W opublikowanych wyjaśnieniach Izba odniosła się do przepisów ustawy o samorządzie gminnym, które nakładają na osoby pełniące funkcję radnego szereg restrykcji. Zgodnie z prawem, z radnym nie można nawiązać stosunku pracy w urzędzie gminy, w której uzyskał mandat, nie może on też pełnić funkcji kierownika gminnej jednostki organizacyjnej. Dodatkowo radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

Izba zauważyła przy tym, że kluczowym ograniczeniem w kontekście współpracy z sektorem pozarządowym jest art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który zabrania radnym prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, a także zarządzania taką działalnością lub pełnienia roli przedstawiciela czy pełnomocnika w jej prowadzeniu.

Jak wskazuje RIO, choć organizacje pozarządowe (NGO) mogą pozyskiwać środki publiczne w trybie konkursowym lub pozakonkursowym, udział radnego w ich strukturach wymaga ostrożności. Z opinii RIO wynika, że sam fakt bycia członkiem organizacji nie blokuje jej drogi do gminnych funduszy. Sytuacja zmienia się jednak, gdy aktywność radnego wewnątrz organizacji naruszałaby wspomniane zakazy.

Według Izby naruszenie prawa może wystąpić nawet wtedy, gdy to nie radny, lecz organizacja (jako osoba prawna) pozyskuje środki z budżetu. Problem pojawia się w momencie, gdy radny w ramach tej organizacji zarządza działalnością finansowaną z mienia gminy (np. realizacją zleconego zadania), albo jest przedstawicielem lub pełnomocnikiem w prowadzeniu tej działalności.

"W świetle powyższego, oceniając możliwość pozyskania środków publicznych (...) przez organizację pozarządową, w której określone funkcje pełni osoba będąca jednocześnie radnym (...) wskazać należy, iż co do zasady pełnienie przez radnego funkcji w organizacji pozarządowej nie stoi na przeszkodzie pozyskiwania przez daną organizację z budżetu gminy dofinansowania" – wskazano w piśmie RIO.

Jednocześnie Izba ostrzegła, że każda taka sytuacja musi być analizowana pod kątem potencjalnej sprzeczności z ograniczeniami ustawowymi, aby nie doprowadzić do naruszenia mandatu radnego.

mp/