W przyjętym 2 czerwca 2026 r. stanowisku podkreślono, że reforma jest pilna i niezbędna, aby odciążyć mieszkańców od rosnących kosztów gospodarki odpadami. Samorządowcy wskazali, że utrzymanie w projekcie kluczowej roli podmiotów publicznych oraz dostosowanie przepisów do unijnego rozporządzenia PPWR pozwoli Polsce uniknąć wielomilionowych kar za brak realizacji celów recyklingowych. 

Resort klimatu przesuwa plany wejścia w życie ustawy o ROP na 2027 rok

Wskazano przy tym, że głównym celem reformy ma być wdrożenie zasady „zanieczyszczający płaci”, dzięki czemu nastąpi przeniesienie istotnej części kosztów z gospodarstw domowych na producentów i konsumentów opakowań, "co ma kluczowe znaczenie dla zachowania sprawiedliwości społecznej oraz ochrony gospodarstw domowych przed nadmiernymi obciążeniami".

14 postulatów strony samorządowej

Mimo ogólnego poparcia dla kierunku zmian, organizacje samorządowe (m.in. Unia Metropolii Polskich, Związek Miast Polskich, Związek Gmin Wiejskich RP) zaapelowąły o wprowadzenie kilku istotnych zmian przed skierowaniem go do dalszego etapu prac legislacyjnych. 

Wśród nich znalazło się m.in. uproszczenie procedury wypłat dla gmin środków z opłaty opakowaniowej. Zdaniem samorzadowców powinna być ona krótsza i zapewniać realną dostępność funduszy. 

W ocenie przestawicieli JST finansowanie systemu powinno opierać się na rzeczywistych kosztach, gęstości zaludnienia i specyfice terenu, a nie wyłącznie na danych demograficznych. Ponadto samorzady zaapelowały o powiązanie ROP z systemem kaucyjnym. Chodzi o to, aby środki z niezwróconej kaucji zasilały budżety gmin według określonego algorytmu.

Ponadto strona samorządowa KWRiST zaproponowała wprowadzenie mechanizmu tzw. „milczącego zatwierdzenia”. Chodzi o to, aby w przypadku przekroczenia ustawowego terminu na rozpatrzenie wniosku o finansowanie był on uznawany za zaakceptowany. 

Samorządowcy chcą też zwiększenia liczby przedstawicieli strony samorządowej w Radzie ROP z dwóch do trzech osób, aby uwzględnić zróżnicowanie gmin wiejskich, miejskich i metropolii.

Jeden z postulatów dotyczy też zwiększenia do 2 proc. wpływów z opłaty opakowaniowej dla urzędów marszałkowskich na obsługę administracyjną systemu ROP oraz przekazywanie części kar za brak ewidencji opakowań do budżetów samorządów województw.

Strona samorządowa KWRiST podkreśliła, że warunkiem dalszych prac nad projektem ustawy o ROP jest przedstawienie przez strone rządową symulacji przepływów finansowych w systemie ROP na konkretnych przykładach dla różnych typów gmin wiejskich, miejsko-wiejskich oraz miejskich oraz zaprezentowanie założeń do kluczowych aktów wykonawczych.

Projekt ustawy o systemie Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta zakłada wprowadzenie, w ramach odpowiedzialności finansowej producentów, opłaty opakowaniowej, ponoszonej przez producenta za każdy kilogram opakowania, w tym opakowania produktu w opakowaniu, które udostępnia po raz pierwszy na terytorium państwa członkowskiego lub rozpakowuje, nie będąc użytkownikiem końcowym.

Zakłada się, że w pierwszym roku okresu przejściowego w 2027 r. stawka opłaty opakowaniowej będzie ograniczona do niezbędnego minimum, które pozwoli na pokrycie kosztów rekompensat dla gmin składających się ze stałego przepływu finansowego w wysokości ok. 6 zł na mieszkańca za utrzymanie systemu odbioru odpadów opakowaniowych od mieszkańców oraz niezbędnych kosztów administracyjnych związanych z pełnym wdrożeniem nowego systemu ROP od roku 2029.

Wpływy z tytułu opłaty opakowaniowej należnej za rok 2027 szacuje się na ok. 513,47 mln zł, na 2028 r. ok. 1,263 mld zł, a za 2029 r. ok. 5 mld zł.

Podstawę do wyliczenia opłaty opakowaniowej będą stanowiły dane wynikające z kwartalnego sprawozdania ROP, które producenci będą składać w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami.

mp/