zatem właściwym paragrafem klasyfikacji budżetowej będzie § 421 „Zakup materiałów i wyposażenia”, § 422 „Zakup środków żywności”, względnie § 302 „Wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń”, który zgodnie z objaśnieniami obejmuje m.in. świadczenia rzeczowe, wynikające z przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy (w tym profilaktyczne posiłki i napoje).

RIO w Poznaniu zastrzegła przy tym, że ostateczną decyzję o sposobie zaklasyfikowania określonego zdarzenia podejmuje kierownik jednostki sektora finansów publicznych, który dysponuje pełnią wiedzy o jego stanie faktycznym i może dokonać szczegółowej analizy charakteru danego dochodu/wydatku.

Poznańska RIO odniosła się też do wykazywania kaucji w sprawozdawczości budżetowej przypominając, że kwestię tę regulują przepisy rozdziału 2 „Instrukcji sporządzania sprawozdań”, stanowiącej załącznik nr 8 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych.

Zgodnie z instrukcją, podstawą sporządzenia sprawozdań jest ewidencja księgowa jednostki oraz inne wiarygodne dokumenty poświadczające istnienie należności. W instrukcji wskazano, że w wierszu N3.2 („wartość depozytów na żądanie”) wykazuje się przede wszystkim środki pieniężne na rachunkach bankowych, które można w każdej chwili zamienić na gotówkę.

Izba wyjaśniła, że w tej samej kategorii (wiersz N3.2) mieszczą się również wszelkie depozyty złożone przez jednostkę sprawozdawczą, w tym m.in. kaucje bez określonego terminu zwrotu.

Jeżeli jednostka budżetowa przyjmie takie rozwiązanie księgowe, w wyniku którego po stronie należności powstanie saldo z tytułu kaucji (np. saldo debetowe Wn na koncie 240 „Pozostałe rozrachunki”), to kwoty te powinny zostać wykazane w sprawozdaniu Rb-N w wierszu N3.2. Wykazuje się je w grupie podmiotowej odpowiadającej kontrahentowi, u którego złożono kaucję.

W zależności od tego, gdzie prowadzony jest rachunek bankowy, na którym znajdują się te środki, kwoty te wykazuje się w:

•    kolumnie 10 („banki”) – dla większości banków komercyjnych,
•    kolumnie 9 („bank centralny”) – jeżeli rachunek prowadzony jest przez Narodowy Bank Polski (NBP).

mp/