O tym, czy zadanie ma charakter własnego, czy zleconego, decyduje coraz częściej suwerenną decyzją ustawodawca, bez określenia przesłanek takiej decyzji - uważa Jarosław Kotowski z RIO Zielona Góra.

Publikujemy zapis czatu z Jarosławem Kotowskim, członkiem Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Zielonej Górze. Internetowe spotkanie z Czytelnikami w ramach Samorządowej Akademii Finansów, nasz serwis przeprowadził 31 marca.

Jaroslaw_kotowski: Witam Państwa serdecznie i zapraszam do zadawania pytań...

Dociekliwy: Czy rada gminy może podjąć uchwałę budżetową w miesiącu styczniu (obowiązuje już prowizorium budżetowe), bez wymaganej opinii RIO, zwiększającą deficyt budżetowy w stosunku do wersji złożonej w terminie do 15 listopada o 3 mln zł (6,5%). Radnym zaprezentowano opinię RIO do wersji pierwotnej.

Jaroslaw_kotowski: Generalnie uchwała budżetowa może zostać uchwalona do dnia 31 stycznia roku budżetowego, natomiast zaopiniowaniu przez Skład Orzekający RIO podlega projekt uchwały budżetowej przedstawiony radnym oraz RIO w terminie do 15 listopada roku budżetowego. Może zatem w praktyce wystąpić sytuacja, gdzie projekt uchwały budżetowej od wersji ostatecznie uchwalonej się rożni, ale opinia o projekcie jest tylko jedna. Natomiast po uchwaleniu budżetu odrębnemu opiniowaniu podlega prawidłowość kwoty długu oraz jeżeli występuje deficyt budżetu, możliwość jego sfinansowania. Wówczas cała uchwała budżetowa staje się przedmiotem ponownej oceny Składu Orzekającego RIO, a sama uchwała podlega także ocenie w trybie postępowania nadzorczego w aspekcie jej zgodności z prawem.

Weronika_Zorawska: Chciałam zapytać odnośnie funduszu sołeckiego. Jest nowa ustawa o funduszu sołeckim z dnia 21.02.2014 r. (D.U. z 2014 r. poz. 301), która uchyla dotychczasową ustawę o funduszu sołeckim z 2009 r. (art.11).
Weronika_Zorawska: Czy zatem uchwały podjęte przed 12.3.2014 r. (data ogłoszenia ustawy z 21.02.2014 r.) dotyczące tworzenia (nowego) FS w budżecie roku 2014 - są skuteczne - czyli powodują skutki prawne właściwe dla uchwał z nowej ustawy o funduszu sołeckim.

Jaroslaw_kotowski: Tak, są skuteczne, ale zwracam uwagę, że ustawa weszła w życie 20 marca 2014 roku i na dotychczasowej podstawie prawnej można było je podejmować do 19 marca wyłącznie. Natomiast zwroty z budżetu państwa będą nadal na podstawie dotychczasowych przepisów realizowane w 2014 roku za 2013 rok, bowiem rozporządzenie wykonawcze zachowało moc przez 12 miesięcy. 

Ciekawa: Witam. Jeśli placówki oświatowe nie są przekazane w trwały zarząd - obowiązuje tylko umowa użyczenia, czy mają prawo zawierać umowy na wynajem sal lekcyjnych? Czy stroną winna być Gmina jako właściciel budynków?

Jaroslaw_kotowski: W tym zakresie należy kierować się wytycznymi wynikającymi z ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie można tutaj mówić o dowolności wyposażania jednostek bez osobowości prawnej w nieruchomości, bowiem takiej dowolności nie daje ustawa o gospodarce nieruchomościami. Umowy na wynajem sal lekcyjnych mogłyby mieć miejsce w ramach utworzenia w placówce oświatowej rachunku dochodów własnych na zasadzie art. 214 i art. 223 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Wówczas placówka oświatowa mogłaby wydawać tak uzyskane dochody na własne cele statutowe i nie odprowadzać ich do budżetu.

Karolina: Z jakich przepisów konkretnie wynika, że należności netto a nie brutto – z Vat-em stanowią dochód gminy?
Jaroslaw_kotowski: Kwestie dochodów jst regulują przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, ustawy o finansach publicznych, a kwestie VAT ustawa o podatku od towarów i usług, a także akty wykonawcze do tych ustaw. Ponadto VAT nie jest dochodem budżetowym żadnego szczebla jednostek samorządu terytorialnego, tylko dochodem budżetu państwa.

kosmita: Dlaczego RIO dopuściły do sytuacji, w której gminy od tylu lat dopłacają do zadań zleconych? Prawo jest łamane, o czym wszyscy wiedzą, a nic się nie zmienia.

Jaroslaw_kotowski: Byłbym daleki od stwierdzenia, że dopuszczono celowo do takiej sytuacji, a tym bardziej trudno o to obwiniać nadzór RIO. Problemem jest raczej wycena zadań zleconych i ich permanentne niedofinansowanie, a przecież są gwarancje konstytucyjne i ustawowe...

ela_zuzniew: Przedszkole Niepubliczne w ustawowym terminie złożyło wniosek o zabezpieczenie środków na dotację w 2013 roku dla 42 dzieci. Na taką liczbę dzieci JST zabezpieczyło środki w budżecie. Od września w nowym budynku przedszkole uruchomiło dodatkowe oddziały i liczba dzieci wzrosła do 82. Wniosek placówki nie zawierał informacji o zamiarze od września uruchomienia nowych oddziałów i wzrostu liczby dzieci. Czy dotację za miesiące wrzesień-grudzień wypłacamy na 42 dzieci, czy na 82 dzieci, jeżeli w budżecie gmina ma zabezpieczone środki tak jak we wniosku na 42 dzieci.

Jaroslaw_kotowski: Dotacja powinna być ustalona i wypłacona na faktyczną liczbę dzieci zapisanych do placówki, nawet jeżeli faktycznie na zajęcia nie uczęszczają. W tym zakresie w sytuacji braku porozumienia z dotującym placówce niepublicznej przysługuje droga sądowa. Wraz ze zwiększeniem środków z budżetu gmina powinna rozważyć możliwość uzyskania większej subwencji na ten cel, skoro nie mogła wcześniej tych zwiększonych środków zaplanować.

Kola: W przypadku opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należy prowadzić konto 991?

Jaroslaw_kotowski: To zależy od przyjętej polityki rachunkowości wynikającej z art. 10 ustawy o rachunkowości sama ustawa o utrzymaniu czystości i porządku nic w tym zakresie nie stanowi, ale trzeba pamiętać o zasadzie bieżącego, przejrzystego prowadzenia rachunkowości. Jeżeli uznają Państwo za zasadne i celowe z punktu wiedzenia dochodzenia opłaty i jej weryfikacji posiadać takie konto, to trzeba je uwzględnić w polityce rachunkowości i uwzględnić w prowadzonej ewidencji księgowej.

Joanna_Matuszewska: Mam pytanie do art. 243 ust. 3a ufp. Czy spłata zaciągniętego kredytu na wkład własny w realizację projektu unijnego przy dofinansowaniu umownym 75% (VAT niekwalifikowalny) będzie podlegał wyłączeniu z wskaźnika spłaty? Czy kredyt na VAT będzie podlegał wyłączeniu?

Jaroslaw_kotowski: W tym zakresie każdy przypadek trzeba rozpatrywać indywidualnie, biorąc pod uwagę udział procentowy finansowania UE w projekcie, datę podpisania umowy, kwalifikowalność środków, zapisy umowy w zakresie niekwalifikowalności. W razie wątpliwości trzeba raczej zasięgać opinii i stanowiska instytucji pośredniczących i koordynujących oraz RIO, aby uniknąć nieuprawnionych wyłączeń, które mogą zaważyć na dochowaniu relacji z art. 243 ustawy o finansach publicznych. Ponadto kredyty i pożyczki w świetle art. 89 ustawy o finansach publicznych mogą być zaciągane na wyprzedzające finansowanie działań finansowanych ze środków UE, planowany deficyt, przejściowy deficyt oraz spłatę starych zobowiązań.

Balbina: Pytanie o dotację przedszkolną - MEN kazało nam sobie ją wyliczyć i ująć w budżetach, wskazując, że mamy wszystkie dane (kwota na ucznia i liczbę uczniów). Potem się okazało, że jednak nie mieliśmy pełnych danych, bo ze względów "centralnych" kwota musiała się zmienić. Wyliczanie dotacji przez gminy uważam za kuriozalne. Czy tak będzie też w tym roku?

Jaroslaw_kotowski: Należałoby takie pytanie postawić MEN-owi bowiem w ustawie o systemie oświaty po nowelizacji mamy jedynie zapisane maksymalne kwoty dotacji na kolejne lata, nie zaś reguły ich przekazywania.

Q: Jak Pan ocenia wprowadzenie obowiązku przekazywania Wieloletniej Prognozy Finansowej tylko w systemie informatycznym?

Jaroslaw_kotowski: Bardzo pozytywnie, natomiast zwracam uwagę na fakt, że najczęstsze błędy występują przy przenoszeniu danych i wartości z wersji papierowej na wersję elektroniczną. Znacząco ułatwia to bowiem weryfikację zgodności WPF i budżetu w aspekcie dochowania dyspozycji art. 229 ustawy o finansach publicznych.

kokos_m: czy spotkał się Pan z problemem zastępczego ustalania budżetu JST przez RIO? Samorządy chyba poradziły sobie z art. 243, jak Pan uważa?

Jaroslaw_kotowski: To są tak naprawdę dwa odrębne zagadnienia zastępczego ustalenia budżetu w sytuacji jego nieuchwalenia do 31 stycznia roku budżetowego oraz wynikającego z nowego art. 240a programu naprawczego opiniowanego przez RIO i przyjmowanego na 3 lata. Uważam, i jest to moja prywatna opinia, że o tym kto i jak sobie poradził, dowiemy się dopiero teraz, kiedy spłynęły sprawozdania z wykonania dochodów rocznych za 2013 rok, które to dane podstawione do WPF pokażą całościowy obraz sytuacji w aspekcie spełnienia relacji z art. 243 ufp.

Jakosc_prawa: Nie chciałbym wywoływać wilka z lasu, ale obawiam się trochę o wkład własny do dotacji na podręczniki. MEN zapewnia, że nie będzie on koniczny, ale już tak zapewniało w przypadku stypendiów socjalnych, a okazało się inaczej. Czy wyposażanie szkół to nie jest zadanie własne gmin? Czy rząd może czynić z tego zadanie zlecone?

Jaroslaw_kotowski: Wszystko będzie zależało od zapisów ustawowych i woli dysponenta tej dotacji, ale trzeba pamiętać, że zasadą jest finansowanie zadań zleconych w 100%, zaś zadań własnych jedynie dofinansowywanie, co może oznaczać konieczność zapewnienia środków własnych. Decydujący w moim przekonaniu będzie charakter zadania i to włynie na sposób podejścia do oceny prawidłowości jego finansowania. To, czy zadanie ma charakter zadania własnego czy zleconego, to coraz częściej suwerenna decyzja ustawodawcy bez określenia przesłanek takiej decyzji.

urzednik: Czy art.247 ust.4 pkt 3 ustawy o fin. uniemożliwia przekazanie wydawanie środków i ich rozliczanie przez np. ops?

Jaroslaw_kotowski: W tym art. 247 ufp nie ma takiego ustępu? czy chodziło napewno o ten przepis?

urzednik: Przepraszam o art. 249.

Jaroslaw_kotowski: Co do zasady ten przepis często podawany jest w zarzutach w trakcie kontroli, a wszystko sprowadza sie do tego, że zarówno na gruncie ustawy o finansach publicznych np. art. 221, art. 250 jak i ustaw szczególnych np. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie osób przebywających na obszarach wodnych itd. organem dotującym jest organ administracji publicznej - wójt, burmistrz, prezydent, zarząd nie zaś
kierownik jednostki organizacyjnej, dlatego to nie on powinien być organem dotującym i rozliczającym dotacje. Dlatego jeśli takie środki pojawiają się w planach finansowych jednostek organizacyjnych bez osobowości prawnej, to jako zarzut a propos ujęcia dotacji w planie tych jednostek podawany jest właśnie art. 249 ust. 3 i ust. 4 pkt 3 ufp.

Jaroslaw_kotowski: Dziękuję Państwu uprzejmie za przekazane pytania i poświęcony czas - Jarosław Kotowski RIO Zielona Góra.

Spotkanie zostało zorganizowane w ramach projektu Samorządowa Akademia Finansów II edycja, realizowanego we współpracy z NBP. Wszystkich zainteresowanych finansami jst zapraszamy pod adres: saf.ews21.pl

Wykłady SAF są bezpłatne i otwarte dla wszystkich
kkż/
Serwis Samorządowy PAP