Związek Miast Polskich zaapelował do premiera o wydzielenie z Partnerstwa Krajowego i Regionalnego Polski na lata 2028-2034 osobnego programu rozwoju mieszkalnictwa komunalnego i społecznego. Zdaniem samorządowców na ten cel należy przeznaczyć co najmniej 8 mld euro.

„Alokacja taka dawałaby gwarancję dużego wzmocnienia w latach 2028-2034 obecnej wysokości wsparcia mieszkalnictwa realizowanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego z Funduszu Dopłat” – wskazano w apelu. „Skala potrzeb mieszkaniowych oraz niekorzystne procesy demograficzne zachodzące szczególnie w małych i średnich miastach wymagają znacznych środków finansowych na rozwiązania o charakterze systemowym czego wyrazem powinien być siedmioletni program rozwoju budownictwa komunalnego i społecznego” – dodano.

Samorządowcy podkreślili, że zapewnienie tych środków ma szczególne znaczenie wobec ustawowych zadań własnych gmin w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych.

„Skuteczna realizacja tych zadań wymaga zapewnienia stabilnych, przewidywalnych i adekwatnych instrumentów finansowania. Postulowana alokacja w wysokości 8 mld euro w ramach PPKR 2028-2034 powinna stanowić podstawę finansową programu obejmującego budowę mieszkań komunalnych i społecznych, modernizację istniejącego zasobu oraz przywracanie do użytkowania pustostanów ze środków UE” – wskazano.

Zdaniem ZMP program wspierający mieszkalnictwo powinien mieć charakter wieloletni i zapewniać wysoki udział finansowania bezzwrotnego. Według samorządowców konieczne jest też uwzględnienie komponentu terytorialnego, ze szczególnym wsparciem dla średnich i małych miast tracących funkcje społeczno-gospodarcze oraz dla dotkniętych depopulacją obszarów funkcjonalnych.

„Doświadczenia samorządów wskazują, że realizacja tych przedsięwzięć jest w praktyce uzależniona od odpowiednio wysokiego poziomu wsparcia bezzwrotnego. Przy ograniczonej bazie dochodowej i niewielkich możliwościach finansowania inwestycji kredytem wiele gmin nie jest w stanie samodzielnie sfinansować i zrealizować inwestycji mieszkaniowych w skali odpowiadającej rzeczywistym potrzebom lokalnych społeczności” – podkreślono.

Według ZMP wypracowana w Polsce koncepcja w zakresie budownictwa społecznego i komunalnego mogłaby stać się podstawą inicjatywy całej UE w postaci programu na wzór inicjatywy „SAFE”. 

Z przytoczonych w apelu danych wynika, że w 2025 r. sektor komunalny i społeczne budownictwo czynszowe oddały łącznie 5 929 mieszkań, wobec 134 149 mieszkań deweloperskich. Oznacza to, że mieszkania komunalne i społeczne stanowiły zaledwie 2,8 proc. nowej podaży. Na jedno mieszkanie wybudowane w ramach inicjatyw społecznych i komunalnych przypadały około 23 mieszkania deweloperskie.

mr/